ଭଲନ୍ଦନଶ୍ଚ ଵତ୍ସଶ୍ଚ ସଂକୀଲଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ
ଭଳନ୍ଦନ, ବତ୍ସ ଓ ସଂକୀଳ—ଏହି ତିନିଜଣ।
ବ୍ରାହ୍ଯଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯା ଋଷିପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ
ଏବେ ଋଷିପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ବ୍ରାହ୍ଯଣାନାଂ ପ୍ରଵକ୍ତାରୋ ନାମତଶ୍ଚ ନିବୋଧତ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ବହ୍ଵୃଚୋ ଭାର୍ଗଵଃ ପୈଲଃ ସାଂକୃତ୍ଯୋ ଜାଜଲିସ୍ତଥା
ବହୃଚ, ଭାର୍ଗବ, ପୈଳ, ସାଂକୃତ୍ୟ ଓ ଜାଜଲି।
ଉପମନ୍ଯୁରିନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିର୍ମାଡୂକିଃ ଶାକଲିଶ୍ଚ ସଃ
ଉପମନ୍ୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି, ମାଡୂକି ଓ ଶାକଳି।
ପନ୍ନଗାଃ ପକ୍ଷଗନ୍ତାଶ୍ଚ ଷଡଶୀତିଃ ଶ୍ରୁତର୍ଷଯଃ
ପନ୍ନଗ ଓ ପକ୍ଷଗନ୍ତା, ଏଠାରେ ଛଅଠିଅଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।
ଵୈଶଂପାଯନଲୌହିତ୍ଯୌ କଣ୍ଠକାଲାଵଶାଵଧଃ
ବୈଶଂପାୟନ, ଲୌହିତ୍ୟ, କଣ୍ଠକ, କାଳାବ ଓ ଶାବଧ।
ତେଷାଂ ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଷଡଶୀତି ଶ୍ରୁତର୍ଷଯଃ
ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପରଶିଷ୍ୟମାନେ—ଏଠାରେ ଛଅଠିଅଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।
ଚୈମିନିଃ ସଭରଦ୍ଵାଜଃ କାଵ୍ଯଃ ପୌଷ୍ଯଞ୍ଜିରେଵ ଚ
ଚୈମିନି, ସଭରଦ୍ୱାଜ, କାବ୍ୟ ଓ ପୌଷ୍ୟଞ୍ଜି।
ଲଙ୍ଗଲୀ ଶାଲିହୋତ୍ରଶ୍ଚ ଶକ୍ତିରାଜଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵଃ
ଲଙ୍ଗଳୀ, ଶାଳିହୋତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିରାଜ ଭାର୍ଗବ।
ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଦନ୍ଯେ ଵୈ ତେଷାଂ ଶିଷ୍ଯାଃ ଶ୍ରୁତର୍ଷଯଃ
ଅନ୍ୟ ଛଅଚାଳିଶି, ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।
ଲୋଭାଲୋଭଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ବଲଶ୍ଚ ସଃ
ଲୋଭାଲୋଭ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବଳ।
ଇତ୍ଯେତେ ନଵତିର୍ଜ୍ଞେଯା ହୋତ୍ରଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଏହି ନବତିଜଣ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ, ହୋତା ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରି, ବୁଝିବାକୁ ଉଚିତ।
ଚଲୂଭିଃ ସୁମତିଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦେଵଵରଶ୍ଚ ଯଃ
ଚଲୁ, ସୁମତି ଏବଂ ଦେବବର ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତଥାପ୍ରୀତଃ କୃଶାଶ୍ଵଶ୍ଵ ସୁମୂଲିର୍ବାଷ୍କଲିସ୍ତଥା
ତଥାପ୍ରୀତ, କୃଶାଶ୍ୱ, ସୁମୂଲି ଏବଂ ବାଷ୍କଲି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଯାସକିଃ ଶୁକୋ ଵିଦ୍ଵାଂଲ୍ଲୌକିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତଥା
ବୈୟାସକି, ଶୁକ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ, ଲୌକି ଏବଂ ଭୂରିଶ୍ରବା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଆରଣ୍ଯା ଇଲକଶ୍ଚୈଵ ଉପମନ୍ଯୁର୍ଵିଦସ୍ତଥା
ଆରଣ୍ୟ, ଇଲକ, ଉପମନ୍ୟୁ ଏବଂ ବିଦସ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରଜାଦର୍ପଃ କହୋଡଶ୍ଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ଽଥ ଶୌନକଃ
ପ୍ରଜାଦର୍ପ, କହୋଡ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏବଂ ଶୌନକ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅଦିତିର୍ଦେଵମାତା ଚ ଜଲାପା ଚୈଵ ମାନଵୀ
ଦେବମାତା ଅଦିତି, ଜଳାପା ଏବଂ ମାନବୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ମୁଦ୍ଗଲା ଚାତୁଜୀଵୈଵ ତାରା ଚୈଵ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ମୁଦ୍ଗଲା, ଅତୁଜୀବ, ତାରା ଏବଂ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଯା ଚ କୋଶୀତିକା ସ୍ମୃତା
ଧର୍ମଜ୍ଞା ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଏବଂ ସ୍ମୃତ କୋଶୀତିକା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତା ମୁଖ୍ଯଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମଯା ଚ ଋଷିପୁତ୍ରକାଃ
ଏହିପରି, ପ୍ରଧାନ ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରା ମନ୍ତ୍ରଵକ୍ତାର ଋଷଯୋ ହ୍ଯୃଷିକାସ୍ତଥା
ଈଶ୍ୱରମାନେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଋଷିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରାଣାମୃଷୀଣାଂ ଚ ଋଷିକାଣାଂ ସହାତ୍ମଜୈଃ
ଈଶ୍ୱର, ଋଷି ଏବଂ ଋଷିକାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ସହିତ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରାଜ୍ଞାଯୁକ୍ତମଦ୍ଵୈତଂ ଦୀପ୍ତଂ ଗଂଭୀରଶବ୍ଦଵତ୍
ସେଠାରେ ଆଦେଶ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଗଭୀର ଶବ୍ଦ ସହିତ ରହିଛି।
ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯଭୂତଂ ଚ ପରିଦାନଂ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନଥିବା ଯେଉଁ ଦାନ ଅଛି, ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେସବୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ମନ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ର ନାମଵିଭକ୍ତିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ନାମର ଭିନ୍ନତା ସହିତ ତାହା ରହିଛି।
ନୈଗମୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଶବ୍ଦୈର୍ନିପାତୈର୍ବହୁଲଂ ଚ ଯତ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ, ଉପଯୋଗ ଏବଂ ବହୁତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ବେଶି ରହିଛି।
ଅଵିସ୍ପଷ୍ଟପଦଂ ଯଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ବହୁସଂଶଯମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି।
ହେତୁଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ବହୁଲଂ ଚିତ୍ରଶବ୍ଦମପାର୍ଥକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ହେତୁ ଓ ଉଦାହରଣ ବେଶି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଅର୍ଥହୀନ ଥାଏ।