ଯଦାହାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ତାସୁ ତାସ୍ଵିହ ଯୋନିଷୁ
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପାଆନ୍ତି,
କାଲେ ନ୍ଯାଯାଗତଂ ପାତ୍ରେ ଵିଧିନା ପ୍ରତିପାଦିତମ୍
ଠିକ୍ ସମୟରେ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଏ।
ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟାମୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍
ଯେପରି ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ଛାଉଣି ନିଜ ମାଆକୁ ଖୋଜି ପାଏ,
ଏଵଂ ହ୍ଯଵିଫଲଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦତ୍ତଂ ତୁ ମନ୍ତ୍ରତଃ
ସେପରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିତୃତର୍ପଣ କେବେ ଫଳହୀନ ହୁଏନାହିଁ।
ଗତାଗତଜ୍ଞଃ ପ୍ରେତାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତୈଃ ସହ
ଯିଏ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ଆସିବା-ଯିବାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ କିପରି ଲାଭ ପାଆନ୍ତି ତାହା ବୁଝନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ତ୍ଵହସ୍ତେଷାଂ ଶୁକ୍ଲଃ ସ୍ଵପ୍ନାଯ ଶର୍ଵରୀ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ହାତରେ ଅଛି; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତାଙ୍କର ରାତିର ସ୍ୱପ୍ନ ପାଇଁ।
ଋତ୍ଵର୍ତଵାର୍ଦ୍ଧମାସାସ୍ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପିତରଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଋତୁ, ଅର୍ଧମାସ ଓ ମାସ ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ପ୍ରୀତେଷୁ ତେଷୁ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୁକ୍ତେଷୁ କର୍ମସୁ
ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସହିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ପିତୃସତତ୍ତ୍ଵଂ ହି ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ସୁଧାମୃତସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାପ୍ତିଃ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ ତର୍ପ୍ପଣମ୍
ଅମୃତର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ତର୍ପଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠି କୁହାଯାଇଛି।
ସମାସାତ୍କୀର୍ତିତସ୍ତୁଭ୍ଯମେଷ ସର୍ଗଃ ମନାତନଃ
ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ କହିଛି।
ନ ଶକ୍ଯଂ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମାନିବା ଉଚିତ।
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ଭୂଯଃ କିଂ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି?
ତେଷାଂ ନିସର୍ଗଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵିସ୍ତରାତ୍
ମୁଁ ସେମାନେଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ହ୍ଯେତତ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିବୋଧତ
ସେମାନେଙ୍କର ଚାରି ଯୁଗ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ଯୁଗଂ ଚ ଯୁଗଭେଦଶ୍ଚ ଯୁଗଧର୍ମସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯୁଗ, ଯୁଗର ପ୍ରଭେଦ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ।
ଷଟ୍ପ୍ରକାଶଯୁଗାଖ୍ଯୈଷା ତା ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏହାକୁ ଛଅ ପ୍ରଭାର ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ନିମେଷକାଲ ତୁଲ୍ଯଂ ହି ଵିଦ୍ଯାଲ୍ଲଘ୍ଵକ୍ଷରଂ ଚ ଯତ୍
ଏକ ଆଖି ଝପକିବା ସମୟ ଏକ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରର ସମୟ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଂଶତ୍କଲାଶ୍ଚାପି ଭଵେନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୈ ସ୍ତ୍ରିଂଶତା ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ସମେ ତେ
ତିରିଶଟି ଖଣ୍ଡ ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ଏମିତି ତିରିଶଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ।
ଅହୋରାତ୍ରୌ ଵିଭଜତେ ସୂର୍ଯୋ ମାନୁଷଲୌକିକୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ମାନବ ଓ ସାଧାରଣ ମାପରେ ବିଭାଜନ କରେ।
ପିତ୍ର୍ଯେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ମାସଃ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋଃ ପୁନଃ
ପିତୃଲୋକରେ ଏକ ମାସ ଦିନ ଓ ରାତିରୁ ଗଠିତ; ଏହି ବିଭାଜନ ପୁଣି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯେ ମାନୁଷା ମାସାଃ ପିତ୍ର୍ଯୋ ମାସସ୍ତୁ ସଃ ସ୍ମୃତଃ
ତିରିଶଟି ମାନବ ଦିନ ମିଶି ଏକ ମାସ ହୁଏ; ଏହାକୁ ପିତୃମାସ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ପିତ୍ର୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ହ୍ଯେଷ ମାନୁଷେଣ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ବର୍ଷ ଗଣନା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମାନବ ମାପ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ।
ପିତୄଣାଂ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ସଂଖ୍ଯାତାନୀହ ତାନି ଵୈ
ପିତୃମାନଙ୍କର ତିନିଟି ବର୍ଷ ଏଠାରେ ଗଣାଯାଏ; ସେଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ବର୍ଷ।
ଲୌକିକେନୈଵ ମାନେନ ହୃବ୍ଦୋ ଯୋ ମାନୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ
ସାଧାରଣ ମାପ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ବର୍ଷକୁ ମାନବ ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଦିଵ୍ଯେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଵର୍ଷ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋଃ ପୁନଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତିରୁ ଗଠିତ; ଏହି ବିଭାଜନ ପୁଣି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ।
ଯେ ତେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଦିଵ୍ଯେ ପ୍ରସଂଖ୍ଯାନଂ ତଯୋଃ ପୁନଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଦିନ ଓ ରାତି ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ଗଣନା କରାଯାଏ।
ଯନ୍ମାନୁଷଂ ଶତଂ ଵିଦ୍ଧି ଦିଵ୍ଯା ମାସାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତେ
ଶତ ମାନବ ବର୍ଷ ତିନିଟି ଦେବତାଙ୍କ ମାସ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣ।
ଦିଵ୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ହ୍ଯେଷ ମାନୁଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ବର୍ଷକୁ ମାନବ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ତ୍ରିଂଶଦନ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣି ମତଃ ସପ୍ତର୍ଷିଵତ୍ସରଃ
ଅନ୍ୟ ତିରିଶଟି ବର୍ଷ ସପ୍ତରଷିଙ୍କ ବର୍ଷ ବୋଲି ମନାଯାଏ।