ଦ୍ଵୈପାଯନ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଵିଷ୍ଣୋରଂଶଃ ସନାତନଃ
ଦ୍ୱୈପାୟନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟାସ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚିରନ୍ତନ ଅଂଶ।
ଅଥ ଶିଷ୍ଯାନ୍ସଜଗ୍ରାହ ଚତୁରୋ ଵେଦକାରଣାତ୍
ତାପରେ ବେଦ ପାଇଁ ସେ ଚାରି ଜଣ ଶିଷ୍ୟ ନେଇଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଥଂ ପୈଲମେତେଷାଂ ପଞ୍ଚମଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୈଳ ଚଉଥଥିଲେ, ଲୋମହର୍ଷଣ ପଞ୍ଚମ।
ଯଜୁର୍ଵେଦପ୍ରଵକ୍ତାରଂ ଵୈଶଂପାଯନମେଵ ଚ
ଯଜୁର୍ବେଦ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ସେ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ତଥୈଵାଥର୍ ଵଵେଦସ୍ଯ ସୁମନ୍ତୁମୃଷିସତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଅଥର୍ବବେଦ ପାଇଁ ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷି ସୁମନ୍ତୁଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ।
ମାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଭଗଵାନୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ଇଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଚାତୁର୍ହେତ୍ରମଭୂତ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତେନ ଯଜ୍ଞମକଲ୍ପଯତ୍
ଏଭଳି ଚାରି ପ୍ରକାର ପୁରୋହିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଔଦ୍ଗାତ୍ରଂ ସାମଭିଶ୍ଚକ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଚାପ୍ଯଥର୍ଵଭିଃ
ସେ ସାମଗାନ ସହିତ ଉଦ୍ଗାତା ଓ ଅଥର୍ବବେଦ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭୂମିକା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
ହୋତୃକଂ କଲ୍ପଯତ୍ତେନ ଯଜୁର୍ଵେଦଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ଜଗତ୍ପତି ଯଜୁର୍ବେଦ ସହିତ ହୋତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ରା୫ସ୍ତ୍ଵଥର୍ଵଵେଦେନ ସର୍ଵକର୍ମାଣ୍ଯକାରଯତ୍
ଏବଂ ଅଥର୍ବବେଦ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ପୁରାମସଂହିତାଂ ଚକ୍ରେ ପୁରାଣାର୍ଥଵିଶାରଦଃ
ପୁରାତନ କାଳରେ, ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ପୁରାଣ ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲେ।
ଯଜନାତ୍ସ ଯଜୁର୍ଵେଦ ଇତି ଶାସ୍ତ୍ରଵିନିଶ୍ଚଯଃ
ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବାରୁ ଏହାକୁ ଯଜୁର୍ବେଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଏହି ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଷ୍କର୍ଷ।
ଶତେନୋଦ୍ଧତଵୀର୍ଯସ୍ତୁ ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଋତ୍ବିଜମାନେ ସହିତ—
ଋଚୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ପୈଲସ୍ତୁ ଵ୍ଯଭଜତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଧା ପୁନଃ
ପୈଳ ଋଗ୍ବେଦର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ଦୁଇ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତ୍ତଯେ ଚୈକାଂ ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ବାଷ୍କଲାଯ ଚ
ଏକଟି ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବାଷ୍କଳଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯା ମାସ ଶୁଶ୍ରୁଷାଭିରତାନ୍ହିତାନ୍
ସେ ଏକ ମାସ ଧରି ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସେବା ଓ ଭଲ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇଲେ।
ପାରାଶରୀଂ ତୃତୀଯାଂ ତୁ ଯା୫ଵଲ୍କ୍ଯାମଥାପରାମ୍
ତୃତୀୟଟି ପାରାଶରଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା।
ଅଧ୍ଯାପଯନ୍ମହାଭାଗଂ ମାଣ୍ଡୂକେଯଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଣ୍ଡୂକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ସତ୍ଯସ୍ରଵାଃ ସତ୍ଯହିତଂ ପୁତ୍ରମଧ୍ଯାପଯଦ୍ଵିଭୁଃ
ସେ ଉତ୍ତମ ମନ୍ୟତା ଥିବା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ପୁଅ ସତ୍ୟଶ୍ରବାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ସତ୍ଯଶ୍ରିଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସତ୍ଯ ଧର୍ମପରାଯଣମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସତ୍ୟଶ୍ରିଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ସତ୍ଯଶ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସଃ ଶାସ୍ତ୍ରଗ୍ରହଣତତ୍ପରାଃ
ସତ୍ୟଶ୍ରିଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ବାଷ୍କଲିଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜ ଇତି ଶାଖାପ୍ରଵର୍ତ୍ତକାଃ
ବାଷ୍କଳ ଓ ଭରଦ୍ୱାଜ ଶାଖାର ସ୍ଥାପକ ଥିଲେ।
ଜନକସ୍ଯ ସ ଯଜ୍ଞେ ଵୈ ଵିନାଶାମଗମଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ବହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବିପଦ ଆସିଲା।
ଜନକସ୍ଯାଶ୍ଵମେଧେ ତୁ କଥ ଵାଦାଭ୍ଯଜାଯତ
ଜନକଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଏକ ତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥା ଵୃତ୍ତମାଚକ୍ଷ୍ତ୍ର ଵିଦିତଂ ତଵ
ଏହି ସବୁ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଣେଇଛି, ତୁମେ ଏହା ଜାଣିଛ।
ଋଷୀଣାଂ ହି ସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁରନେକଶଃ
ସେଠାକୁ ହଜାର ହଜାର ଋଷି ଦଳେ ଦଳେ ଆସିଥିଲେ।
ଆଗତାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜିଜ୍ଞାସାସ୍ଯାଭଵତ୍ତତଃ
ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ଜନାଧିପଃ
ମନରେ ଭାବି, ରାଜା ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।
ଗ୍ରାମାନ୍ରତ୍ନାନି ଦାସୀସ୍ଛ ମୁନୀନ୍ପ୍ରାହ ନରାଧିପଃ
ରାଜା ମୁନିମାନେଠାରେ ଗ୍ରାମ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଦାସୀମାନେ ଦାନ କଲେ।
ଯଦେତଦାହୃତଂ ଵିତ୍ତଂ ଯୋ ଵା ଶ୍ରେଷ୍ଠତମୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଧନ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ—