ଅଙ୍ଗାତ୍ସୁନୀଥାପତ୍ଯଂଵୈ ଵେନମେକଂ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଅଙ୍ଗରୁ ସୁନୀଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଏକ ଶିଶୁ ବେନା ଜନ୍ମିଲେ।
ପ୍ରଜାର୍ଥମୃଷଯୋ ଯସ୍ଯମମନ୍ଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣାଂ କରମ୍
ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥିଲେ।
ଜନଯିତ୍ଵା ସୁତଂ ତସ୍ଯ ପୃଥୁଂ ପ୍ରଥିତପୌରୁଷମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅ ପୃଥୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସ ଧନ୍ଵୀ କଵଚୀ ଜଜ୍ଞେ ତେଜସା ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ
ସେ ଧନୁଷ ଓ କବଚ ପିନ୍ଧି ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଜଣେ ଅଗ୍ନି ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ତଦା ଲୋକାନ୍ରରକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରପୂର୍ଵଜଃ
ସେ ବେନଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯ ସ୍ତଵାର୍ଥମୁତ୍ପନ୍ନୌ ନିପୁଣୌ ସୂତମାଗଧୌ
ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ସୂତ ଓ ମାଗଧ ଜନ୍ମିଲେ।
ପ୍ରଜାନାଂ ଵୃତ୍ତିକାମାନାଂ ଦେଵୈଶ୍ଚର୍ଷିଗଣୈଃ ସହ
ଲୋକମାନେ ଜୀବିକା ପାଇଁ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ,
ସର୍ପୈଃ ପୁଣ୍ଯଜନୈଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୈର୍ଵୃକ୍ଷଵୀରୁଧୈଃ
ସାପ, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ, ପାହାଡ଼, ଗଛ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ସହିତ,
ପ୍ରାଦାଦ୍ଯଥେପ୍ସି ତଂ କ୍ଷୀରଂ ତେନ ପ୍ରାଣାନଧାରଯନ୍
ସେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ।
ଯଥା ମହାତ୍ମନା ତେନ ପୂର୍ଵଂ ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁଂଧରା
ଏଭଳି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଥମେ ଦୁହାଯାଇଥିଲା।
ଯକ୍ଷୈ ରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ଯଥା ପୁରା
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେପରି,
ତେଷାଂ ପାତ୍ରଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ଦୋଗ୍ଧାରଂ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପାତ୍ର, ଦୁହୁଥିବା ଲୋକ ଓ ଦୁଧ—
ଯଥା କ୍ଷୀରଵିଶେଷାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେଵାନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଯେପରି ଦୁଧର ବିଭିନ୍ନ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିଚାର କରାଯାଏ,
କୁଦ୍ଧୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ପୂର୍ଵୈଃ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ତଦ୍ଧି ନଃ
ପୁରୁଣା ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେପରି ଏହାକୁ ଖୋଲାସା କରିଥିଲେ, ଆମକୁ ସେହି କାରଣଟି କହ।
ଏକାଗ୍ରାଃ ପ୍ରଯତାଶ୍ଚୈଵ ଶୁଶ୍ରୂଷଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଵର୍ତ୍ତନୀଯମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାଵ୍ରତାଯ କଥଞ୍ଚନ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ପଥ କେବେ ବ୍ରତ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରହସ୍ଯମୃଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯୋ ଽନସୂଯକଃ
ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ; ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ସେ ଏହା ଶୁଣୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନ ସ ଶୋଚେତ୍କୃତାକୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ କରା କିମ୍ବା ନ କରା କାମ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରେନି।
ଅତ୍ରିଵଂଶସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଙ୍ଗୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅତ୍ରି ଗୋତ୍ରରୁ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଅଙ୍ଗ ନାମକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଜାତୋ ମୃତ୍ଯୁସୁତାଯାଂ ଵୈ ସୁନୀଥାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ପ୍ରଜାପତି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁନୀଥାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସ ଧର୍ମଂ ଵୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କାମାଲ୍ଲୋକେଷ୍ଵର୍ତତ
ସେ ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ କରି, ପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମନାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ସୋ ଽଧର୍ମେ ନିରତୋ ଽଭଵତ୍
ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି, ସେ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଗଲେ।
ନ ପିବନ୍ତି ତଦା ସୋମଂ ମହାଯଜ୍ଞେଷୁ ଦେଵତାଃ
ତାହାପରେ, ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦେବତାମାନେ ସୋମପାନ କଲେ ନାହିଁ।
ଆସୀତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞା କ୍ରୂରେଯଂ ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ
ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ ଏକ କଠୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଥିଲା।
ମଯି ଯଜ୍ଞା ଵିଧାତଵ୍ଯା ମଯି ହୋତଵ୍ଯମିତ୍ଯପି
ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୋ ପାଇଁ ହବନ କରିବା ଦରକାର—ଏଭଳି ଘୋଷଣା ହେଲା।
ଊଚୁର୍ମହର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ମରୀଚିପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି, ମରୀଚିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏଭଳି କହିଲେ:
ତ୍ଵଂ ମା କାର୍ଷୀରଧର୍ମଂ ଵୈ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ତୁମେ ଅଧର୍ମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ପାଲଯିଷ୍ଯେ ପ୍ରଜାଶ୍ଚେତି ପୂର୍ଵଂ ତେ ସମଯଃ କୃତଃ
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କହିଥିଲେ—ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ଵେନଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଦିତେନ ଚ କୋଵିଦଃ
ଭେନ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ହସିଲେ ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵୀର୍ଯଣ ତପସା ସତ୍ଯୈର୍ମଯା ଵା କଃ ସମୋ ଭୁଵି
ମୋର ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀରେ କିଏ ମୋ ସମାନ?