ତ୍ଵଯି ନିଷ୍ପୂଯମାନେ ତୁ ଶେଷା ଵର୍ଣପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ
ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ହି ଵର୍ଣସଦ୍ଭାଵଃ ସର୍ଵଗସ୍ତ୍ଵଂ ସଦାନିଲ
ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ତୁମଠାରୁ ହୁଏ; ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଥିବା ନିତ୍ୟ ବାୟୁ।
ଏଷ ଵୈ ଜୀଵଲୋକସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ସର୍ଵତୋ ଽନିଲ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଜଗତ ତୁମର; ଓ ବାୟୁ, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ବ୍ରୂହି ତତ୍କଣ୍ଠଦେଶେ ତୁ କିଂ କୃତ୍ଵା ରୂପଵିକ୍ରିଯା
କଣ ଘଟିଲା ଗଳା ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯାହାରୁ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା, ଆମକୁ କୁହ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଵାଯୁର୍ଲ୍ଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ମହାତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ବାୟୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାନସୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଧର୍ମପରାୟଣ, ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଜାପତି ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ଅଛନ୍ତି।
ମହିଷାସୁରନାରୀଣାଂ ନଯନାଞ୍ଜନତସ୍କରମ୍
ଏହା ମହିଷାସୁରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଚୋରାଯାଇଥିବା ଆଖିର କାଜଳ।
ଉମାମନଃ ପ୍ରହର୍ଷାଣାଂ ବାରକଚ୍ଛଦ୍ମରୂପିଣମ୍
ଏହା ଉମାଙ୍କର ଆନନ୍ଦିତ ମନର ଭୃକୁଟିର ଲେପ ରୂପ।
ଯଦେତଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଵର୍ଯ ଶୁଭ୍ରଂ ଶୁଭ୍ରାଞ୍ଜନୋପମମ୍
ଯାହା ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଧଳା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଅଞ୍ଜନ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ।
ଏତଦ୍ଦୀପ୍ତାଂଯ ଦାନ୍ତାଯ ଭକ୍ତାଯ ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତେ
ଏହି କଥା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶାନ୍ତ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିବା ଜଣେ ପଚାରିଥିବାକୁ କୁହ।
ମତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂମହାଭାଗ ଵକ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଦେଵାରିବଲସୂଦନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଉମୋତ୍ସଂଗୋପଵିଷ୍ଟେନ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ଉମାଙ୍କର କୋଳରେ ବସି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସେପରି କଥା କହିବି।
ତମହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ମହାମୁନେ
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଏହି କଥା ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ତପ୍ତଚାମୀକରପ୍ରଭେ
ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା,
ଜାଂବୂନଦମଯେ ଦିଵ୍ଯେ ନାନାଧାତୁ ଵିଚିତ୍ରିତେ
ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ,
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣେ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତେ
ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ,
ମତ୍ତକ୍ରୈଞ୍ଚମଯୂରାଣାଂ ନାଦୈର୍ଵିକ୍ରୁଷ୍ଟକନ୍ଦରେ
ମତ୍ତ କ୍ରଞ୍ଚ ଓ ମୟୂରଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଗୁହାମାନେ,
ଜୀଵଂ ଜୀଵକଜାତୀନାଂ ଵିରାଵୈରୁପକୂଜିତେ
ଜୀବ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା,
ସୌରଭେଯନିନାଦାଢ୍ଯଂ ମେଘସ୍ତନିତନିସ୍ଵନେ
ସୌରଭେୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକ ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା,
ଵୀଣାଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘେଷୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋରମୈଃ
ବୀଣା ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ରବରେ, ଶ୍ରବଣ ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା,
ଧ୍ଵଜାଲଂବିତଦୋଲାନାଂ ଘଣ୍ଟାନାଂ ନିନଦାକୁଲେ
ଧ୍ୱଜ ଲଗାଇଥିବା ଝୁଲା ଓ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିବା,
ମୁଖମର୍ଦ୍ଦଲଵାଦିତ୍ରୈର୍ଵଲିତାସ୍ଫୋଟିତୈସ୍ତଥା
ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ତାଳ ଓ ଝଙ୍କାରରେ,
ହଂସୈଃ ପରାଵତୈଶ୍ଚୈଵ ବକରାଜୈଃ ସୁଖସ୍ଥିତେ
ହଂସ, ପରାବତ ଓ ବକରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଥିବା,
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରମୁଖୈର୍ଘୋରଵାଶିତୈଶ୍ଚଣ୍ଡଵେଗିତୈଃ
ସିଂହ ଓ ବାଘର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ତୀବ୍ର ଚଳନରେ,
ବିଡାଲଵଦନୈଶ୍ଚୋଗ୍ରୈଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁକାକାରସୂର୍ତ୍ତିଭିଃ
ବିଡାଳର ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, କୁଏଁଟି ଓ କାଉଁର ଆକୃତି ଥିବା,
ହ୍ରସ୍ଵଜଙ୍ଘୈଃ ପ୍ରଲେବୋଷ୍ଠୈସ୍ତାଲଜଙ୍ଘୈସ୍ତଥାପରୈଃ
ଛୋଟ ପାଦ, ମୋଟ ଠୋଉଁଟି, ତାଳ ଭଳି ପାଦ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି,
ବହୁପାଦୈର୍ମହାପାଦୈରେକପାଦୈରପାଦକୈଃ
ଅନେକ ପାଦ ଥିବା, ବଡ଼ ପାଦ ଥିବା, ଏକପାଦ ଓ ପାଦ ନଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ।
ଏକଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରୈରଦଂଷ୍ଟ୍ରକୈଃ
କେହି ଗୋଟିଏ ଦାଁତ, କେହି ବଡ଼ ଦାଁତ, କେହି ବହୁ ଦାଁତ ଓ କେହି ଦାଁତ ନଥିବା ଆକୃତିରେ ଥିଲେ।
ଏଵଂରୂପୈର୍ମହାଯୋଗୈଭୂତର୍ଭୂତପତିର୍ଵୃତଃ
ଏପରି ଅନେକ ଆକୃତି ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୂତପତିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।