ସନସଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପିତୃଵନ୍ମହତଃ ପିତୄନ୍
ମନରୁ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପରି ମହାନ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ନିର୍ମମେ ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧଯେ
ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ଵେଦ ତିଆରି କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ଦେଵାର୍ଷିପିତୃମାନଵମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଯକ୍ଷାନ୍ପିଶାଚାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସର୍ଵଶୋ ଽପ୍ସରସସ୍ତଥା
ସେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅଵ୍ଯଯଂ ଵା ଵ୍ଯଯଞ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵଯଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ସେ ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶୀ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ତିଆରି କଲେ।
ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛନ୍ତି।
ତେଷାମେଵ ପୃଥକ୍ ସୂତମଵିଭକ୍ତଂ ତ୍ରଯଂ ଵିଦୁଃ
ଏମାନେ ତାଙ୍କର ତିନିପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅଭିନ୍ନ ଓ ଅଲଗା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
କର୍ମ ସ୍ଵଵିଷଯଂ ପ୍ରାହୁଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାଃ ସମଦର୍ଶିନଃ
ଯେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସମଦର୍ଶୀ, ସେମାନେ କର୍ମକୁ ତାହାର ନିଜ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଦିଵଶବ୍ଦେନ ପଞ୍ଚୈତେ ନିର୍ମମେ ସମହେଶ୍ଵରଃ
‘ଦିବ’ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସମହେଶ୍ୱର ଏହି ପାଞ୍ଚଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ନ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ପୁନସ୍ତେଭ୍ଯୋଦଧତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ରାତିରେ ଏମାନେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହାନ୍ତି; ପୁନି, ପ୍ରଭୁ ଏମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଆପଣେ ତାଣି ନେଇଥାନ୍ତି।
ମହଦାଦ୍ଯା ଵିଶେଷାନ୍ତା ଵିକାରାଃ ପ୍ରାକୃତାଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମହତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଘଟେ।
ନଦୀଭିଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ଓ ହଜାର-ହଜାର ପାହାଡ଼ ସହିତ।
ଅସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵନେ ଽଵ୍ଯକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚରତି ସର୍ଵଵିତ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମବନରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ସବୁକିଛି ଜାଣି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ବୁଦ୍ଧିସ୍କନ୍ଧମଯଶ୍ଚୈଵ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ତରକୋଟରଃ
ବୁଦ୍ଧିର ଗଠନ ଓ ଅନ୍ତଃକରଣର ଗଭୀରତା ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅଂଶ।
ଧର୍ମାଧର୍ମସୁପୁଷ୍ପସ୍ତୁ ସୁଖଦୁଃଖଫଲୋଦଯଃ
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଭଲଭାବେ ଫୁଲି, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଏତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତତ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମବନ ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷର ଅଂଶ।
ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଂମାଯାଂ ଚୈଵାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ
ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ମୂଳ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପ୍ରକୃତି ଓ ମାୟା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକାଃ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାକୃତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତିନିଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି ଅବିବେକରେ ହୁଏ।
ଵୈକଲ୍ପାତ୍ସଂପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତେଭିମନ୍ଯଵଃ
ଭିନ୍ନତାରୁ ସେହି ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ ଭାବେ ଧରାଯାଏ।
ସର୍ଗାଃ ପରସ୍ପରୋତ୍ପନ୍ନାଃ କାରଣଂ ତୁ ବୁଧୈଃ ସ୍ମୃତମ୍
ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ଏକାଉଁଠାରୁ ଅନ୍ୟଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପଣ୍ଡିତମାନେ କାରଣକୁ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି।
ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ଵିଦ୍ଧି ପାଦୌ କ୍ଷିତିଂ ଚ ସୋ ଽଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତପ୍ରଣେତା
ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର କାନ, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ଭାବେ ଜାଣ; ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଚଳାଇବାଳା।
ଵୈଶ୍ଯା ଊରୁଭ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ଶୂଦ୍ରାଃସର୍ଵେଵର୍ଣା ଗାତ୍ରତଃ ସଂପ୍ରସୂତାଃ
ତାଙ୍କର ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ପାଦଠାରୁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ଅଣ୍ଡଜସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକାସ୍ତେନ କୃତାଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଡିଁଡିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଉଁଠିଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ତେ ଲୋକା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵୈ ଅପରାଵର୍ତିନୀଂ ଗତିମ୍
ସେଇ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ନାହିଁ।
ଭଵନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁଲ୍ଯା ରୂପେଣ ଵିଷଯେଣ ଚ
ସେମାନେ ରୂପ ଓ ଅଧିକାରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯଂଭାଵିନାର୍ଥେନ ପ୍ରାକୃତଂ ତନୁତେ ସ୍ଵଯମ୍
ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ତାହାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରକୃତି ସ୍ୱୟଂ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।
ସ୍ଵପତୋ ଽବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵ ହି ବୋଧୋ ଭଵତି ଵୈ ଯଥା
ଯେପରି ନିଦ୍ରାରେ ଅବିବେକରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଆସିଯାଏ, ସେହିପରି।
ପ୍ରତ୍ଯାହାରୈସ୍ତୁ ଭେଦାନାଂ ତେଷାଂ ହି ନ ତୁ ଶୁଷ୍ମିଣାମ୍
ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଭିନ୍ନତା ଶେଷ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାହାରୁ ଅଲଗା।
ନାନାତ୍ଵଦର୍ଶିନାଂ ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକନିଵାସିନାମ୍
ଯେମାନେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସନ୍ତି।
ତୁଲ୍ଯଲକ୍ଷଣ ସିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ଶୁଭାତ୍ମାନୋ ନିରଞ୍ଜନାଃ
ଏହି ସିଦ୍ଧମାନେ ସମାନ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଦୋଷରହିତ।