ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ତପସା ସର୍ଵେ ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଚେତସଃ
ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଚେତସ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଉନ୍ମୂଲାନଥ ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତାନ୍କୃତ୍ଵା ଵାଯୁରଶୋଷଯତ୍
ତାପରେ, ସେମାନେ ସେଇ ଗଛମାନେକୁ ଉପଢ଼େଇଦେଲେ, ବାୟୁ ତାକୁ ଶୁଖାଇଦେଲା।
ଦ୍ରୁମକ୍ଷଯମଥୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କିଞ୍ଚିଚ୍ଛିଷ୍ଟେଷୁ ଶାଖିଷୁ
ଗଛମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, କେବଳ କିଛି ଶାଖା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯୋଜନଂ ସତ୍ଯଂ ଲୋକସଂତାନକାରଣାତ୍
ଲୋକର ଅବିରତ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଷିତ୍ଯାଂ ଜନିଷ୍ଯନ୍ତି ଶାମ୍ଯତାମଗ୍ନିମାରୁତୌ
ପୃଥିବୀରେ ପୁଣି ଗଛମାନେ ଜନ୍ମିବେ; ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ଭଵିଷ୍ଯଜ୍ଜନତା ହ୍ଯେଷା ଧୃତା ଗର୍ଭେଣ ଵୈ ମଯା
ଏହି ଆଗାମୀ ପ୍ରଜାମାନେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଭାର୍ଯା ଭଵତୁ ଵୋ ହ୍ଯେଷା ସୋମଗର୍ଭା ଵିଵର୍ଦ୍ଧିତା
ଏହି ଜଣେ ମହିଳା, ଯିଏ ସୋମଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଭଲଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅସ୍ଯାମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦକ୍ଷୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଦକ୍ଷ, ଜନ୍ମ ନେବେ।
ଅଗ୍ନିନାଗ୍ନିସମୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରଜାଃ ସଂଵର୍ଦ୍ଧଯିଷ୍ଯତି
ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ହେଇ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆଉ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇବେ।
ସଂତ୍ଦୃତ୍ଯ କୋପଂ ଵୃକ୍ଷେଭ୍ଯଃ ପତ୍ନୀଂ ଧର୍ମେଣ ମାରିଷାମ୍
ଗଛମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରି, ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାରିଷାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
ଦଶଭ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଚେତୋଭ୍ଯୋ ମାରିଷାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଦଶଜଣ ପ୍ରଚେତା ଓ ମାରିଷାଙ୍କୁ ନେଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେବ।
ଅସୃଜନ୍ମନସା ତ୍ଵାଦୌ ପ୍ରଜା ଦକ୍ଷୋ ଽଥ ମୈଥୁନାତ୍
ଆରମ୍ଭରେ ଦକ୍ଷ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା।
ଵିସୃଜ୍ଯ ମନସା ଦକ୍ଷଃ ପଶ୍ଚାଦସୃଜତ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ସେ ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
କାଲସ୍ଯ ନଯନେ ଯୁକ୍ତାଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିମିନ୍ଦଵେ
ସେ ସପ୍ତବିଂଶତି ଜଣୀ, ଯେଉଁମାନେ କାଳର ଗତିରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ବହୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଙ୍ଗିରସେ ତଥା
ଏବଂ ଦୁଇଜଣୀ ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣୀ ଆଉ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅନ୍ତରଂ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଥ ମନୋଃ ଷଷ୍ଠଂ ତୁ ଗୀଯତେ
ଚାକ୍ଷୁଷ ଏବଂ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତରଟି ଛଅଟିଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵସୁଦେଵାଃ ଖଗା ଗାଵୋ ନାଗା ଦିତିଜଦାନଵାଃ
ବସୁଦେବ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ସାପ, ଦାନବ ଏବଂ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ—
ସଂକଲ୍ପାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାତ୍ପୂର୍ଵାସାଂ ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ
ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା, ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଂଭଵଃ କଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
କଥଂ ପ୍ରାଚେ ତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ପୁନର୍ଲେଭେ ମହାତପାଃ
ହେ ମହାତପସ୍ବୀ, ଆପଣ କିପରି ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?
ଦୌହିତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ସୋମସ୍ଯ କଥଂ ଶ୍ର୍ଵଶୁରତାଂ ଗତଃ
ସୋମଙ୍କ ନାତି କିପରି ଶ୍ରବଶୁର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ଋଷଯୋ ଽତ୍ର ନ ସୁହ୍ଯନ୍ତି ଵିଦ୍ଯାଵନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ ଜନାଃ
ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ଓ ଜେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁନଶ୍ଚୈଵ ନିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି
ପୁଣି ସେମାନେ ନିରୋଧ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏଠାରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତପ ଏଵ ଗରୀଯୋ ଽଭୂତ୍ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚୈଵ କାରଣମ୍
ତପସ୍ୟା ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଲା, ଶକ୍ତି ହେଉଛି ତାହାର କାରଣ।
ପ୍ରଜାଵାନାଯୁଷସ୍ତୀର୍ଣଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା, ସେ ଏହି ଜନ୍ମ ସମୁଦ୍ର କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଇତ୍ଯେତେ ଷଟ୍ ନିସର୍ଗାଶ୍ଚ କ୍ରାନ୍ତା ମନ୍ଵନ୍ତରାତ୍ମକାଃ
ଏହି ଛଅଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ରୂପେ ଅତିତ ହୋଇଛି।
ଏତେ ସର୍ଗା ଯଥା ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସର୍ଗା ଵିଵସ୍ଵତଃ
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଯେତେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକ ନୁହେଁ।
ଏତାନେଵ ଗୁଣାନେତି ଯଃ ପଠନ୍ନନସୂଯକଃ
ଯିଏ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ପଢ଼େ, ସେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଜନ କରେ।
ସମାସଵ୍ଯାସତଃ ସର୍ଗଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ
ମୋ ପାଖରୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣ।