ଇତ୍ଯେତେ ଚରକାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂହିତା ଵାଦିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହିପରି ଚରକମାନେ ସଂହିତାର ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
କିଂ ଚୀର୍ଣଂ କସ୍ଯ ଵା ହେତୋଶ୍ଚରକତ୍ଵଂ ହି ଭେଜିରେ
କିଏ କ’ଣ କାରଣରେ ଚରକ ହେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ, କ’ଣ କାମ କରିଥିଲେ?
ମେରୁପୃଷ୍ଠଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତୈସ୍ତଦା ତ୍ଵିତି ମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ସେଥିରେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା-ବିମର୍ଶ କଲେ।
ସ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵୈ ସମଯୋ ନଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିବ, ଏହି ଅନୁବନ୍ଧ ଆମେ ଘୋଷଣା କରିଛୁ।
ପ୍ରଯଯୁଃ ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ଯତ୍ର ସଂଧିଃ କୃତୋ ଽଭଵତ୍
ସାତ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁବନ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଶିଷ୍ଯାନଥ ସମାନୀଯ ସ ଵୈଶଂପାଯନୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ସମାଗମ୍ଯ ବ୍ରୂତ କାମଂ ହିତଂ ଵଚଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଇ, ଯାହା ଉପକାରୀ ଲାଗିବ, ଇଚ୍ଛାମତ କହ।
ବଲେନୋତ୍ଥାପଯିଷ୍ଯାମି ତପସା ସ୍ଵେନ ଭାଵିତଃ
ମୋ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଉଠାଇଦେବି।
ଉଵାଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯାଧୀତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯସ୍ଵ ମେ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ ଶିଖିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ମୋତେ ଫେରାଇଦିଅ।'
ରୁଧିରେଣ ତଥାକ୍ତାନି ଚ୍ଛର୍ଦିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ତିଦେଇଲେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ।
ସୂର୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦୁତ୍ପନ୍ନଂ ତଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେଥିରେ ବସିଗଲା।
ତାନି ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟଃ ସୂର୍ଯୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମରାତଯେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମରାତକୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଯଜୂଂଷ୍ଯଧୀଯତେ ତାନି ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯେନ କେନଚିତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ ଯଜୁର୍ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ନିଜ ପଦ୍ଧତିରେ ପାଠ କରନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ତୁ ଯୈଶ୍ଚୀର୍ଣା ଚରଣାଚ୍ଚରକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଚରକ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତେ ଚରକାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵାଜିନସ୍ତୁ ନିବୋଧତ
ଏହିପରି ଚରକମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଜିନ୍ମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ମଧ୍ଯନ୍ଦିନସ୍ତୁ ସାପତ୍ଯୋ ଵୈଧେଯଶ୍ଚାଦ୍ଧବୌଦ୍ଧକୌ
ମଧ୍ୟାନ୍ଦିନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ବୈଧ୍ୟ ଓ ଅଧବୌଦ୍ଧକ।
ଆଵଟୀ ଚ ତଥା ପୁଣ୍ଡ୍ରୋ ଵୈଣୋଯଃ ସପରାଶରଃ
ଆବଟୀ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ବୈଣୋୟ ଓ ସପରାଶର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଶତମେକାଧିକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଯଜୁଷାଂ ଯେ ଵିକଲ୍ପକାଃ
ଯେମାନେ ଯଜୁର୍ବେଦର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକଶଏକ।
ସୁମନ୍ତୁଶ୍ଚାପି ସୁତ୍ଵାନଂ ପୁତ୍ରମଧ୍ଯାପଯତ୍ପୁନଃ
ସୁମନ୍ତୁ ନିଜ ପୁଅକୁ ପୁନିଥରେ ପଢ଼ାଇଲେ।
ସ ସହସ୍ରମଧୀତ୍ଯାଶୁ ସୁକର୍ମାପ୍ଯଥ ସଂହିତାଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ହଜାରଟି ସଂହିତା ଶିଖିଲେ ଏବଂ ଭଲ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ଅନଧ୍ଯାଯେଷ୍ଵଧୀଯାନାଂସ୍ତଞ୍ଜଘାନ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଯେମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ ସମୟରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦଣ୍ଡିତ କଲେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତଃ ଶକ୍ରୋଵରଂ ସୋ ଽଥ ପୁନର୍ଦଦୌ
ତାଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦେଖି, ଶକ୍ର ପୁନି ଏକ ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଅଧୀଯାତାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୌ ସହସ୍ରଂ ସଂହିତା ଉଭୌ
ଉଭୟ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ହଜାରଟି ସଂହିତା ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵାସଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁକର୍ମାଣଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଏପରି କହି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାସବ ଯଶସ୍ବୀ ସୁକର୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ଽଭଵଦ୍ଧୀମାନ୍ ପୌଷ୍ଯଞ୍ଜିର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଶିଷ୍ୟ ପୌଷ୍ୟଞ୍ଜି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଧ୍ଯାପଯତ ପୌଷ୍ଯାଞ୍ଜିଃ ସହସ୍ରାର୍ଦ୍ଧଂ ତୁସଂହିତାଃ
ପୌଷ୍ୟଞ୍ଜି ହଜାର ଏବଂ ଅଧା ସଂହିତା ପଢ଼ାଇଲେ।
ସତ୍ତ୍ଵାନି ପଞ୍ଚ କୌଶିଲ୍ଯଃ ସଂହିତାନା ମଧୀତଵାନ୍
କୌଶିଲ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ସଂହିତା ଶିଖିଥିଲେ।
ପୌଷ୍ଯଞ୍ଜି ଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତେଷାଂ ଭେଦାନ୍ନିବୋଧତ
ପୌଷ୍ୟଞ୍ଜିଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ବିଭାଗ ଶୁଣ।
ସକୋତିପୁତ୍ରଃ ସୁସହାଃ ସୁନାମା ଚୈତାନ୍ଭେଦାନ୍ଵିତ୍ତଲୌଗାକ୍ଷିଣସ୍ତୁ
ସକୋଟିପୁତ୍ର, ସୁସହା, ସୁନାମା ଓ ବିତ୍ତଲୌଗାକ୍ଷିଣ—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶାଖା।
ତ୍ରଯସ୍ତୁ କୁଶୁମେଃ ଶିଷ୍ଯା ଔରସଃ ସ ପରାଶରଃ
କୁଶୁମଙ୍କର ତିନିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ପରାଶର।