ସୋମର୍କ୍ଷଗ୍ରହସୂର୍ଯେଷୁ କୀର୍ତ୍ତିତା ହ୍ଯଭିମାନିନଃ
ଅଭିମାନୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର, ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ।
ଶୁକ୍ଲମଗ୍ନିମଯଂ ସ୍ଥାନଂ ସହସ୍ରାଂଶୋର୍ଵିଵସ୍ଵତଃ
ସହସ୍ର କିରଣ ଥିବା ବିବସ୍ବତଙ୍କର ନିବାସ ଧଳା ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୁ ଗଠିତ ।
ଆପ୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ମନୋଜ୍ଞସ୍ଯ ପଞ୍ଚରଶ୍ମେର୍ଗୃହଂ ସ୍ମୃତମ୍
ମନୋହର ପଞ୍ଚକିରଣ ଥିବା ଗ୍ରହର ଘର ଜଳମୟ ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ।
ନଵରଶ୍ମେସ୍ତୁ ଭୌମସ୍ଯ ଲୌହିତଂ ସ୍ଥାନମମ୍ମଯମ୍
ନଉଟି କିରଣ ଥିବା ଭୌମଙ୍କର ନିବାସ ଲୋହା ଏବଂ ଲାଲ ।
ଅଷୃ ରଶ୍ମିଗୃହଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ ମନ୍ଦସ୍ଯ ଚାମ୍ମଯମ୍
ଆଠ କିରଣ ଥିବା ମଣ୍ଡାଙ୍କର ଘର କଳା ଏବଂ ଲୋହାର ।
ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତାରକାଃ ସର୍ଵା ଅମ୍ମଯାସ୍ତ୍ତ୍ଵେ କରଶ୍ମଯଃ
ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ଲୋହାର ଭାବିବା ଉଚିତ, ସେମାନଙ୍କର କିରଣ ହାତର ତିଆରି ।
ଘନତୋଯାତ୍ମିକା ଜ୍ଞେଯାଃ କଲ୍ପାଦାଵେଵ ନିର୍ମିତାଃ
ସେମାନେ ଘନ ଏବଂ ଜଳମୟ ସ୍ୱଭାବର, କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ।
ନଵଯୋଜନସାହସ୍ରୋ ଵିଷ୍କଂଭଃ ସଵିତୁଃ ସ୍ମୃତଃ
ସବିତୃଙ୍କର ଧୁର୍ବା ନବହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ସୂର୍ଯଵିସ୍ତାରାଦ୍ଵିସ୍ତାରଃ ଶଶିନଃ ସ୍ମୃତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାରରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଛାଯାଂ ନିର୍ମିତୋ ମଣ୍ଡଲାକୃତିଃ
ପୃଥିବୀର ଛାୟାକୁ ନେଇ, ଏକ ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
ଆଦିତ୍ଯାତ୍ତଚ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସୋମଂ ଗଚ୍ଛତି ପର୍ଵସୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରି, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କଳାବଦଳ ସମୟରେ ପହଞ୍ଚେ।
ସ୍ଵର୍ଭାସା ନୁଦତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵର୍ଭାନୁରୁଚ୍ଯତେ
ଯେହେତୁ ସେ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକକୁ ଦୂର କରେ, ତେଣୁ ସେକୁ ସ୍ୱରଭାନୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଷ୍କଂଭାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ଯୋଜନାଗ୍ରାତ୍ପ୍ରମାଣତଃ
ସମର୍ଥନ ଓ ମଣ୍ଡଳରୁ, ଯୋଜନାର ଶୀର୍ଷ ଠାରୁ ମାପ ନିଆଯାଏ।
ବୃହସ୍ପତେଃ ପାଦ ହୀନୌ ଭୌମସୌରାଵୁଭୌ ସ୍ମୃତୌ
ବୃହସ୍ପତିଠାରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ ଥିବା ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶନି, ଏହିଭଳି ମନେ କରାଯାଏ।
ତାରାନକ୍ଷତ୍ରରୂପାଣି ଵପୁଷ୍ମନ୍ତି ଚ ଯାନି ଵୈ
ଯେଉଁମାନେ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଯୋଗୀନି ଵିଦ୍ଯାଦୃକ୍ଷାଣି ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣେ, ସେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ଅଧିକାଂଶ ତାରା ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖିଥାଏ।
ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଯୋଜନେ
ପାଞ୍ଚଶେ, ଚାରି, ତିନି ଓ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଅଛି।
ଯୋଜନାଦ୍ଯର୍ଦ୍ଧମାତ୍ରାଣି ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ରସ୍ଵଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯୋଜନାଠାରୁ ଅର୍ଧ ଓ ଅଂଶିକ ମାପ ଅଛି; ଏହାଠାରୁ କମ୍ କିଛି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ସୌରୋଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦଵିଚାରିଣଃ
ମଙ୍ଗଳ, ଶନି ଓ ଉଲ୍ଟା ଗତି କରୁଥିବା ଗ୍ରହମାନେ ଧୀରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।
ସୂର୍ଯସୋମୌ ବୁଧଶ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଶୀଘ୍ରଗାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।
ଵିଧିନା ନିଯମାଚ୍ଚୈଷାମୃକ୍ଷଚର୍ଯା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ନିୟମ ଓ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଉତ୍ତରାଯଣମାର୍ଗସ୍ଥୋ ଯଦା ପର୍ଵସୁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତରାୟଣ ମାର୍ଗରେ ଥାଏ ଓ କଳାବଦଳ ହୁଏ,
ତଦା ଦକ୍ଷିଣମାର୍ଗସ୍ଯୋ ନୀଯାଂ ଵିଥୀମୁପାଶ୍ରିତଃ
ସେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ମାର୍ଗରେ ଥାଇ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯଥାକାଲଂ ଶୀଘ୍ରମସ୍ତମୁପୈତି ଚ
ଏହା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ଓ ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ ହୁଏ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣେ ମାର୍ଗେ ନିଯମାଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ନ ଚ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ସମାନକାଲାସ୍ତମଯୌ ଵିଷୁଵତ୍ସୁ ସମୋଦଯୌ
ବିଷୁବ ଦିନରେ, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଏକେ ସମୟରେ ହୁଏ।
ପୂର୍ଣାମଵାସ୍ଯଯୋର୍ଜ୍ଞୋଯୌ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରାନୁଵର୍ତିନୌ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦୁହିଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଚକ୍ରକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ତଦା ସର୍ଵଗ୍ରହାଣାଂ ଚ ସୂର୍ଯୋ ଽଧସ୍ତାତ୍ପ୍ରସର୍ପତି
ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଙ୍କ ତଳେ ଚଳିଯାଏ।
ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୋମାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ପ୍ରସର୍ପତି
ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉପରେ ଚଳିଯାଏ।
ଵକ୍ରସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ଵକ୍ରାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଶୁକ୍ର ଉପରେ ପଛୁଆ ଗତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହି ପଛୁଆ ଗତିର ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।