ଦଶଭ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଚେତୋଭ୍ଯୋ ମାରିଷାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଦଶଜଣ ପ୍ରଚେତା ଓ ମାରିଷାଙ୍କୁ ନେଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେବ।
ଅସୃଜନ୍ମନସା ତ୍ଵାଦୌ ପ୍ରଜା ଦକ୍ଷୋ ଽଥ ମୈଥୁନାତ୍
ଆରମ୍ଭରେ ଦକ୍ଷ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା।
ଵିସୃଜ୍ଯ ମନସା ଦକ୍ଷଃ ପଶ୍ଚାଦସୃଜତ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ସେ ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
କାଲସ୍ଯ ନଯନେ ଯୁକ୍ତାଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିମିନ୍ଦଵେ
ସେ ସପ୍ତବିଂଶତି ଜଣୀ, ଯେଉଁମାନେ କାଳର ଗତିରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ବହୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଙ୍ଗିରସେ ତଥା
ଏବଂ ଦୁଇଜଣୀ ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣୀ ଆଉ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅନ୍ତରଂ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଥ ମନୋଃ ଷଷ୍ଠଂ ତୁ ଗୀଯତେ
ଚାକ୍ଷୁଷ ଏବଂ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତରଟି ଛଅଟିଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵସୁଦେଵାଃ ଖଗା ଗାଵୋ ନାଗା ଦିତିଜଦାନଵାଃ
ବସୁଦେବ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ସାପ, ଦାନବ ଏବଂ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ—
ସଂକଲ୍ପାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାତ୍ପୂର୍ଵାସାଂ ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ
ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା, ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଂଭଵଃ କଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
କଥଂ ପ୍ରାଚେ ତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ପୁନର୍ଲେଭେ ମହାତପାଃ
ହେ ମହାତପସ୍ବୀ, ଆପଣ କିପରି ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?
ଦୌହିତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ସୋମସ୍ଯ କଥଂ ଶ୍ର୍ଵଶୁରତାଂ ଗତଃ
ସୋମଙ୍କ ନାତି କିପରି ଶ୍ରବଶୁର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ଋଷଯୋ ଽତ୍ର ନ ସୁହ୍ଯନ୍ତି ଵିଦ୍ଯାଵନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ ଜନାଃ
ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ଓ ଜେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁନଶ୍ଚୈଵ ନିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି
ପୁଣି ସେମାନେ ନିରୋଧ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏଠାରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତପ ଏଵ ଗରୀଯୋ ଽଭୂତ୍ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚୈଵ କାରଣମ୍
ତପସ୍ୟା ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଲା, ଶକ୍ତି ହେଉଛି ତାହାର କାରଣ।
ପ୍ରଜାଵାନାଯୁଷସ୍ତୀର୍ଣଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା, ସେ ଏହି ଜନ୍ମ ସମୁଦ୍ର କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଇତ୍ଯେତେ ଷଟ୍ ନିସର୍ଗାଶ୍ଚ କ୍ରାନ୍ତା ମନ୍ଵନ୍ତରାତ୍ମକାଃ
ଏହି ଛଅଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ରୂପେ ଅତିତ ହୋଇଛି।
ଏତେ ସର୍ଗା ଯଥା ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସର୍ଗା ଵିଵସ୍ଵତଃ
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଯେତେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକ ନୁହେଁ।
ଏତାନେଵ ଗୁଣାନେତି ଯଃ ପଠନ୍ନନସୂଯକଃ
ଯିଏ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ପଢ଼େ, ସେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଜନ କରେ।
ସମାସଵ୍ଯାସତଃ ସର୍ଗଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ
ମୋ ପାଖରୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣ।
ମାରୀଚାତ୍କଶ୍ଯପାଦ୍ଦେଵା ଜଜ୍ଞିରେ ପରମର୍ଷଯଃ
ମାରୀଚି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଭୃଗଵୋଂଽଗିରସଶ୍ଚୈଵ ତେ ଽଷ୍ଠୌ ଦେଵଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଆଠଟି ଦେବଗଣ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସାଧ୍ଯାଶ୍ଯ ଵସଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ଧର୍ମପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯୋ ଗଣାଃ
ସାଧ୍ୟ, ବସୁ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଧର୍ମର ପୁତ୍ରମାନେ ତିନୋଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଵସ୍ଵତେଂଽତରେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯେ ତେ ଛନ୍ଦଜା ମତାଃ
ଏହି ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ କାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଏଵଂ ସର୍ଗସ୍ତୁ ମାରୀଚୋ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସାଂପ୍ରତଃ ଶୁଭଃ
ଏଭଳି ମାରୀଚିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଭ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅତୀତାନାଗତା ଯେ ଚ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ ଅତୀତ, ଯେମାନେ ଆସିବେ, ଓ ଯେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛନ୍ତି—
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷାଃ ପୁରନ୍ଦରାଃ
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥମାନେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁରନ୍ଦରମାନେ—
ସର୍ଵୈଃ କ୍ରତୁଶତେନେଷ୍ଟଂ ପୃଥକ୍ଛତଗୁଣେନ ତୁ
ସମସ୍ତେ ଅଲଗା ଗୁଣସହିତ ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।
ଅଭିଭୂଯାଵତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧର୍ମାଦ୍ଯୈଃ କାରଣୈରପି
ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରି ଟିକି ରହନ୍ତି।
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥା ଯଥା ତେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥମାନେ ସେହି ପ୍ରଭଳ ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି।