ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନମ୍
ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି।
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯନୁକ୍ରମମ୍
ମୁଁ ଏହାର କ୍ରମକୁ ଏକେକ୍ ଭାବରେ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି।
କଥ୍ଯମାନାଂ ମଯା ଚିତ୍ରାଂ ବହ୍ଵର୍ଥାଂ ଶ୍ରୁତିସଂମତାମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଗଭୀର କଥା କହୁଛି, ଏହା ବେଦମାନେ ମାନ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଵଂଶଂ ଧାରଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ନିଜ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧାର୍ଥଂ ପୂର୍ଵେଷାଂ କୀର୍ତ୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ଯାହା ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି, ତାହା ବୁଝ; ଏହା ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ମହିମା ବଢାଏ।
କୀର୍ତ୍ତନଂ ସ୍ଥିରକୀର୍ତୀନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା।
ତସ୍ମୈ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭାଯ ପୁରୁଷାଯେଶ୍ଵରାଯ ଚ
ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ପରମ ପୁରୁଷ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ।
ବ୍ରହ୍ମଣେ ଲୋକତନ୍ତ୍ରାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯଂଭୁଵେ
ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ କରି।
ପଞ୍ଚପ୍ରମାଣଂ ଷଦ୍ଶ୍ରାନ୍ତଃ ପୁରୁଷାଧିଷ୍ଠିତଂ ଚ ଯତ୍
ଯାହା ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଛଅଟି ଦର୍ଶନ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ କାରଣଂ ଯତ୍ତନ୍ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍
ଯେଉଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ କାରଣ, ସେଠି ସଦା ଅଛି, ଏହା ସତ ଓ ଅସତ ଦୁହିଁର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛି।
ଗନ୍ଧରୂପରସୈର୍ହୀନଂ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଗନ୍ଧ, ରୂପ, ରସ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଵିଗ୍ରହଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମଵ୍ଯକ୍ତମଭଵତ୍କିଲ
ସେଇ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦେହ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆକାର ହେଲା।
ଅସାଂପ୍ରତିକମଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯତ୍ସଦସତ୍ପରମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ ଓ ଅସତ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ସେଠିକୁ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବୁଝିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ।
ଗୁଣସାମ୍ଯେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନଵିଭାତଂ ତମୋମଯମ୍
ସେତେବେଳେ ତିନି ଗୁଣ ସମତୁଳିତ ଥିଲା, ଏହା ଅନ୍ଧକାରରେ ଲିନ ଥିଲା, ଆଲୋକିତ ହେଉନଥିଲା।
ଗୁଣଭାଵାଦ୍ଭାସମାନେ ମହାତତ୍ତ୍ଵ ବଭୂଵ ହ
ଗୁଣମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବା ସହିତ, ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରେକୋ ମହାନଗ୍ରେ ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରପ୍ରକାଶକଃ
ଆରମ୍ଭରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ଥିବାରୁ, ଏହା ସୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।
ନିଙ୍ଗମାତ୍ରଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଟିତଂ ମହତ୍
ଅପ୍ରକାଶିତ ମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହି ମହାତତ୍ତ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।
ମହାସୃଷ୍ଟିଂ ଚ କୁରୁତେ ଵୀତମାନଃ ସିସୃକ୍ଷଯା
ମାନ ଛାଡ଼ି, ସୃଷ୍ଟିର ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ମହାସୃଷ୍ଟି କରେ।
ମନୋ ମହାତ୍ମନି ବ୍ରହ୍ମ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଖ୍ଯାତିରୀଶ୍ଵରାତ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ମନ ମହାତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁର୍ବୋଧ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ମନୁତେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତସ୍ମାଚ୍ଚେଷ୍ଟଫଲୋ ଵିଭୁଃ
ଏହି ମନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହିପରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ।
ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ସଂଗ୍ରହେ ଯସ୍ମାନ୍ମହାଂଶ୍ଚ ପରିମାଣତଃ
ଏହା ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ସାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ମାପରେ ବଡ଼ ଥିବାରୁ,
ଵିଭକ୍ତିମାନଂ ମନୁତେ ଵିଭାଗଂ ମନ୍ଯତେ ଽପି ଵା
ଏହା ବିଭାଜନକୁ ଅନୁଭବ କରେ ଏବଂ ପୃଥକତାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ।
ବୃହତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଵୃଂହଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭାଵାନାମଖିଲାଶ୍ରଯାତ୍
ବଡ଼ ହେବା, ବିସ୍ତାର କରିବା ଶକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଭାବର ଆଧାର ଥିବାରୁ,
ଆପୂରଯତି ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ ଦେହାନନୁଗ୍ରହୈଃ
ଏହା ନିଜ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ପୂରଣ କରେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ କାର୍ଯକରଣଂ ସଂସିଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରା
ଏହି ମହାତତ୍ତ୍ୱରେ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା।
ସ ଵୈ ଶରୀରୀ ପ୍ରଥମଃ ପୁରା ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରଥମେ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।
ଆଦିକର୍ତ୍ତା ସ ଭୂତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତ୍ତିନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଥମେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମା।
ସର୍ଗେ ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗେ ଚ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମ ସଂସିତଃ
ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଭଜନ୍ତେ ଚ ପୁନର୍ଦେହାଂସ୍ତେ ସମାହାରସଂଧିସୁ
ପୁନି, ଯେତେବେଳେ ଚକ୍ରର ସଂଧି ହୁଏ, ସେମାନେ ପୁନି ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଗର୍ତୋଦକଂ ସବୁଦାସ୍ତୁ ହରେଯୁଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଯେପରି ଗହ୍ୱରରେ ପାଣି ଲୟ ହୁଏ, ସେପରି ସେମାନେ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।