ମନୋରେତମଧୀକାରଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ମନୁଙ୍କୁ ଏହି ଅଧିକାର ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ଵୈ ଵର୍ତ୍ତିମାନେନ କୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ଏହା ପୂର୍ବ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟକୁ ନେଇ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରତିସଂଧିଂ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ଚୈଵାପରସ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଏହାର ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ଅଵଶ୍ଯଭାଵିନାର୍ଥେନ ଯଥାଵଦ୍ଵିନିଵର୍ତ୍ତତେ
ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ତାହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମାପ୍ତି ହୁଏ।
ସପ୍ତର୍ଷଯଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରୋ ମନଵସ୍ତଥା
ସପ୍ତ ଋଷି, ଦେବତାମାନେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମନୁମାନେ—
କ୍ଷୀଣେ ଽଧିକାରେ ସଂଵିଗ୍ନା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପର୍ଯଯମାତ୍ମନଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଶେଷ ହୁଏ, ସେମାନେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଝି ଚିନ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରକ୍ଷୀଣେ ଦେଵତାସ୍ତୁ ତାଃ
ତାପରେ ସେଇ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲେ, ସେହି ଦେବତାମାନେ—
ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୋ ଯେ ଵୈ ମନ୍ଵନ୍ତରେଶ୍ଵରାଃ
ଯେମାନେ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶାସକ ହେବେ—ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ମନ୍ଵନ୍ତରେ ତୁ ସଂପୂର୍ଣେ ତଦ୍ଵଦନ୍ତେ କଲୌ ଯୁଗେ
ମନ୍ବନ୍ତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କୁହାଯାଏ।
ଯଥା କୃତସ୍ଯ ସଂତାନଃ କଲିପୂର୍ଵଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ
ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି କଳିଯୁଗ ପୂର୍ବରୁ କୃତଯୁଗର ଅବିରତି ରହିଛି।
କ୍ଷୀଣେ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଚାପରେ ପୁନଃ
ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲାପରେ ଓ ପୁଣି ନୂଆଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲେ—
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମନୁଶ୍ଚୈଵ କାଲାପେକ୍ଷାସ୍ତୁ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ରହନ୍ତି—
ମନ୍ଵନ୍ତରୋତ୍ସଵସ୍ଯାର୍ଥେ ସଂତତ୍ଯର୍ଥେ ଚ ସର୍ଵଦା
ମନ୍ବନ୍ତର ଉତ୍ସବ ଓ ସଦା ଚାଲିଥିବା ଅବିରତି ପାଇଁ—
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେଷୁ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେଷୁ ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ଵୌଷଧୀଷୁ ଚ
ଯେତେବେଳେ ଦମ୍ପତିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—
ଵାର୍ତ୍ତାଯାଂ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାଂ ଧର୍ମେ ଚୈଵୋପସଂସ୍ଥିତେ
ଯେତେବେଳେ ଜୀବିକା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ—
ଅଗ୍ରାମନଗରେ ଚୈଵ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଵର୍ଜିତେ
ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଭେଦ ନାହିଁ—
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମନୁଶ୍ଚୈଵ ସଂତାନାର୍ଥଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ସଦା ଅବିରତି ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ହି ପୂର୍ଵେଷାଂ ନିଧନେଷ୍ଵିହ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଏଠାରେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀମାନେ ଶେଷ ହେଲେ, ପୁଣି ପୂର୍ବପରି ନୂଆ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ସର୍ପା ଭୂତପିଶାଚାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ
ସର୍ପ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ,
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମନୁଶ୍ଚଵ ହ୍ଯାଦୌ ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯ ହି
ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ମନ୍ବନ୍ତରର ଆରମ୍ଭରେ,
ଋଷୀଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଗତ୍ଵାନୃଣ୍ଯଂ ତୁ ଵ ତଦା
ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ସମସ୍ତ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ଶତଂଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମେ ଵର୍ଣାତ୍ମକେ ସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ନିଜ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵାଶ୍ରମାଂଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ଦେଧିରେ ମନଃ
ଆଶ୍ରମଗୁଡିକ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ ।
ପୂର୍ଵଦେଵାସ୍ତତସ୍ତେ ଵୈ ସ୍ଥିତା ଧର୍ମେଣ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ପୂର୍ବ ଦେବତାମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ ।
ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସହୋର୍ଧ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମହର୍ଲୋକମନାମଯମ୍
ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେମାନେ ଉପରକୁ ନିର୍ମଳ ମହର୍ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣା ଵଶିନସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯା ଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍
ସେମାନେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦେଖିବା ସହ ଭୂତମାନଙ୍କର ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି ।
ଶୂନ୍ଯେଷୁ ଦେଵସ୍ଥାନେଷୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତେଷୁ ସର୍ଵଶଃ
ତିନି ଲୋକର ଦେବସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଶୂନ୍ୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ,
ତତସ୍ତେ ତପସା ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଥାନାନ୍ଯାପୂରଯନ୍ତି ଚ
ତେବେ ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ପୁଣି ପୂରଣ କରନ୍ତି ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମନୋଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ପିତୃଭିଃ ସହ
ସପ୍ତ ଋଷି, ମନୁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ସହିତ,
ତେଷାଂ ସଂତତ୍ଯଵିଚ୍ଛେଦ ଇହାମନ୍ଵନ୍ତରକ୍ଷଯାତ୍
ମନ୍ବନ୍ତରର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରବାହ କେବେ ବିଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ ।