ଆତ୍ରେଯଃ ସୁମତିର୍ଧୀମାନ୍କାଶ୍ଯପୋ ହ୍ଯକୃତଵ୍ରଣଃ
ଆତ୍ରେୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୁମତି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ଅକୃତବ୍ରଣ—
ସାଵର୍ଣିଃ ସୋମଦତ୍ତିଶ୍ଚ ସୁଶର୍ମା ଶାଂଶପାଯନଃ
ସାବର୍ଣ୍ଣି, ସୋମଦତ୍ତି, ସୁଶର୍ମା ଏବଂ ଶାଂଶପାୟନ।
ତ୍ରିଭିସ୍ତତ୍ର କୃତାସ୍ତିସ୍ରଃ ସଂହିତାଃ ପୁନରେଵ ହି
ସେଠାରେ ତିନିଜଣେ ମିଶି ତିନିଟି ସଂହିତା ପୁଣି ତିଆରି କଲେ।
ମାମିକା ତୁ ଚତୁର୍ଥୀ ସ୍ଯାଚ୍ଚତସ୍ରୋ ମୂଲସଂହିତାଃ
ମୋର ଏକଟି ଚତୁର୍ଥ ସଂହିତା ଅଛି; ଏଭଳି ଚାରିଟି ମୂଳ ସଂହିତା ରହିଛି।
ପାଠାନ୍ତରେ ଵୃଥାଭୂତା ଵେଦଶାଖା ଯଥା ତଥା
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଠାନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ବେଦର ଶାଖାମାନେ।
ଲୌମହର୍ଷଣିକା ମୂଲା ତତଃ କାଶ୍ଯପିକା ପରା
ଲୌମହର୍ଷଣିକା ପ୍ରଥମ ମୂଳ, ତାପରେ କାଶ୍ୟପିକା ଦ୍ୱିତୀୟ।
ଶାଂଶପାଯନିକା ଚାନ୍ଯା ନୋଦନାର୍ଥଵିଭୂଷିତା
ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଶାଂଶପାୟନିକା, ଯାହା ନୋଦ ଓ ଅର୍ଥର ଭାବରେ ଶୋଭିତ।
ଏତାଃ ପଞ୍ଚଦଶାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଦଶାନ୍ଯା ଦଶଭିସ୍ତଥା
ଏଗୁଡ଼ିକ ପନ୍ଦରଟି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅନ୍ୟ, ଏଭଳି ଆଉ ଦଶଟି ଅଛି।
ଅଷ୍ଟୌ ସାମସହସ୍ରାଣି ସାମାନି ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଏଠାରେ ଆଠ ହଜାର ସାମ ଗୀତ ଓ ଚଉଦ଼ଟି ସାମ ଗୀତି ଅଛି।
ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସହସ୍ରାଣି ଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଧ୍ଵର୍ଯଵଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଧ୍ୱର୍ୟବ ପ୍ରଥାରେ ବାରହ ହଜାର ଛନ୍ଦ ଥିବା କୁହାଯାଏ।
ସଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯକଂ ତସ୍ମାତ୍ସମନ୍ତ୍ରକରଣଂ ତଥା
ସେଠାରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି ହୁଏ।
ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯଂ ସମନ୍ତ୍ରଂ ତଦୃଗ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଯଜୁଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହି ରୁ ଋକ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜୁସ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ତଥୈଵ ତୈତ୍ତିରୀଯାଣାଂ ପରକ୍ଷୁଦ୍ରା ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଏଭଳି ତୈତ୍ତିରୀୟମାନେ ପରକ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଋଗ୍ଗମଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୁ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଋକ୍ ସଂଗ୍ରହ ଗଣନା କରାଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା।
ଏତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଯଜୁଷାମୃଚାଂ ଚ ସଶୁକ୍ରିଯଂ ସଖିଲଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯମ୍
ଏହି ହେଉଛି ଯଜୁସ୍ ଓ ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକର ପରିମାଣ, ଶୁକ୍ରିୟ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସାରେ।
ଷଟ୍ସହସ୍ରମୃଚାମୁକ୍ତମୃଚଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିଂ ପୁନଃ
ଅଠ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ପୁଣି ଛବିଶିଟି ଅଧିକ।
ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ଋଚଶ୍ଚାନ୍ଯା ଦଶୋତ୍ତରାଃ
ଏକାଦଶ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅଧିକ।
ସହସ୍ରମେକଂ ମନ୍ତ୍ରାଣାମୃଚାମୁକ୍ତଂ ପ୍ରମାଣତଃ
ଏକ ହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ପରିମାଣ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଋଚାମଥର୍ଵଣାଂ ପଞ୍ଚସହସ୍ରାଣୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ଋକ୍ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର।
ଏତଦଙ୍ଗିରସାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତେଷାମାରଣ୍ଯକଂ ପୁନଃ
ଏହି ଆଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି; ସେମାନଙ୍କ ଆରଣ୍ୟକ ପୁଣି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
କର୍ତାରଶଚୈଵ ଶାଖାନାଂ ଭେଦହେତୂଂସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଶାଖାମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଭାଜନର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ଶ୍ରୁତିର୍ନିତ୍ଯା ତଦ୍ଵିକଲ୍ପାସ୍ତ୍ଵିମେ ସ୍ମୃତାଃ
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବେଦ ଚିରନ୍ତନ; ଏହାର ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମୃତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵାପରେଷୁ ପୁନର୍ଭେଦାଃ ଶ୍ରୁତୀନାଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦମାନଙ୍କର ଅଧିକ ବିଭାଜନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଶିଷ୍ଚେବ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତପସ୍ତପ୍ତୁ ଵନ ଗତଃ
ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶିଖାଇଦେଇ, ସେମାନେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଙ୍ଗାନି ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ମୀମାଂସା ନ୍ଯାଯଵିସ୍ତରଃ
ଚାରିଟି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିସ୍ତାର।
ଆଯୁର୍ଵେଦୋ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵଶ୍ଚେତି ତେ ତ୍ରଯଃ
ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟ।
ଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଃ ପୂର୍ଵଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦେଵର୍ଷଯଃ ପୁନଃ
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଠାରୁ ପରେ ଦେବର୍ଷିମାନେ ହେଲେ।
କାଶ୍ଯପେଷୁ ଵସିଷ୍ଠେଷୁ ତଥା ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରୋ ଽତ୍ରିଷୁ
କାଶ୍ୟପ, ବସିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା ଏବଂ ଅତ୍ରିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ଯସ୍ମାଦୃଷନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ୍ଯ ଚ ଦେଵସ୍ଯ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ତଥା ପୁନଃ
ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଦେବତାଙ୍କ ଏବଂ ପୁନି କାଶ୍ୟପଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ।