ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯେନାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଵ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେଜସ୍ଵିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କେଉଁ ଶ୍ଲୋକରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବୁ? ତେଜସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଚାରିଲେ।
ଜ୍ଞାନଶୀଲୋ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପରଜିତଃ
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ, ଉଦାର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।
ଯାନି କର୍ମାଣି କୃତଵାନ୍ ପୃଥୁଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମହାବଲଃ
ପୃଥୁ ମହାବଳୀ ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତଵାନ୍ତେ ସୁପ୍ରୀତଃ ପୃଥୁଃ ପ୍ରାଦାତ୍ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଶେଷରେ, ପୃଥୁ ପ୍ରଜାପତି ଖୁସି ହୋଇ ଦାନ କଲେ।
ତଦାଦି ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ସ୍ତୂଯନ୍ତେ ସୂତମାଗଧୈଃ
ସେହି ସମୟଠାରୁ, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ହେଉଛନ୍ତି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରଜା ଊଚୁର୍ମହର୍ଷଯଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଜା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ତତୋ ଵୈନ୍ଯଂ ମହାଭାଗଂ ପ୍ରଜାଃ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାପରେ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ସୋ ଽଭିଦ୍ରୁତଃ ପ୍ରଜାଭିସ୍ତୁ ପ୍ରଜାହିତଚିକୀର୍ଷଯା
ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୈନ୍ୟ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତତୋ ଵୈନ୍ଯଭଯତ୍ରସ୍ତା ଗୌର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ମହୀ
ତାପରେ, ବୈନ୍ୟଙ୍କ ଭୟରେ ଭୂମି ଗାଈର ଆକାର ଧାରଣ କରି ପଳାଇଗଲା।
ସା ଲୋକାନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦୀନ୍ଗତ୍ଵା ଵୈନ୍ଯଭଯାତ୍ତଦା
ସେ, ବୈନ୍ୟଙ୍କ ଭୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଦୀପ୍ତତେଜସମଚ୍ଯୁତମ୍
ତେଜସ୍ୱୀ ବୈନ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅଲବନ୍ତୀ ତୁ ସା ତ୍ରାଣଂ ଵୈନ୍ଯମେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ସେ କୌଣସି ରକ୍ଷା ନ ପାଇ, ଶେଷରେ ବୈନ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା।
ଉଵାଚ ଵୈନଂ ନାଧର୍ମଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧେ ପରିପଶ୍ଯତି
ସେ ବୈନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲା: 'ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମାଡ଼ିବାରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ।'
ମଯି ଲୋକାଃ ସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ମଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍
'ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ।'
ସ ମାଂ ନର୍ହସି ଵୈ ହନ୍ତୁଂ ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଚିକୀର୍ଷସି
'ତୁମେ ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଭଲ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ଉପାଯତଃ ସମାରବ୍ଧା ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ
'ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ଉପାୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।'
ଅନ୍ତର୍ଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ଜହି କୋପଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ମୁଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବସିବି; ତୁମେ ତୁମର କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼, ହେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ସତ୍ତ୍ଵଷୁ ପୃଥିଵୀପାଲ ଧମ ନ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି
'ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କର; ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
କ୍ରୋଧଂ ନିଗୃହ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସୁଧାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରି, ଧାର୍ମିକ ବୈନ୍ୟ ଭୂମିକୁ କହିଲେ।
ଏକଂ ପ୍ରାଣୀ ବହୂନ୍ଵାପି କର୍ମ ତସ୍ଯାସ୍ତି ପାତକମ୍
'ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ହେଉ, ମାରିବା କାମରେ ପାପ ଲାଗେ।'
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ନାସ୍ତି ଶୁଭେ ପାତକଂ ଚୋପପାତକମ୍
'ଯଦି ମରୁଥିବା ଜଣେ ଶୁଭ ନୁହେଁ, ତେବେ କୌଣସି ପ୍ରଧାନ କିମ୍ବା ଉପପାପ ନାହିଁ।'
ଯଦି ମେ ଵଚନଂ ନାଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯସି ଜଗଦ୍ଧିତମ୍
'ଯଦି ଆଜି ତୁମେ ମୋର କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ କାମ ନ କର, —'
ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରଥଯିତ୍ଵେହ ପ୍ରଜା ଧାରଯିତା ସ୍ଵଯମ୍
'ଏଠାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜେ ଧାରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ।'
ସଂଜୀଵଯ ପ୍ରଜା ନିତ୍ଯଂ ଶକ୍ତା ହ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
'ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସବୁବେଳେ ପୁନଃଜୀବନ ଦିଅ; ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସକ୍ଷମ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ନିଯଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵଦ୍ଵଧାର୍ଥମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍
ତୁମକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଉଠିଛି, ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାକୁ ରୋକିଦେବି।
ସର୍ଵମେତଦହଂ ରାଜନ୍ଵିଧାସ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥା ଵିସ୍ପନ୍ଦମାନଂ ମେ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେତ୍
ଯେପରି ବିଲେଇ ହେବା ସମୟରେ ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ,
ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ତଥା ଵୈନ୍ଯସ୍ତେନ ଶୈଲା ଵିଵର୍ଦ୍ଧିତାଃ
ସେପରି ବେଣଙ୍କ ଧନୁଷର ଟିପରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ସ୍ଵଭାଵେନା ଭଵତ୍ତସ୍ଯାଃ ସମାନି ଵିଷମାଣି ଚ
ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରେ ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ସମତଳ, କେବେ ଅସମତଳ ହେଲେ।
ପ୍ରଵିଭାଗଃ ପୁରାଣାଂ ଵା ଗ୍ରାମାଣାଂ ଵାପି ଵିଦ୍ଯତେ
ପୁରୁଣା ଜମି ହେଉ କି ଗାଁ, ସବୁଠାରେ ବିଭାଜନ ରହିଛି।