ଏତେ ମନୁଷ୍ଯପିତରୋ ମାସଶ୍ରାଦ୍ଧଭୁଜସ୍ତୁ ଯେ
ଏହିମାନେ ସେମାନେ, ଯେମାନେ ପ୍ରତିମାସ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ମାନବ ପୂର୍ବଜ।
ଭ୍ରଷ୍ଟାଶ୍ଚାଶ୍ରମଧର୍ମେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧାସ୍ଵାହାଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଯେମାନେ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାରୁ ବଞ୍ଚିତ—
ସ୍ଵକର୍ମାଣ୍ଯ ନୁଶୋଚନ୍ତୋ ଯାତନାସ୍ଥାନମାଗତାଃ
ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମକୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଯନ୍ତ୍ରଣାର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରୀତାଶ୍ଚ ଵିଦ୍ରଵନ୍ତସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ, ସେମାନେ ଏଠୁ ସେଠି ଭାଗିଯାନ୍ତି।
ପରାନ୍ନାନି ଚ ଲିପ୍ସଂତଃ କାଲ୍ଯମାନାସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଆନ୍ତି।
ଶାଲ୍ମଲେ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ଚ କୁଂଭୀପାକେ ତଥୈଵ ଚ
ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛରେ, ବୈତରଣୀ ନଦୀରେ ଏବଂ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ—
ଶିଲା ସଂପେଷଣେ ଚୈଵ ପାତ୍ଯମାନାଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ପାଥର ଚକିରେ ଚୁଣାଯିବାରେ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ।
ତେଷାଂ ଲୋକାନ୍ତରସ୍ଥାନାଂ ବାନ୍ଧଵୈର୍ନାମ ଗୋତ୍ରତଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ମୀୟମାନେ—
ଯାନ୍ତି ତାସ୍ତର୍ପଯନ୍ତେ ଚ ପ୍ରେତସ୍ଥାନେଷ୍ଵଧିଷ୍ଠିତାନ୍
ସେମାନେ ଯାଇ, ପିତୃଲୋକରେ ବସୁଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଦି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଯେ ସ୍ଥାଵରାନ୍ତେ ଵୈ ଜାତା ନୀଚୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଜଡପଦାର୍ଥର ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି,
ଯଦାହାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ତାସୁ ତାସ୍ଵିହ ଯୋନିଷୁ
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପାଆନ୍ତି,
କାଲେ ନ୍ଯାଯାଗତଂ ପାତ୍ରେ ଵିଧିନା ପ୍ରତିପାଦିତମ୍
ଠିକ୍ ସମୟରେ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଏ।
ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟାମୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍
ଯେପରି ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ଛାଉଣି ନିଜ ମାଆକୁ ଖୋଜି ପାଏ,
ଏଵଂ ହ୍ଯଵିଫଲଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦତ୍ତଂ ତୁ ମନ୍ତ୍ରତଃ
ସେପରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିତୃତର୍ପଣ କେବେ ଫଳହୀନ ହୁଏନାହିଁ।
ଗତାଗତଜ୍ଞଃ ପ୍ରେତାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତୈଃ ସହ
ଯିଏ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ଆସିବା-ଯିବାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ କିପରି ଲାଭ ପାଆନ୍ତି ତାହା ବୁଝନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ତ୍ଵହସ୍ତେଷାଂ ଶୁକ୍ଲଃ ସ୍ଵପ୍ନାଯ ଶର୍ଵରୀ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ହାତରେ ଅଛି; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତାଙ୍କର ରାତିର ସ୍ୱପ୍ନ ପାଇଁ।
ଋତ୍ଵର୍ତଵାର୍ଦ୍ଧମାସାସ୍ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପିତରଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଋତୁ, ଅର୍ଧମାସ ଓ ମାସ ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ପ୍ରୀତେଷୁ ତେଷୁ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୁକ୍ତେଷୁ କର୍ମସୁ
ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସହିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ପିତୃସତତ୍ତ୍ଵଂ ହି ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ସୁଧାମୃତସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାପ୍ତିଃ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ ତର୍ପ୍ପଣମ୍
ଅମୃତର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ତର୍ପଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠି କୁହାଯାଇଛି।
ସମାସାତ୍କୀର୍ତିତସ୍ତୁଭ୍ଯମେଷ ସର୍ଗଃ ମନାତନଃ
ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ କହିଛି।
ନ ଶକ୍ଯଂ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମାନିବା ଉଚିତ।
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ଭୂଯଃ କିଂ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି?
ତେଷାଂ ନିସର୍ଗଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵିସ୍ତରାତ୍
ମୁଁ ସେମାନେଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ହ୍ଯେତତ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିବୋଧତ
ସେମାନେଙ୍କର ଚାରି ଯୁଗ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ଯୁଗଂ ଚ ଯୁଗଭେଦଶ୍ଚ ଯୁଗଧର୍ମସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯୁଗ, ଯୁଗର ପ୍ରଭେଦ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ।
ଷଟ୍ପ୍ରକାଶଯୁଗାଖ୍ଯୈଷା ତା ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏହାକୁ ଛଅ ପ୍ରଭାର ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ନିମେଷକାଲ ତୁଲ୍ଯଂ ହି ଵିଦ୍ଯାଲ୍ଲଘ୍ଵକ୍ଷରଂ ଚ ଯତ୍
ଏକ ଆଖି ଝପକିବା ସମୟ ଏକ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରର ସମୟ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଂଶତ୍କଲାଶ୍ଚାପି ଭଵେନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୈ ସ୍ତ୍ରିଂଶତା ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ସମେ ତେ
ତିରିଶଟି ଖଣ୍ଡ ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ଏମିତି ତିରିଶଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ।
ଅହୋରାତ୍ରୌ ଵିଭଜତେ ସୂର୍ଯୋ ମାନୁଷଲୌକିକୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ମାନବ ଓ ସାଧାରଣ ମାପରେ ବିଭାଜନ କରେ।