ଵର୍ଷାସ୍ଵଥୋ ଶରଦି ଵୈ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ଷତି
ବର୍ଷା ଋତୁ ଓ ଶରତ୍କାଳରେ ସେ ଚାରିଟି ଧାରାରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗଃ ପୂଷା ମିତ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣୋର୍ଽଯମା
ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ପୂଷା, ମିତ୍ର, ଏବଂ ପରେ ବରୁଣ ଓ ଯମ।
ମାଘମାସେ ତୁ ଵରୁଣଃ ପୂଷା ଚୈଵ ତୁ ଫଲାଲ୍ଗୁନେ
ମାଘ ମାସରେ ବରୁଣ ଏବଂ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ପୂଷା।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ଭଵେଦିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାଷାଢେ ସଵିତା ରଵିଃ
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଽଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ତ୍ଵଷ୍ଟା ଚ କାର୍ତିକେ ରଵିଃ
ଅଶ୍ୱିନ ମାସରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପଞ୍ଚରଶ୍ମିସହସ୍ରାଣି ଵରୁଣସ୍ଯାର୍କକର୍ମଣି
ବରୁଣଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର କିରଣ ଅଛି।
ଧାତାଷ୍ଟଭିଃ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ନଵଭିସ୍ତୁ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଧାତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପାଖରେ ନଅ ହଜାର କିରଣ ଅଛି।
ସପ୍ତଭିସ୍ତପତେ ସିତ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଚୈଵାଷ୍ଟଭିସ୍ତପେତ୍
ସିତ୍ର ସାତଟି କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆଠଟି କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଷଡ୍ଭୀ ରଶ୍ମିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିଷଣୁସ୍ତପତି ମେଦିନୀମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତଵର୍ଣସ୍ତୁ ଵର୍ଷାସୁ ପାଣ୍ଡୁଃ ଶରଦି ଭାସ୍କରଃ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ହୁଅନ୍ତି, ଶରତ୍କାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହଳଦିଆ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଵର୍ଣାଃ ସମା ଖ୍ଯାତାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯର୍ତୁସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଋତୁଅନୁସାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।
ସୂର୍ଯୋ ଽମରେଷ୍ଵପ୍ଯମୃତଂ ତ୍ରଯଂ ତ୍ରିଷୁ ନ ଯଚ୍ଛତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ତିନି ପ୍ରକାର ଅମୃତ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଭିଦ୍ଯତେ ଋତୁମାସାଦ୍ଯ ଜଲଶୀତୋଷ୍ଣନିସ୍ରଵମ୍
ଋତୁ ଆସିଲେ ଏହା ଜଳ, ଶୀତ ଏବଂ ତାପର ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହସୋମାନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିରେଵ ଚ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୂଳ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ନକ୍ଷତ୍ରାଧିପତିଃ ସୋମୋ ଗ୍ରହ ରାଜୋ ଦିଵାକରଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ମାଳିକ ସୋମ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପଠ୍ଯତେ ଚାଗ୍ନିରାଦିତ୍ଯ ଉଦକଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅଗ୍ନିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଜଳକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭାବରେ ମନାଯାଏ।
ସୁରସେନାପତିଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ପଠ୍ଯତେ ଽଙ୍ଗାରକୋ ଗ୍ରହଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍କନ୍ଦ, ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।
ରୁଦ୍ରୋ ଵୈଵସ୍ଵତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୋ ଲୋକପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵଯମ୍
ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଭୈବସ୍ବତ ଯମ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ।
ଦେଵାସୁରଗୁରୂ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଭାନୁମନ୍ତୌ ମହା ଗ୍ରହୌ
ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଦୁଇଟି ମହାଗ୍ରହ, ଦୁଇଉ radiant ଅଟୁ।
ଆଦିତ୍ଯମୂଲମଖିଲଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ହୋଇଥାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରୁଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରଚନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ରୁଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବମାନେ—
ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଲୋକେଶୋ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକ, ମହାଦେବ, ପ୍ରଜାପତି—
ତତଃ ସଂଜାଯତେ ସର୍ଵଂ ତତ୍ର ଚୈଵ ପ୍ରଲୀଯତେ
ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ମିଶିଯାଏ।
ଜଗଜ୍ଜ୍ଞେଯୋ ଗ୍ରହୋ ଵିପ୍ରା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ସୁପ୍ରଭୋ ରଵିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ରବି ଗ୍ରହଟି ହେଉଛି ଜଗତର ଜ୍ଞାତା।
କ୍ଷଣା ମୁହୂର୍ତ୍ତା ଦିଵସା ନିଶାଃ ପକ୍ଷାଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
କ୍ଷଣ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି, ପକ୍ଷ—ସମସ୍ତ ଏହି ଅଂଶଗୁଡିକ—
ତଦାଦିତ୍ଯାଦୃତେ ହ୍ଯେଷା କାଲଂସଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା କାଳର ଗଣନା କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ଋତୂନାମଵିଭାଗାଚ୍ଚ ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲଂ କୁତଃ
ଋତୁର ଭିନ୍ନତା ନଥିଲେ, କେମିତି ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ହେବ?
ଅଭାଵୋ ଵ୍ଯଵହାରାଣାଂ ଜନ୍ତୂନାଂ ଦିଵି ଚୈହ ଚ
ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ସ ଏଷ କାଲଶ୍ଚାଗ୍ନିଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି କାଳ, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ପ୍ରଜାପତି।
ସ ଏଷ ତେଚସାଂ ରାଶିସ୍ତମୋ ଘ୍ରନ୍ସାର୍ଵଲୌକିକମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦୀପ୍ତିର ଏକ ମାସ, ଅନ୍ଧକାରର ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସାଧାରଣ।