ନକ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଯତସ୍ତାନି ତସ୍ମାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରସଂଜ୍ଞିତାଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହେବାରୁ ସେମାନେ 'ନକ୍ଷତ୍ର' ବୋଲି ଡାକାଯାନ୍ତି।
ତେଷାଂ କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯଥାଦତ୍ତେ ସୂର୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରକାରକାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତାରଣାତ୍ତାରକା ହ୍ଯେତାଃ ଶୁକ୍ଲତ୍ଵାଚ୍ଚୈଵ ତାରକାଃ
ଆକାଶ ଅଟକିବାରୁ ସେମାନେ 'ତାରା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଧଳାପଣି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ 'ତାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଦାନାନ୍ନିତ୍ଯମାଦିତ୍ଯସ୍ତେଜସା ତପସାମପି
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତେଜ ନିରନ୍ତର ଗ୍ରହଣ କରି ମୁନିମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହେ।
ସ୍ଵନାତ୍ତେଜସୋ ଽପାଂ ଚ ତେନାସୌ ସଵିତା ମତଃ
ପାଣିର ତେଜ ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ସେ 'ସବିତା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।
ଶୁକ୍ଲତ୍ଵେ ଚାମୃତତ୍ଵେ ଚ ଶୀତତ୍ଵେ ଚ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସେ ଧଳାପଣି, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଶିତଳତାରେ ଅନୁଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।
ଜଲତେଚୌମଯେ ଶୁକ୍ଲେ ଵୃତ୍ତକୁଂଭନିଭେ ଶୁଭେ
ସେ ଧଳା, ଚାନ୍ଦିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ମଣ୍ଡଳାକାର ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଘନତେଜୋମଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ଘନ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଋକ୍ଷସୂର୍ଯଗ୍ରହାଶ୍ରଯାଃ
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ସୌରଂ ସୂର୍ଯୋ ଵିଶେତ୍ସ୍ଥାନଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୋମସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଜୈଵଂ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ ଲୌହିତଂ ଚୈଵ ଲୋହିତଃ
ଜୈବ ହେଉଛନ୍ତି ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ଲୌହିତ ହେଉଛନ୍ତି ଲୋହିତ ।
ବୌଧଂ ବୁଧୋ ଽଥ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ଥାନମାସ୍ଥିତଃ
ବୌଧ ହେଉଛନ୍ତି ବୁଧ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି ।
ଗୃହାଣ୍ଯେତାନି ସର୍ଵାଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସୁକୃତାତ୍ମ ନାମ୍
ହେ ଶୁଭକର୍ମୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର ।
ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯାଵଦାତ୍ରୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକର ବିନାଶ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।
ଅଭିମାନିନୋ ଽଵତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଦେଵସ୍ଥାନାନି ଵୈ ପୁନଃ
ଅଭିମାନୀମାନେ ପୁନିଥରେ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରନ୍ତି ।
ଅସ୍ମିନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଚୈଵ ଗ୍ରହା ଵୈତାନିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଗ୍ରହମାନେ ବୈତାନିକ ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ତ୍ଵିଷିନାମା ଧର୍ମସୁତଃ ସୋମୋ ଦେଵୋ ଵସୁଃ ସ୍ମୃତଃ
ତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମସୁତ, ସୋମ ଏବଂ ବସୁଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ ।
ବୃହତ୍ତେଜାଃ ସ୍ମୃତୋ ଦେଵୋ ଦେଵାଚାର୍ଯୋ ଽଗି ରସ୍ସୁତଃ
ବିଶାଳ ତେଜ଼ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବଗୁରୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଵିରୂପସ୍ତୁ ସଂଜ୍ଞାପୁତ୍ରୋ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ଶନେଇଶ୍ଚର, ଯିଏ ବିକୃତ ଆକୃତିର, ସଂଜ୍ଞା ଓ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯୃକ୍ଷନାମାନୋ ଦାକ୍ଷାଯଣ୍ଯସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଋକ୍ଷ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ସେମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅମାନେ ।
ସୋମର୍କ୍ଷଗ୍ରହସୂର୍ଯେଷୁ କୀର୍ତ୍ତିତା ହ୍ଯଭିମାନିନଃ
ଅଭିମାନୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର, ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ।
ଶୁକ୍ଲମଗ୍ନିମଯଂ ସ୍ଥାନଂ ସହସ୍ରାଂଶୋର୍ଵିଵସ୍ଵତଃ
ସହସ୍ର କିରଣ ଥିବା ବିବସ୍ବତଙ୍କର ନିବାସ ଧଳା ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୁ ଗଠିତ ।
ଆପ୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ମନୋଜ୍ଞସ୍ଯ ପଞ୍ଚରଶ୍ମେର୍ଗୃହଂ ସ୍ମୃତମ୍
ମନୋହର ପଞ୍ଚକିରଣ ଥିବା ଗ୍ରହର ଘର ଜଳମୟ ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ।
ନଵରଶ୍ମେସ୍ତୁ ଭୌମସ୍ଯ ଲୌହିତଂ ସ୍ଥାନମମ୍ମଯମ୍
ନଉଟି କିରଣ ଥିବା ଭୌମଙ୍କର ନିବାସ ଲୋହା ଏବଂ ଲାଲ ।
ଅଷୃ ରଶ୍ମିଗୃହଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ ମନ୍ଦସ୍ଯ ଚାମ୍ମଯମ୍
ଆଠ କିରଣ ଥିବା ମଣ୍ଡାଙ୍କର ଘର କଳା ଏବଂ ଲୋହାର ।
ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତାରକାଃ ସର୍ଵା ଅମ୍ମଯାସ୍ତ୍ତ୍ଵେ କରଶ୍ମଯଃ
ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ଲୋହାର ଭାବିବା ଉଚିତ, ସେମାନଙ୍କର କିରଣ ହାତର ତିଆରି ।
ଘନତୋଯାତ୍ମିକା ଜ୍ଞେଯାଃ କଲ୍ପାଦାଵେଵ ନିର୍ମିତାଃ
ସେମାନେ ଘନ ଏବଂ ଜଳମୟ ସ୍ୱଭାବର, କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ।
ନଵଯୋଜନସାହସ୍ରୋ ଵିଷ୍କଂଭଃ ସଵିତୁଃ ସ୍ମୃତଃ
ସବିତୃଙ୍କର ଧୁର୍ବା ନବହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ସୂର୍ଯଵିସ୍ତାରାଦ୍ଵିସ୍ତାରଃ ଶଶିନଃ ସ୍ମୃତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାରରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଛାଯାଂ ନିର୍ମିତୋ ମଣ୍ଡଲାକୃତିଃ
ପୃଥିବୀର ଛାୟାକୁ ନେଇ, ଏକ ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ତିଆରି କରାଯାଇଛି।