ସତ୍ଯଂ ଜପସ୍ତପୋ ଦାନଂ ତ୍ରେତାଯା ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ସତ୍ୟ, ଜପ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଦାନ — ଏହିମାନେ ତ୍ରେତାଯୁଗର ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଜାଯନ୍ତେ ଚ ତଦା ଶୂରା ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ସେଇ ସମୟରେ ଶୂରବୀର, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତାକ୍ଷାଶ୍ଚ ପୃଥୂରସ୍କାଃ ସୁସଂହତାଃ
ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି, ଚଉଡ଼ା ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ମଜବୁତ ଦେହ ଥିଲା।
ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧରାଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରେତାଯାଂ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିନଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଥିଲେ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୌ ତୁ ସ୍ମୃତୌ ବାହୂ ଵ୍ଯାମୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧ ଉଚ୍ଯତେ
ପୁରାଣ କଥାନୁସାରେ ବାହୁକୁ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ବାହୁର ଲମ୍ବକୁ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ସମୋଛ୍ରଯପରୀଣାହୋ ଜ୍ଞେଯୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧମଣ୍ଡଲଃ
ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଇଁ ଏକ ସମାନ, ସେହିକୁ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ।
ସପ୍ତୈତାନି ଚ ରତ୍ନାନି ସର୍ଵେଷାଂ ଚକ୍ରଵର୍ତିନାମ
ଏହି ସାତଟି ରତ୍ନ ସମସ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜାଙ୍କର ଥାଏ।
କେତୁର୍ନିଧିଶ୍ଚ ସପ୍ତୈଵ ପ୍ରାଣହୀନାନି ଚକ୍ଷତେ
ପତାକା ଓ ସାତଟି ଧନ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏଭଳି କୁହାଯାନ୍ତି।
ମନ୍ତ୍ର୍ଯଶ୍ଵଃ କଲଭଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଣିନଃ ସପ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଛଅ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶ ଵିଧେଯାନି ସର୍ଵେଷାଂ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିନାମ୍
ସମସ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚଉଦ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁହିଁ ଅଛି, ଏଠି ଏହି ଲୋକରେ,
ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଚ ତାନ୍ଯତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିନଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେହି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତାନି ଚତ୍ଵାରି ବଲଂ ଧର୍ମଃ ସୁଖଂ ଧନମ୍
ଚାରିଟି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷ: ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ, ସୁଖ ଓ ଧନ।
ଅର୍ଥୋ ଧର୍ମଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ଯଶୋ ଵିଜଯ ଏଵ ଚ
ଧନ, ଧର୍ମ, କାମ, ଯଶ ଓ ବିଜୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଶ୍ରୁତେନ ତପସା ଚୈଵ ମୁନୀନଭିଭଵନ୍ତି ଵୈ
ଶିକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚୈଵ ଜାଯନ୍ତେ ଶରୀରସ୍ଥୈରମାନୁଷୈଃ
ସେମାନେ ଦେହର ମାନବୀୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତାମ୍ରପ୍ରଭୋଷ୍ଟନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଶ୍ଚୈଦ୍ଧ୍ଵରୋମଶାଃ
ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଠୋଠ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କେଶ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧପରିଣାହାଶ୍ଚ ସିଂହସ୍କନ୍ଧାସ୍ତୁ ମେହନାଃ
ବଟବୃକ୍ଷ ସମାନ ଦେହ, ସିଂହ ଭଳି କନ୍ଧ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଲିଙ୍ଗ।
ପାଦଯୋଶ୍ଚକ୍ରମତ୍ସ୍ଯୋନ୍ତୁ ଶଙ୍ଖପଦ୍ମୌ ତୁହସ୍ତଯୋଃ
ପାୟଁ ଚକ୍ର ଓ ମାଛର ଚିହ୍ନ, ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
ଅସଂଗଗତଯସ୍ତେଷାଂ ଚତସ୍ରଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିନାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଜଣ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଅଲଗା ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଇଜ୍ଯା ଦାନଂ ତପଃ ସତ୍ଯଂ ତ୍ରେତାଯାଂ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମର୍ଯାଦାସ୍ଥାପନାର୍ଥଂ ଚ ଦଣ୍ଡନୀତିଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡନୀତି ଚାଲିଥାଏ।
ଏକୋ ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗଵିଧୌସ୍ମୃତଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ବେଦ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଅଛି।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମାକୀର୍ଣା ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ କ୍ରମେଣ ତୁ
ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ ଏହି କ୍ରମରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି।
ସଂଧ୍ଯାପାଦଃ ସ୍ଵଭାଵସ୍ତୁ ସୋଂଽଶପଦେନ ତିଷ୍ଠତି
ସଂଧ୍ୟାକାଳ ତାହାର ନିଜ ଗୁଣ, ସେ 'ସଂ' ନାମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ସର୍ଗେ ଯଥାଵତ୍ତଚ୍ଚ ବ୍ରୂହି ମେ
ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଶୃଷ୍ଟି କେମିତି ହେଇଥିଲା, ମୋତେ ସେଥିରେ କହ।
କାଲାଖ୍ଯାଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତଦା
କାଳୀ ନାମକ ସମୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିଲା,
ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଯାଂ ଵାର୍ତ୍ତାଯାଂ ଗୃହାଶ୍ରମପରେ ପୁନଃ
ସାଧାରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲାପରେ, ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ନିଷ୍ଠା ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପୁନି,
ସଂଭାରାଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ମଂଭୃତ୍ଯ କଥଂ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଏକଠା କରାଗଲା, ସେତେବେଳେ କିପରି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
ଯଥା ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଵର୍ତନମ୍
ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ କିପରି ଯଜ୍ଞ ପାଳନ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?