ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ସଂଗ୍ରହେ ଯସ୍ମାନ୍ମହାଂଶ୍ଚ ପରିମାଣତଃ
ଏହା ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ସାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ମାପରେ ବଡ଼ ଥିବାରୁ,
ଵିଭକ୍ତିମାନଂ ମନୁତେ ଵିଭାଗଂ ମନ୍ଯତେ ଽପି ଵା
ଏହା ବିଭାଜନକୁ ଅନୁଭବ କରେ ଏବଂ ପୃଥକତାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ।
ବୃହତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଵୃଂହଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭାଵାନାମଖିଲାଶ୍ରଯାତ୍
ବଡ଼ ହେବା, ବିସ୍ତାର କରିବା ଶକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଭାବର ଆଧାର ଥିବାରୁ,
ଆପୂରଯତି ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ ଦେହାନନୁଗ୍ରହୈଃ
ଏହା ନିଜ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ପୂରଣ କରେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ କାର୍ଯକରଣଂ ସଂସିଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରା
ଏହି ମହାତତ୍ତ୍ୱରେ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା।
ସ ଵୈ ଶରୀରୀ ପ୍ରଥମଃ ପୁରା ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରଥମେ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।
ଆଦିକର୍ତ୍ତା ସ ଭୂତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତ୍ତିନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଥମେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମା।
ସର୍ଗେ ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗେ ଚ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମ ସଂସିତଃ
ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଭଜନ୍ତେ ଚ ପୁନର୍ଦେହାଂସ୍ତେ ସମାହାରସଂଧିସୁ
ପୁନି, ଯେତେବେଳେ ଚକ୍ରର ସଂଧି ହୁଏ, ସେମାନେ ପୁନି ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଗର୍ତୋଦକଂ ସବୁଦାସ୍ତୁ ହରେଯୁଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଯେପରି ଗହ୍ୱରରେ ପାଣି ଲୟ ହୁଏ, ସେପରି ସେମାନେ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ପୃଥିଵୀ ସପ୍ତଭିର୍ଦ୍ଵୀପୈଃ ସମୁଦ୍ରୈଃ ସହ ସପ୍ତଭିଃ
ସାତିଟି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାତିଟି ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀ,
ଅନ୍ତଃସ୍ଥସ୍ଯ ତ୍ଵିମେ ଲୋକା ଅନ୍ତର୍ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍
ଏହାର ଭିତରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଛି; ସତ୍ୟପାଇଁ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଏହାର ଭିତରେ ଅଛି।
ଲୋକାଲୋକଂ ଚ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଦଣ୍ଡେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଟିତମ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଯେତେ ଲୋକ ଓ ଅଲୋକ ଅଛି, ସେସବୁ ସେଥିରେ ନିସ୍ଥିତ ଅଛି।
ତେଜୋ ଦଶଗୁଣେନୈଵ ବାହ୍ଯତୋ ଵାଯୁନା ଵୃତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହାରକୁ ବାୟୁ ଢାକି ରହିଛି, ଏବଂ ସେଇ ବାୟୁକୁ ଦଶଗୁଣ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଆବୃତ କରିଛି।
ଆକାଶମାଵୃତଂ ସର୍ଵଂ ବହିର୍ଭୂତାଦିନା ତଥା
ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ବାହାରୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।
ଏଭିରାଵରଣୈରଣ୍ଡଂ ସପ୍ତଭିଃ ପ୍ରାକୃତୈର୍ଵୃତମ୍
ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସାତଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି।
ପ୍ରସର୍ଗକାଲେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚ ଗ୍ରସଂତସ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍
ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଏହିମାନେ ରହନ୍ତି, ପରେ ଏକାଏକି ଏକାଏକିକୁ ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି।
ଆଧାରାଧେଯଭାଵେନ ଵିକାରାସ୍ତେ ଵିକାରିଷୁ
ଏହି ବିକାରମାନେ ଆଧାର ଓ ଆଧେୟ ଭାବରେ ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାକୃତଃ ସର୍ଗଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତସ୍ତୁ ସଃ
ଏଭଳି, ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ହୁଏ।
ଆଯୁଷ୍ମାନ୍କୀର୍ତିମାନ୍ଧନ୍ଯଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାଂଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ଧନ୍ୟ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସାଧର୍ମ୍ଯେଣାଵତିଷ୍ଠେତେ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷୌ ତଦା
ସେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ସମାନ ଧର୍ମରେ ଏକାଠି ରହନ୍ତି।
ଅନୁଦ୍ରିକ୍ତାଵନୁଚରୌ ତେନ ପ୍ରୋକ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, କେହି ଆଗେ କିମ୍ବା ପଛେ ନୁହଁନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵଵୃଦ୍ଧୌ ସ୍ଥିତିରଭୂଦ୍ ଧ୍ରୁଵଂ ପଦ୍ମ ଶିଖାସ୍ଥିତମ୍
ସତ୍ତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସ୍ଥିରତା ଆସେ, ଯେପରି ଗୋଲାପ ଫୁଲର ଶିଖା ଭଳି ଅଟୁଟ ରହେ।
ରଜଃ ପ୍ରଵର୍ତକଂ ତଚ୍ଚ ବୀଜେଷ୍ଵିଵ ଯଥା ଜଲମ୍
ରଜଃ କ୍ରିୟାଶୀଳତାର କାରଣ, ଯେପରି ବୀଜ ପାଇଁ ପାଣି ଦରକାର।
ଗୁଣେଭ୍ଯଃ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରଯୋ ଜ୍ଞେଯା ହି ସାଦରେ
ଗୁଣମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ତିନୋଟି ଗୁଣକୁ ଆଦର ସହିତ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୂ ରଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ତମୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ରଜଃ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ତମଃ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଠାକୁର।
ଜାଯତେ ଚ ଯତଶ୍ଚତ୍ରା ଲୋକସୃଷ୍ଟିର୍ମହୋଜସଃ
ଏହିମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମହାଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରକାଶକୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଥିତିତ୍ଵେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସତ୍ତ୍ୱର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ଥିତିର ନିୟମକ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଏତ ଏଵ ତ୍ରଯୋ ଵେଦା ଏତ ଏଵ ତ୍ରଜୋ ଽଗ୍ନଯଃ
ଏହି ତିନୋଟି ହେଉଛି ବେଦ ଓ ଏହି ତିନୋଟି ହେଉଛି ଅଗ୍ନି।
ପରସ୍ପରେଣ ଵର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରେରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାଏକିକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି।