ଉଦଯାସ୍ତମନେ ନିତ୍ଯମହୋରାତ୍ରଂ ଵିଶତ୍ଯପଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମାନ୍ତେ, ଜଳ ସଦା ଦିନ ଓ ରାତିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ପାର୍ଥିଵାଗ୍ନିଵିମିଶ୍ରୋ ଽସୌ ଦିଵ୍ଯଃ ଶୁଚିରିତି ସ୍ମୃତଃ
ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନି ମିଶିଥିବା ଯାହା, ସେହିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଦତ୍ତେ ସ ତୁ ନାଡୀନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ଚାରିପାଖରେ ହଜାର ନାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ସ୍ଥାଵରା ଜଙ୍ଗମାଶ୍ଚୈଵ ଯାଶ୍ଚ କୁଲ୍ଯାଦିକା ଅପଃ
ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ, ଏବଂ ନାଳା ଓ ଏହାପରି ଜଳ, ସମସ୍ତେ—
ତାସାଂ ଚତୁଃଶତା ନାଡ୍ଯୋ ଵର୍ଷନ୍ତେ ଚିତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତଯଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଶେ ନାଳୀ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଝରିଥାଏ।
ଅମୃତା ନାମତଃ ସର୍ଵା ରଶ୍ମଯୋ ଵୃଷ୍ଟିସର୍ଜନାଃ
ସମସ୍ତ ରଶ୍ମି, ଯାହାକୁ 'ଅମୃତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବର୍ଷା ହେବାର କାରଣ।
ଦୃଶ୍ଯା ମେଘାଶ୍ଚ ଯାମ୍ଯଶ୍ଚ ହ୍ରଦିନ୍ଯୋ ହିମସର୍ଜନାଃ
ଦୃଶ୍ୟମାନ ମେଘ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ମେଘ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ବରଫର ଗଠନ ଏଠାରେ ଅଛି।
ଶୁକ୍ଲାଶ୍ଚ କୁହକାଶ୍ଚୈଵ ଗାଵୋ ଵିଶ୍ଵଭୃତସ୍ତଥା
ଏଠାରେ ଧଳା ଏବଂ ମାୟାମୟ ମେଘ, ଗାଈ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ଅଛନ୍ତି।
ସମଂ ଵିଭଜ୍ଯ ନାଡୀସ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଟପିତୃଦେଵତାଃ
ସେ ନାଳଗୁଡ଼ିକୁ ସମଭାଗରେ ମନୁଷ୍ୟ, ପିତୃ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି।
ଅମୃତେନ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତର୍ପଯତ୍ଯସୌ
ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ଵର୍ଷାସ୍ଵଥୋ ଶରଦି ଵୈ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ଷତି
ବର୍ଷା ଋତୁ ଓ ଶରତ୍କାଳରେ ସେ ଚାରିଟି ଧାରାରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗଃ ପୂଷା ମିତ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣୋର୍ଽଯମା
ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ପୂଷା, ମିତ୍ର, ଏବଂ ପରେ ବରୁଣ ଓ ଯମ।
ମାଘମାସେ ତୁ ଵରୁଣଃ ପୂଷା ଚୈଵ ତୁ ଫଲାଲ୍ଗୁନେ
ମାଘ ମାସରେ ବରୁଣ ଏବଂ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ପୂଷା।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ଭଵେଦିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାଷାଢେ ସଵିତା ରଵିଃ
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଽଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ତ୍ଵଷ୍ଟା ଚ କାର୍ତିକେ ରଵିଃ
ଅଶ୍ୱିନ ମାସରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପଞ୍ଚରଶ୍ମିସହସ୍ରାଣି ଵରୁଣସ୍ଯାର୍କକର୍ମଣି
ବରୁଣଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର କିରଣ ଅଛି।
ଧାତାଷ୍ଟଭିଃ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ନଵଭିସ୍ତୁ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଧାତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପାଖରେ ନଅ ହଜାର କିରଣ ଅଛି।
ସପ୍ତଭିସ୍ତପତେ ସିତ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଚୈଵାଷ୍ଟଭିସ୍ତପେତ୍
ସିତ୍ର ସାତଟି କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆଠଟି କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଷଡ୍ଭୀ ରଶ୍ମିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିଷଣୁସ୍ତପତି ମେଦିନୀମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତଵର୍ଣସ୍ତୁ ଵର୍ଷାସୁ ପାଣ୍ଡୁଃ ଶରଦି ଭାସ୍କରଃ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ହୁଅନ୍ତି, ଶରତ୍କାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହଳଦିଆ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଵର୍ଣାଃ ସମା ଖ୍ଯାତାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯର୍ତୁସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଋତୁଅନୁସାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।
ସୂର୍ଯୋ ଽମରେଷ୍ଵପ୍ଯମୃତଂ ତ୍ରଯଂ ତ୍ରିଷୁ ନ ଯଚ୍ଛତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ତିନି ପ୍ରକାର ଅମୃତ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଭିଦ୍ଯତେ ଋତୁମାସାଦ୍ଯ ଜଲଶୀତୋଷ୍ଣନିସ୍ରଵମ୍
ଋତୁ ଆସିଲେ ଏହା ଜଳ, ଶୀତ ଏବଂ ତାପର ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହସୋମାନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିରେଵ ଚ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୂଳ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ନକ୍ଷତ୍ରାଧିପତିଃ ସୋମୋ ଗ୍ରହ ରାଜୋ ଦିଵାକରଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ମାଳିକ ସୋମ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପଠ୍ଯତେ ଚାଗ୍ନିରାଦିତ୍ଯ ଉଦକଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅଗ୍ନିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଜଳକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭାବରେ ମନାଯାଏ।
ସୁରସେନାପତିଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ପଠ୍ଯତେ ଽଙ୍ଗାରକୋ ଗ୍ରହଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍କନ୍ଦ, ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।
ରୁଦ୍ରୋ ଵୈଵସ୍ଵତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୋ ଲୋକପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵଯମ୍
ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଭୈବସ୍ବତ ଯମ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ।
ଦେଵାସୁରଗୁରୂ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଭାନୁମନ୍ତୌ ମହା ଗ୍ରହୌ
ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଦୁଇଟି ମହାଗ୍ରହ, ଦୁଇଉ radiant ଅଟୁ।
ଆଦିତ୍ଯମୂଲମଖିଲଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ହୋଇଥାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।