ଯକ୍ଷୈ ରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ଯଥା ପୁରା
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେପରି,
ତେଷାଂ ପାତ୍ରଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ଦୋଗ୍ଧାରଂ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପାତ୍ର, ଦୁହୁଥିବା ଲୋକ ଓ ଦୁଧ—
ଯଥା କ୍ଷୀରଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଯେପରି ଦୁଧର ବିଭିନ୍ନ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିଚାର କରାଯାଏ,
କୁଦ୍ଧୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ପୂର୍ଵୈଃ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ତଦ୍ଧି ନଃ
ପୁରୁଣା ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେପରି ଏହାକୁ ଖୋଲାସା କରିଥିଲେ, ଆମକୁ ସେହି କାରଣଟି କହ।
ଏକାଗ୍ରାଃ ପ୍ରଯତାଶ୍ଚୈଵ ଶୁଶ୍ରୂଷଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଵର୍ତ୍ତନୀଯମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାଵ୍ରତାଯ କଥଞ୍ଚନ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ପଥ କେବେ ବ୍ରତ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରହସ୍ଯମୃଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯୋ ଽନସୂଯକଃ
ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ; ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ସେ ଏହା ଶୁଣୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନ ସ ଶୋଚେତ୍କୃତାକୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ କରା କିମ୍ବା ନ କରା କାମ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରେନି।
ଅତ୍ରିଵଂଶସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଙ୍ଗୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅତ୍ରି ଗୋତ୍ରରୁ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଅଙ୍ଗ ନାମକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଜାତୋ ମୃତ୍ଯୁସୁତାଯାଂ ଵୈ ସୁନୀଥାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ପ୍ରଜାପତି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁନୀଥାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସ ଧର୍ମଂ ଵୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କାମାଲ୍ଲୋକେଷ୍ଵର୍ତତ
ସେ ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ କରି, ପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମନାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ସୋ ଽଧର୍ମେ ନିରତୋ ଽଭଵତ୍
ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି, ସେ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଗଲେ।
ନ ପିବନ୍ତି ତଦା ସୋମଂ ମହାଯଜ୍ଞେଷୁ ଦେଵତାଃ
ତାହାପରେ, ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦେବତାମାନେ ସୋମପାନ କଲେ ନାହିଁ।
ଆସୀତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞା କ୍ରୂରେଯଂ ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ
ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ ଏକ କଠୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଥିଲା।
ମଯି ଯଜ୍ଞା ଵିଧାତଵ୍ଯା ମଯି ହୋତଵ୍ଯମିତ୍ଯପି
ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୋ ପାଇଁ ହବନ କରିବା ଦରକାର—ଏଭଳି ଘୋଷଣା ହେଲା।
ଊଚୁର୍ମହର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ମରୀଚିପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି, ମରୀଚିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏଭଳି କହିଲେ:
ତ୍ଵଂ ମା କାର୍ଷୀରଧର୍ମଂ ଵୈ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ତୁମେ ଅଧର୍ମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ପାଲଯିଷ୍ଯେ ପ୍ରଜାଶ୍ଚେତି ପୂର୍ଵଂ ତେ ସମଯଃ କୃତଃ
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କହିଥିଲେ—ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ଵେନଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଦିତେନ ଚ କୋଵିଦଃ
ଭେନ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ହସିଲେ ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵୀର୍ଯଣ ତପସା ସତ୍ଯୈର୍ମଯା ଵା କଃ ସମୋ ଭୁଵି
ମୋର ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀରେ କିଏ ମୋ ସମାନ?
ପ୍ରଭଵଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଧର୍ମାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭ ଏଠାରେ ଅଛି।
ସୃଜେଯଂ ଵା ଗ୍ରସେଯଂ ଵା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି କିମ୍ବା ସଂହାର କରିବି, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଅନୁନେତୁଂ ତଦା ଵେନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହର୍ଷଯଃ
ତାପରେ ବେନକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ମହାମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ଯ ଵାମହସ୍ତଂ ତେ ମମନ୍ଥୁର୍ଭୃଶକୋପିତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ବେନଙ୍କର ବାମ ହାତ ମଥିଲେ।
ହ୍ରସ୍ଵୋ ଽତିମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚାପି ବଭୂଵ ହ
ସେଠାରୁ ଏକ ବହୁତ ଛୋଟ ଏବଂ କଳା ଦେହର ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତମାର୍ତ୍ତଂ ଵିହ୍ଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଷୀଦେତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍କିଲ
ସେଠି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ, 'ବସ।'
ଧୀଵରାନସୃଜଚ୍ଚାପି ଵେନକଲ୍ମଷସଂଭଵାନ୍
ବେନଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତାରୁ ସେ ଧୀବରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଅଧର୍ମରୁଚଯଶ୍ଚାପି ଵିଦ୍ଧି ତାନ୍ଵେନକଲ୍ମଷାନ୍
ବେନଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଥାନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।
ଅରଣୀମିଵ ସଂରବ୍ଧା ମମନ୍ଥୁର୍ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କାଠି ମଥାଯାଏ ପରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ମଥିଲେ।
ପୃଥୋଃ କରତଲାଦ୍ଵାପି ଯସ୍ମାଜ୍ଜାତଃ ପୃଷୁସ୍ତତଃ
ପୃଥୁଙ୍କର ହାତରୁ ଜନ୍ମ ହେଇଥିବାରୁ ସେଙ୍କୁ 'ପୃଥୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।