ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଦନ୍ଯେ ଵୈ ତେଷାଂ ଶିଷ୍ଯାଃ ଶ୍ରୁତର୍ଷଯଃ
ଅନ୍ୟ ଛଅଚାଳିଶି, ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।
ଲୋଭାଲୋଭଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ବଲଶ୍ଚ ସଃ
ଲୋଭାଲୋଭ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବଳ।
ଇତ୍ଯେତେ ନଵତିର୍ଜ୍ଞେଯା ହୋତ୍ରଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଏହି ନବତିଜଣ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ, ହୋତା ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରି, ବୁଝିବାକୁ ଉଚିତ।
ଚଲୂଭିଃ ସୁମତିଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦେଵଵରଶ୍ଚ ଯଃ
ଚଲୁ, ସୁମତି ଏବଂ ଦେବବର ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତଥାପ୍ରୀତଃ କୃଶାଶ୍ଵଶ୍ଵ ସୁମୂଲିର୍ବାଷ୍କଲିସ୍ତଥା
ତଥାପ୍ରୀତ, କୃଶାଶ୍ୱ, ସୁମୂଲି ଏବଂ ବାଷ୍କଲି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଯାସକିଃ ଶୁକୋ ଵିଦ୍ଵାଂଲ୍ଲୌକିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତଥା
ବୈୟାସକି, ଶୁକ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ, ଲୌକି ଏବଂ ଭୂରିଶ୍ରବା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଆରଣ୍ଯା ଇଲକଶ୍ଚୈଵ ଉପମନ୍ଯୁର୍ଵିଦସ୍ତଥା
ଆରଣ୍ୟ, ଇଲକ, ଉପମନ୍ୟୁ ଏବଂ ବିଦସ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରଜାଦର୍ପଃ କହୋଡଶ୍ଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ଽଥ ଶୌନକଃ
ପ୍ରଜାଦର୍ପ, କହୋଡ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏବଂ ଶୌନକ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅଦିତିର୍ଦେଵମାତା ଚ ଜଲାପା ଚୈଵ ମାନଵୀ
ଦେବମାତା ଅଦିତି, ଜଳାପା ଏବଂ ମାନବୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ମୁଦ୍ଗଲା ଚାତୁଜୀଵୈଵ ତାରା ଚୈଵ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ମୁଦ୍ଗଲା, ଅତୁଜୀବ, ତାରା ଏବଂ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଯା ଚ କୋଶୀତିକା ସ୍ମୃତା
ଧର୍ମଜ୍ଞା ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଏବଂ ସ୍ମୃତ କୋଶୀତିକା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତା ମୁଖ୍ଯଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମଯା ଚ ଋଷିପୁତ୍ରକାଃ
ଏହିପରି, ପ୍ରଧାନ ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରା ମନ୍ତ୍ରଵକ୍ତାର ଋଷଯୋ ହ୍ଯୃଷିକାସ୍ତଥା
ଈଶ୍ୱରମାନେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଋଷିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରାଣାମୃଷୀଣାଂ ଚ ଋଷିକାଣାଂ ସହାତ୍ମଜୈଃ
ଈଶ୍ୱର, ଋଷି ଏବଂ ଋଷିକାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ସହିତ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରାଜ୍ଞାଯୁକ୍ତମଦ୍ଵୈତଂ ଦୀପ୍ତଂ ଗଂଭୀରଶବ୍ଦଵତ୍
ସେଠାରେ ଆଦେଶ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଗଭୀର ଶବ୍ଦ ସହିତ ରହିଛି।
ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯଭୂତଂ ଚ ପରିଦାନଂ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନଥିବା ଯେଉଁ ଦାନ ଅଛି, ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେସବୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ମନ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ର ନାମଵିଭକ୍ତିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ନାମର ଭିନ୍ନତା ସହିତ ତାହା ରହିଛି।
ନୈଗମୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଶବ୍ଦୈର୍ନିପାତୈର୍ବହୁଲଂ ଚ ଯତ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ, ଉପଯୋଗ ଏବଂ ବହୁତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ବେଶି ରହିଛି।
ଅଵିସ୍ପଷ୍ଟପଦଂ ଯଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ବହୁସଂଶଯମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି।
ହେତୁଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ବହୁଲଂ ଚିତ୍ରଶବ୍ଦମପାର୍ଥକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ହେତୁ ଓ ଉଦାହରଣ ବେଶି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଅର୍ଥହୀନ ଥାଏ।
ମିଶ୍ରା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପ୍ରଭାଵାଦୃଷିତାଂ ଗାତାଃ
ଏହାକୁ ‘ମିଶ୍ରା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହିମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରଚିତ।
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵଜ୍ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମଦୁଃଖଚିକିତ୍ସନମ୍
ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଜନ୍ମର ଦୁଃଖର ଉପଚାର।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଣେତାରୋ ମହିମ୍ନା ସର୍ଵଗାଶ୍ଚ ଵୈ
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ରଚନାକାରମାନେ, ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚ ଵ୍ଯାସଃ ସାରସ୍ଵତସ୍ତଥା
ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ସାରସ୍ୱତ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଯସ୍ମାଦଵାରଜାଃ ସଂତଃ ପୂର୍ଵେଭ୍ଯୋ ମେଧଯାଧିକାଃ
ଯେଉଁଥିରେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ, ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାରୁ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ଯସ୍ମିନ୍କାଲୋ ନ ଚଂ ଵଯଃ ପ୍ରମାଣମୃଷିଭାଵନେ
ଏହି ସମୟରେ ବୟସ ଦ୍ୱାରା ଋଷି ଭାବିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ମାଦ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଵର୍ଷୀଯାନ୍ବଲୋ ଽପି ଶ୍ରୁତଵାନୃଷିଃ
ଯେଉଁଥିରେ ବୟସରେ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶ୍ରବଣଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଋଷି ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିନିଯୁକ୍ତାଵସାନାଂ ତୁ ତାମୃଚଂ ପରିଚକ୍ଷତେ
ଯାହାର ନିଶ୍ଚିତ ଶେଷ ରହିଛି, ତାହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ‘ଋଚ୍’ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ଅତିଯୁକ୍ତାଵସାନଂ ଚ ତଦ୍ଯଜୁର୍ଵୈ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯାହାର ଅତିରିକ୍ତ ଶେଷ ଅଛି, ତାହାକୁ ‘ଯଜୁସ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରତିହୋତ୍ରଶ୍ଚ ଷଷ୍ଠମାହୁରୁପଦ୍ରଵମ୍
ପଞ୍ଚମଟିକୁ ‘ପ୍ରତିହୋତ୍ର’ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ଛଅଟିକୁ ‘ଉପଦ୍ରବ’ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।