କ୍ଷଣଂ ଵିଯୋଗୋ ନ ହ୍ଯେଷାଂ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଦୃଷ୍ଟାଧିଷ୍ଠିତାତ୍ପୂର୍ଵେ ତସ୍ମାତ୍ସଦସଦାତ୍ମକାତ୍
ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଅସତ୍ ଓ ସତ୍ ଦୁହିଁ ଅଛି—
ତସ୍ମାତ୍ତମୋଵ୍ଯକ୍ତମଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞକଃ
ସେଠାରୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତେଜସାପ୍ରତିମୋ ଧୀମାନଵ୍ଯକ୍ତଃ ସଂପ୍ରକାଶକଃ
ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ବୀ, ଗଭୀର ଜ୍ଞାନୀ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଆଲୋକମୟ—
ଜ୍ଞାନେନାପ୍ରତିମେନେହ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଚ ସପ୍ତତିଃ
ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଅପୂର୍ବ, ବିରକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ସେହିଠିରେ ସପ୍ତତି ଅଛି।
ଵଶୀକୃତତ୍ଵାତ୍ତ୍ରୈଗୁଣ୍ଯାତ୍ସାପେକ୍ଷତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭାଵତଃ
ତିନି ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ତାହାର ମୂଳ ନିର୍ଭରତା ଦ୍ୱାରା—
ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ପୁରୁଷସ୍ତିସ୍ରୋ ଽଵସ୍ଥାଃସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡି ପୁରୁଷ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ପୁରୁଷତ୍ଵେ ଚ ଗୁଣଵୃତଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଗୁଣମୟ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱିକ।
ପୁରୁଷତ୍ଵେ ଉଦାସୀନସ୍ତିସ୍ରୋ ଽଵସ୍ଥାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଉଦାସୀନ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
ପୁରୁଷଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ରୂପେଣ ପରମାତ୍ମନଃ
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁରୁଷ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ରୂପ।
ଯୋଗୀଶ୍ଵରଃ ଶରୀରାଣି କରୋତି ଵିକରୋତିଚ
ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାଥ ଶରୀର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।
ତ୍ରିଧା ଯଦ୍ଵର୍ତତେ ଲୋକେ ତସ୍ମାତ୍ର୍ରିଗୁଣ ଉଚ୍ଯତେ
ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବେ ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ତ୍ରିଗୁଣୀ କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ଶେତେ ତଦାର୍ଧାତେ ଯଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵିଷଯାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଶୁଏ ଯେତେବେଳେ, ଅର୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଭୁ—
ଋଷିଃ ସର୍ଵଗତଶ୍ଚାତ୍ର ଶରୀରେ ସୋ ଽଭ୍ଯଯାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଋଷି, ପ୍ରଭୁ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଭଗଵାନଗ୍ରସଦ୍ଭାଵାନ୍ନାଗୋ ନାଗସ୍ଵସଂଶ୍ରଯାତ୍
ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନାଗ କୁହାଯାଏ, ଓ ନାଗ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାରୁ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଃସର୍ଵଂଯତସ୍ତତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣେ, ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତ୍ରିଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ସକଲଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସେ ନିଜକୁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୁଅନ୍ତି।
ସୋ ଽଗ୍ରେ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ସନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଆରମ୍ଭରେ ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଭାବେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧିରଣ୍ଯଗର୍ଭଶ୍ଚ ପୁରାଣେଷୁ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ସେହିପରି, ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ନ ଶକ୍ଯଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ମନୁଵର୍ଷଶତୈରପି
ମନୁଙ୍କର ଶତଶତ ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ମାପିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵେ ସୋ ଽସ୍ଯ କାଲୋ ଽନ୍ଯସ୍ତସ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ସେଇ ସମୟ ଶେଷ ହୁଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ନୂତନ କାଳ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ସମତୀତାନି କଲ୍ପାନାଂ ତାଵଚ୍ଛେଷାତ୍ପରେତୁ ଯେ
ଯେଉଁ କଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପରିଅତିତ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଅଛି।
ପ୍ରଥମଂ ସାଂପ୍ରତସ୍ତେଷାଂ କଲ୍ପୋ ଵୈ ଵର୍ତ୍ତତେ ଚ ଯଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପଟି ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଚାଲିଛି।
ପୂର୍ଣେ ଯୁଗସହସ୍ରେ ତୁ ପରିପାଲ୍ଯଂ ନରେଶ୍ଵରୈଃ
ଯେତେବେଳେ ହଜାର ଯୁଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତାହାକୁ ନରେଶ୍ୱରମାନେ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ଶାନ୍ତଵାତୈଃ ପ୍ରଲୀନେ ଽସ୍ମିନ୍ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଞ୍ଚନ
ଶାନ୍ତ ବାତାସରେ ସବୁ କିଛି ଲୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଵିଭୁର୍ଭଵତି ସ ବ୍ରହ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍
ତାପରେ ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟାପ୍ତ, ହଜାର ଆଖି ଓ ହଜାର ପାଦ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମ ନାରାଯଣାଖ୍ଯସ୍ତୁ ସୁଷ୍ଵାପ ସଲିଲେ ତଦା
ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ଯାହାଙ୍କୁ ନାରାୟଣ କୁହାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କରିଥିଲେ।
ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ରର୍ ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି
ଏଠାରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଟି ପଢ଼ାଯାଏ।
ଅଯନ ତସ୍ଯ ତାଃପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେହି ପଥଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ, ସେ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ରେପ୍ରକୁରୁତେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵାଦର୍ଶକାରଣାତ୍
ସୁନାର ପାତ୍ରରୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏହା ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚିହ୍ନ।