ଦୌହିତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ସୋମସ୍ଯ କଥଂ ଶ୍ର୍ଵଶୁରତାଂ ଗତଃ
ସୋମଙ୍କ ନାତି କିପରି ଶ୍ରବଶୁର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ଋଷଯୋ ଽତ୍ର ନ ସୁହ୍ଯନ୍ତି ଵିଦ୍ଯାଵନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ ଜନାଃ
ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ଓ ଜେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁନଶ୍ଚୈଵ ନିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି
ପୁଣି ସେମାନେ ନିରୋଧ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏଠାରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତପ ଏଵ ଗରୀଯୋ ଽଭୂତ୍ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚୈଵ କାରଣମ୍
ତପସ୍ୟା ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଲା, ଶକ୍ତି ହେଉଛି ତାହାର କାରଣ।
ପ୍ରଜାଵାନାଯୁଷସ୍ତୀର୍ଣଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା, ସେ ଏହି ଜନ୍ମ ସମୁଦ୍ର କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଇତ୍ଯେତେ ଷଟ୍ ନିସର୍ଗାଶ୍ଚ କ୍ରାନ୍ତା ମନ୍ଵନ୍ତରାତ୍ମକାଃ
ଏହି ଛଅଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ରୂପେ ଅତିତ ହୋଇଛି।
ଏତେ ସର୍ଗା ଯଥା ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସର୍ଗା ଵିଵସ୍ଵତଃ
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଯେତେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକ ନୁହେଁ।
ଏତାନେଵ ଗୁଣାନେତି ଯଃ ପଠନ୍ନନସୂଯକଃ
ଯିଏ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ପଢ଼େ, ସେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଜନ କରେ।
ସମାସଵ୍ଯାସତଃ ସର୍ଗଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ
ମୋ ପାଖରୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣ।
ମାରୀଚାତ୍କଶ୍ଯପାଦ୍ଦେଵା ଜଜ୍ଞିରେ ପରମର୍ଷଯଃ
ମାରୀଚି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଭୃଗଵୋଂଽଗିରସଶ୍ଚୈଵ ତେ ଽଷ୍ଠୌ ଦେଵଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଆଠଟି ଦେବଗଣ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସାଧ୍ଯାଶ୍ଯ ଵସଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ଧର୍ମପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯୋ ଗଣାଃ
ସାଧ୍ୟ, ବସୁ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଧର୍ମର ପୁତ୍ରମାନେ ତିନୋଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଵସ୍ଵତେଂଽତରେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯେ ତେ ଛନ୍ଦଜା ମତାଃ
ଏହି ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ କାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଏଵଂ ସର୍ଗସ୍ତୁ ମାରୀଚୋ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସାଂପ୍ରତଃ ଶୁଭଃ
ଏଭଳି ମାରୀଚିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଭ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅତୀତାନାଗତା ଯେ ଚ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ ଅତୀତ, ଯେମାନେ ଆସିବେ, ଓ ଯେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛନ୍ତି—
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷାଃ ପୁରନ୍ଦରାଃ
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥମାନେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁରନ୍ଦରମାନେ—
ସର୍ଵୈଃ କ୍ରତୁଶତେନେଷ୍ଟଂ ପୃଥକ୍ଛତଗୁଣେନ ତୁ
ସମସ୍ତେ ଅଲଗା ଗୁଣସହିତ ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।
ଅଭିଭୂଯାଵତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧର୍ମାଦ୍ଯୈଃ କାରଣୈରପି
ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରି ଟିକି ରହନ୍ତି।
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥା ଯଥା ତେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥମାନେ ସେହି ପ୍ରଭଳ ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି।
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵଦ୍ଧ୍ଯେତ ତ୍ସମୃତଂ ଲୋକତ୍ରଯଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥମାନେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିନି ଲୋକ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଭଵ୍ଯଂ ସ୍ମୃତଂ ଦିଵଂ ହ୍ଯେତତ୍ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଧନମ୍
ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ କହିବି।
ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ଭୂର୍ଲୋକୋ ଽଯମଭୂତ୍ତଦା
ପ୍ରଥମେ 'ଭୂ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା, ଏହିପରି ଏହି ଭୂଲୋକର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଭୂତତ୍ଵାଦ୍ଦର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ଭୂର୍ଲୋକୋ ଽଯମଭୂତ୍ତତଃ
ଏହି ଲୋକର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ଭୂଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଭୂତେ ଽସ୍ମିନ୍ଭଵଦିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁନଃ
ଏହି ଭୂଲୋକରେ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା 'ଭୁଃ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।
ଭଵନାତ୍ତୁ ଭୁଵଲ୍ଲୋକୋ ନିରୁତ୍ତଯା ହି ନିରୁଚ୍ଯତେ
'ଭବନ' ଅର୍ଥାତ୍ ହେବାରୁ, ଏହି ଲୋକକୁ 'ଭୁବର୍ଲୋକ' ବୋଲି ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି।
ଉତ୍ପନ୍ନେ ତୁ ତଥା ଲୋକେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁନଃ
ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ଏହି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଅନାଗତେ ଭଵ୍ଯ ଇତ ଶବ୍ଦ ଏଷ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଯାହା ଆସିବାକୁ ବାକି, ତାହା ପାଇଁ 'ଭବ୍ୟ' ଶବ୍ଦକୁ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଦର୍ଶାଇବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଭୂରିତୀଯଂ ସ୍ମୃତା ଭୂମିରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୁଵଃ ସ୍ମୃତମ୍
'ଭୂ' ଭୂମିକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଏବଂ 'ଭୁଃ' ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ସୂଚିତ କରାଯାଏ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଯୁକ୍ତୈର୍ଵ୍ଯାହାରୈସ୍ତିସ୍ରୋ ଵ୍ଯାହୃତଯୋ ଽଭଵନ୍
ଏହି ତିନି ଶବ୍ଦ ତିନି ଲୋକ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖି, ତିନିଟି ବ୍ୟାହୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।