ଶାଲିମଞ୍ଜରିପାକଶ୍ଚ ଶଧୀଯଃ କାନିନିଶ୍ଚ ଯଃ
ଶାଳିମଞ୍ଜରିପାକ, ଶଧୀୟ ଏବଂ କାନିନୀ ମଧ୍ୟ—
ସାମଗାନାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ଦ୍ଵୌ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତୌ
ସମସ୍ତ ସାମଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଥର୍ଵାଣଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ସୁମନ୍ତୁରଦଦାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ସୁମନ୍ତୁ ଅଥର୍ବବେଦକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
କବନ୍ଧସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ପଥ୍ଯାଯୈକଂ ପୁନର୍ଦଦୌ
କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି, ଏକ ଭାଗ ପୁନି ପଥ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ମୋଦୋ ବ୍ରହ୍ମବଲଶ୍ଚୈଵ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ତଥୈଵ ଚ
ମୋଦ, ବ୍ରହ୍ମବଳ ଏବଂ ପିପ୍ପଳାଦ—
ଦେଵଦର୍ଶସ୍ଯ ଚତ୍ଵାରଃ ଶିଷ୍ଯା ହ୍ଯେତେ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ
ଏହି ଚାରିଜଣ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଶିଷ୍ୟ ଦେବଦର୍ଶଙ୍କ ଥିଲେ।
ଜାଜଲିଃ କୁମୁଦାଦିଶ୍ଚ ତୃତୀଯଃ ଶୌନକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଜାଜଲି, କୁମୁଦାଦି ଏବଂ ତୃତୀୟ ଜଣେ ଶୌନକ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ସଂହିତାଂ ଧୀମାନ୍ସୈନ୍ଧଵାଯନସଂଜ୍ଞି ତେ
ଧୀମାନ୍ ସୈନ୍ଧବାୟନ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂହିତା ପାଇଥିଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରକଲ୍ପୋ ଵୈତାନସ୍ତୃତୀଯଃ ସଂହିତାଵିଧିଃ
ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପ, ବୈତାନ ଏବଂ ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସଂହିତାବିଧି।
ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତ୍ଵଥର୍ଵଣାମେତେ ସଂହିତାନାଂ ଵିକଲ୍ପକାଃ
ଏମାନେ ଅଥର୍ବବେଦର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂହିତା ବିନ୍ୟାସକାରୀ।
ଆତ୍ରେଯଃ ସୁମତିର୍ଧୀମାନ୍କାଶ୍ଯପୋ ହ୍ଯକୃତଵ୍ରଣଃ
ଆତ୍ରେୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୁମତି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ଅକୃତବ୍ରଣ—
ସାଵର୍ଣିଃ ସୋମଦତ୍ତିଶ୍ଚ ସୁଶର୍ମା ଶାଂଶପାଯନଃ
ସାବର୍ଣ୍ଣି, ସୋମଦତ୍ତି, ସୁଶର୍ମା ଏବଂ ଶାଂଶପାୟନ।
ତ୍ରିଭିସ୍ତତ୍ର କୃତାସ୍ତିସ୍ରଃ ସଂହିତାଃ ପୁନରେଵ ହି
ସେଠାରେ ତିନିଜଣେ ମିଶି ତିନିଟି ସଂହିତା ପୁଣି ତିଆରି କଲେ।
ମାମିକା ତୁ ଚତୁର୍ଥୀ ସ୍ଯାଚ୍ଚତସ୍ରୋ ମୂଲସଂହିତାଃ
ମୋର ଏକଟି ଚତୁର୍ଥ ସଂହିତା ଅଛି; ଏଭଳି ଚାରିଟି ମୂଳ ସଂହିତା ରହିଛି।
ପାଠାନ୍ତରେ ଵୃଥାଭୂତା ଵେଦଶାଖା ଯଥା ତଥା
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଠାନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ବେଦର ଶାଖାମାନେ।
ଲୌମହର୍ଷଣିକା ମୂଲା ତତଃ କାଶ୍ଯପିକା ପରା
ଲୌମହର୍ଷଣିକା ପ୍ରଥମ ମୂଳ, ତାପରେ କାଶ୍ୟପିକା ଦ୍ୱିତୀୟ।
ଶାଂଶପାଯନିକା ଚାନ୍ଯା ନୋଦନାର୍ଥଵିଭୂଷିତା
ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଶାଂଶପାୟନିକା, ଯାହା ନୋଦ ଓ ଅର୍ଥର ଭାବରେ ଶୋଭିତ।
ଏତାଃ ପଞ୍ଚଦଶାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଦଶାନ୍ଯା ଦଶଭିସ୍ତଥା
ଏଗୁଡ଼ିକ ପନ୍ଦରଟି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅନ୍ୟ, ଏଭଳି ଆଉ ଦଶଟି ଅଛି।
ଅଷ୍ଟୌ ସାମସହସ୍ରାଣି ସାମାନି ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଏଠାରେ ଆଠ ହଜାର ସାମ ଗୀତ ଓ ଚଉଦ଼ଟି ସାମ ଗୀତି ଅଛି।
ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସହସ୍ରାଣି ଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଧ୍ଵର୍ଯଵଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଧ୍ୱର୍ୟବ ପ୍ରଥାରେ ବାରହ ହଜାର ଛନ୍ଦ ଥିବା କୁହାଯାଏ।
ସଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯକଂ ତସ୍ମାତ୍ସମନ୍ତ୍ରକରଣଂ ତଥା
ସେଠାରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି ହୁଏ।
ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯଂ ସମନ୍ତ୍ରଂ ତଦୃଗ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଯଜୁଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହି ରୁ ଋକ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜୁସ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ତଥୈଵ ତୈତ୍ତିରୀଯାଣାଂ ପରକ୍ଷୁଦ୍ରା ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଏଭଳି ତୈତ୍ତିରୀୟମାନେ ପରକ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଋଗ୍ଗମଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୁ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଋକ୍ ସଂଗ୍ରହ ଗଣନା କରାଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା।
ଏତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଯଜୁଷାମୃଚାଂ ଚ ସଶୁକ୍ରିଯଂ ସଖିଲଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯମ୍
ଏହି ହେଉଛି ଯଜୁସ୍ ଓ ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକର ପରିମାଣ, ଶୁକ୍ରିୟ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସାରେ।
ଷଟ୍ସହସ୍ରମୃଚାମୁକ୍ତମୃଚଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିଂ ପୁନଃ
ଅଠ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ପୁଣି ଛବିଶିଟି ଅଧିକ।
ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ଋଚଶ୍ଚାନ୍ଯା ଦଶୋତ୍ତରାଃ
ଏକାଦଶ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅଧିକ।
ସହସ୍ରମେକଂ ମନ୍ତ୍ରାଣାମୃଚାମୁକ୍ତଂ ପ୍ରମାଣତଃ
ଏକ ହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ପରିମାଣ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଋଚାମଥର୍ଵଣାଂ ପଞ୍ଚସହସ୍ରାଣୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ଋକ୍ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର।
ଏତଦଙ୍ଗିରସାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତେଷାମାରଣ୍ଯକଂ ପୁନଃ
ଏହି ଆଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି; ସେମାନଙ୍କ ଆରଣ୍ୟକ ପୁଣି ବର୍ଣ୍ଣିତ।