ଵସୁ ଧତ୍ତେ ଯତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵସୁଧା ସେତି ଗୀଯତେ
ଯେହেতୁ ସେ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଧାରଣ କରେ, ଏହି କାରଣରୁ ତାକୁ 'ବସୁଧା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତେନେଯଂ ମେଦିନୀତ୍ଯୁକ୍ତା ନିରୁକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ନିରୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଦୁହିତୃତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତା ପୃଥିଵୀ ପଠ୍ଯତେ ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ କନ୍ୟାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଲେ, ତାହାପରେ ତାକୁ 'ପୃଥିବୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯାକରଵତୀ ରାଜ୍ଞଃ ପତ୍ତନାକରମାଲିନୀ
ସେ ରାଜା ଆକରବତଙ୍କର ନଗର ଓ ପଟଣାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଵଂପ୍ରଭାଵୋରାଜାସୀଦ୍ଵୈନ୍ଯଃ ସଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ବେନ୍ୟ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ମହାଭାଗୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ଦକ୍ଷ, ମହାନ ଗୁଣବତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ପାର୍ଥିଵୈଶ୍ଚ ମହାଭାଗୈଃ ପ୍ରାର୍ଥଯଦ୍ଭିର୍ମହଦ୍ଯଶଃ
ଏବଂ ମହାନ ଯଶସ୍ୱୀ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ମହିମା ଆଶା କରି ତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଯୋଧୈରପି ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ପ୍ରାପ୍ତୁକାମୈର୍ଜଯଂ ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଗି ଆଶା କରୁଥିବା ସେନାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷା କରୁଥିଲେ।
ଯୋ ହି ଯୋଦ୍ଧା ରଣଂ ଯାତି କୀର୍ତ୍ତଯିତ୍ଵା ପୃଥୁଂ ନୃପମ୍
ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ରଣକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଏ ଓ ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ—
ଵୈଶ୍ଯୈରପି ଚ ରାଜର୍ଷିର୍ଵେଶ୍ଯଵୃତ୍ତିମିହାସ୍ଥିତୈଃ
ବ୍ୟବସାୟରେ ଲିପ୍ତ ଭୈଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ।
ଏତେ ଵତ୍ସଵିଶେଷାଶ୍ଚ ଦୋଗ୍ଧାରଃ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ
ଏହେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶେଷ ବଛ୍ଛା ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈମାନେ, ଏବଂ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରଥମଂ ଦୁଗ୍ଧା ପୁରା ପୃଥ୍ଵୀ ମହାତ୍ମନା
ପ୍ରଥମେ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଥମେ ଦୁହାଯାଇଥିଲା।
ତତଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ପୂର୍ଵଂ ତଦା ମନ୍ଵନ୍ତରେ ପୁନଃ
ତାପରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ପୁଣି ସେଇ ସମୟରେ—
ତତଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷେ ଵାପି ପ୍ରାପ୍ତେ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଽଧୁନା
ତାପରେ, ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲେ, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ—
ଉତ୍ତମେନ ତୁ ତେନାପି ଦୁଗ୍ଧା ଦେଵାନୁ ଜେନ ତୁ
ସେ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଦେବପୁତ୍ର ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହାଯାଇଥିଲା।
ପୁନଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମେ ପୃଥ୍ଵୀ ତାମସସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ
ପୁଣି, ପଞ୍ଚମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତାମସ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳ ସମୟରେ—
ଚାରିଷ୍ଟଵସ୍ଯ ଵୈ ଷଷ୍ଠେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚାନ୍ତରେ ମନୋଃ
ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଚାରିଷ୍ଟ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳ ସମୟରେ—
ଚାକ୍ଷୁଷେ ଚାପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତଦା ମନ୍ଵନ୍ତରେ ପୁନଃ
ଏବଂ ପୁଣି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲେ, ସେ ସମୟରେ—
ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ଽତୀତେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତେ ପୁନଃ
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ସମାପ୍ତି ପରେ, ଫେରି ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲା,
ଏତୈର୍ଦୁଗ୍ଧା ପୁରା ପୃଥ୍ଵୀ ଵ୍ଯତୀତେଷ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ
ସେହି ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରଗୁଡ଼ିକରେ, ଏହି ଜଣେ ଜଣେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ
ଏହିପରି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ, ଏଠାରେ ଗତ ଓ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ବା ଘଟିବ, ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ଉଚିତ।
ପୃଥୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୌ ଵିକ୍ରାନ୍ତୌ ଜଜ୍ଞାତେ ଽନ୍ତର୍ଦ୍ଧିପାଷନୌ
ପୃଥୁଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ବିର ଓ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ହଵିର୍ଧାନାତ୍ଷଡାଗ୍ନେଯୀ ଧିଷଣାଜନଯତ୍ସୁତାନ୍
ହବିର୍ଧାନ ଓ ଅଗ୍ନିର କନ୍ୟା ଧିଷଣାଙ୍କଠାରୁ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିର୍ଭଗଵାନ୍ମହାନାସୀତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି ନାମକ ମହାନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ, ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ।
ପ୍ରାଚୀନାଗ୍ରାଃ କୁଶାସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଚୀନବର୍ହ୍ଯସୌ
ତାଙ୍କର କୁଶ ଘାସ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଥିଲା, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମହତସ୍ତପସଃ ପାରେ ସଵର୍ଣାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟାର ଶେଷରେ, ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମିଲେ।
ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରଚେତସୋ ନାମ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗାନ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ, ପ୍ରଚେତସ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ଦଶଵର୍ଷ ସହସ୍ରାଣି ସମୁଦ୍ରସଲିଲେଶଯାଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ବସିଥିଲେ।
ଅରକ୍ଷ୍ଯମାଣାମାଵବ୍ରୁର୍ବଭୂଵାଥ ପ୍ରଜାକ୍ଷଯଃ
କେହି ରକ୍ଷା କରୁନଥିବାରୁ, ଗଛମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ବଢ଼ିଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ କମିଗଲେ।
ନାଶକନ୍ମାରୁତୋ ଵାତୁଂ ଵୃତ୍ତଂ ଖମଭଵଦ୍ଦ୍ରୁମୈଃ
ବାୟୁ ବହିପାରୁନଥିଲା, ଗଛମାନେ ଆକାଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଥିଲେ।