ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ମାନବ ହିସାବରେ ତିରିଶି କୋଟି ବର୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଶତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି କାଲୋ ଽଯଂ ସାଧିକଂ ଵିନା
ଏହି ସମୟ ବିଶି ହଜାର ବର୍ଷ, ଅଳ୍ପ ଅଧିକ, କିନ୍ତୁ କମି ନୁହେଁ।
ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯ କାଲୋ ଽଯଂ ଯୁଗୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତଃ
ମନ୍ବନ୍ତର ସମୟ, ସହିତ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ତ୍ରେତାଶିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵାପରଂ କଲିମେଵ ଚ
ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗ ବିଷୟରେ କହିବି।
କ୍ରମାଗତଂ ମଯା ହ୍ଯେତତ୍ତୁଭ୍ଯଂ ନୋକ୍ତ ଯୁଗ ଦ୍ଵଯମ୍
ଏହି ଦୁଇଟି ଯୁଗ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିନଥିଲି।
ଅତ୍ର ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଯାଦୌ ମନୁଃ ସପ୍ତର୍ଷଯଶ୍ଚ ଯେ
ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ମନୁ ଓ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ।
ଦାରାଗ୍ନିହୋତ୍ରସଂବନ୍ଧମୃଗ୍ଯଜୁଃ ସାମସଂହିତମ୍
ସ୍ତ୍ରୀ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ଋକ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ଭେଦର ସଂହିତା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ପରଂପରାଗତଂ ଧର୍ମ ସ୍ମାର୍ତ୍ତଂ ଚାଚାରଲକ୍ଷଣମ୍
ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଧର୍ମ ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣର ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା।
ସତ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରୁତେନ ତପସା ଚ ଵୈ
ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଘଟିଥିଲା।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମନୋଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯାଦ୍ଯେ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତଥା
ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ପାଇଁ ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।
ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତାରକାଦ୍ଯୈର୍ନିଦର୍ଶନୈଃ
ସେହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ତାରକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ପ୍ରାଣାଶେଷ୍ଵଥ ସିଦ୍ଧୀନାମନ୍ଯାସାଂ ଚ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧିର ପ୍ରକାଶ ହେଲା।
ତେ ମନ୍ତ୍ରା ଵୈ ପୁନସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତିଭାଯାମୁପସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ପୁନି ସେମାନଙ୍କର ଅନୁପ୍ରେରଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ସପ୍ତର୍ଷିଭିସ୍ତୁ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍ମାର୍ତ୍ତଂ ଧର୍ମଂ ମନୁର୍ଜଗୌ
ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ ମନୁ ପରମ୍ପରା ଧର୍ମକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ସଂରୋଧାଦାଯୁଷଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵାପରେଷୁ ଵୈ
ଆୟୁର ନିୟମିତ ହେବାରୁ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଚାଲିଥାଏ।
ଅନାଦିନିଧିନା ଦିଵ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵଂ ସୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ।
ଵିକ୍ରିଯନ୍ତେ ସମାନାର୍ଥା ଵେଦଵାଦା ଯଥାଯୁଗମ୍
ବେଦ ଉପଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକେ ଅର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
ପରିଚାରଯଜ୍ଞାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତୁ ଜପଯଜ୍ଞା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତଃ ସମୃଦ୍ଧାଃ ସୁଖିନସ୍ତଥା
ସେମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ସନ୍ତାନବାନ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସୁଖୀ ଥାନ୍ତି।
ଵୈଶ୍ଯାନୁଵର୍ତ୍ତିନଃ ଶୁଦ୍ରାଃ ପରସ୍ପରମନୁଵ୍ରତାଃ
ଶୂଦ୍ରମାନେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ସଂକଲ୍ପିତେନ ମନସା ଵାଚୋକ୍ତେନ ସ୍ଵକର୍ମଣା
ମନର ଇଚ୍ଛା, କଥାରେ କହିବା ଏବଂ ନିଜ କାମରେ ମାନେ ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଆଯୁର୍ମେଧା ବଲଂ ରୂପମାରୋଗ୍ଯଂ ଧର୍ମଶୀଲତା
ଆୟୁଷ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମା ତଦାକରୋତ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣ କଲେ।
ପରସ୍ପରଵିରୋଧେନ ମନୁଂ ତାଃ ପୁନରଭ୍ଯଯୁଃ
ପରସ୍ପର ବିରୋଧ ହେଉଥିବାରୁ ସେମାନେ ପୁଣି ମନୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତୁ ଶତରୂପାଯାଂ ପୁତ୍ରୌ ସ ଉଦପାଦଯତ୍
ଶତରୂପାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ରାଜାନ ଉତ୍ପନ୍ନା ଦଣ୍ଡଧାରିଣଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ପାପାସ୍ତୈର୍ଯେ ଚ ନ ଶକ୍ଯାସ୍ତୁ ନରାଧିପୈଃ
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ପାପ ରହିଥାଏ, ଯାହା ମାନବ ରାଜାମାନେ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଲେ।
ଵର୍ଣାନାଂ ପ୍ରଵିଭାଗାଶ୍ଚ ତ୍ରେତାଯାଂ ସଂପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ଘୋଷିତ ହେଲା।
ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତାଶ୍ଚୈଵ ତଦା ହ୍ଯେଵ ତୁ ଦୈଵତୈଃ
ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵିଶ୍ଵଭୁଜା ଚୈଵ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହୌଜସା
ବିଶ୍ୱଭୁଜ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଥିଲା।