ତେଯତେଜୋମଯଃ ଶୁଭ୍ରଃ ସୋମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ରଥଃ
ସୋମପୁତ୍ରର ରଥ ଚମକୁଥିବା, ଆଲୋକରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଧଳା ।
ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ରଥଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭଃ
ଭାର୍ଗବର ରଥ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ।
ଶ୍ଵେତଃ ପିଶଙ୍ଗଃ ସାରଙ୍ଗୋ ନୀଲଃ ପୀତୋ ଵିଲୋହିତଃ
ଧଳା, କାଠିଆ, ଚିହ୍ନିତ, ଗାଢ଼ ନୀଳ, ହଳଦିଆ ଓ ତେଜ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର।
ଦଶଭିସ୍ତୈର୍ମହାଭାଗୈରକୃଶୈର୍ଵାତରଂହସୈଃ
ଏହି ଦଶଟି ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ।
ଅସଂଗୈର୍ଲୋହିତୈରଶ୍ଵୈଃ ସର୍ଵଗୈରଗ୍ନିସଂଭଵୈଃ
ଅଲଗା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ସବୁଠାରେ ଥିବା, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ।
ତତଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦେଵାଚାର୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
ତାପରେ ଅଙ୍ଗିରାସ ବଂଶର ବିଦ୍ୱାନ୍ ଦେବ ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତି।
ଅବ୍ଜୈସ୍ତୁ ଵାଜିଭିର୍ଦିଵ୍ଯୈରଷ୍ଟଭିର୍ଵାତରଂହସୈଃ
ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆଠଟି ଦିବ୍ୟ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ।
ତତଃ ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଽପ୍ଯଶ୍ଵୈଃ ସବଲୈର୍ଵ୍ଯୋମସଂଭଵୈଃ
ତାପରେ ଶନି ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ସହ।
ସ୍ଵର୍ଭାନୋଶ୍ଚ ତଥୈଵାଶ୍ଵାଃ କୃଷ୍ଣା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ମନୋଜଵାଃ
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଆଠଟି ଘୋଡ଼ା କଳା ଏବଂ ମନର ଦ୍ରୁତତା ସମାନ।
ଆଦିତ୍ଯାନ୍ନିଃସୃତୋ ରାହୁଃ ସୋମଂ ଗଚ୍ଛତି ପର୍ଵସୁ
ରାହୁ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ବାହାରି, ସଂଧିବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟ କରେ।
ଅଥ କେତୁରଥସ୍ଯାଶ୍ଵା ଅଷ୍ଟୌ ଵୈ ଵାତରଂହସଃ
ଏବେ କେତୁଙ୍କ ରଥରେ ଆଠଟି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଅଛି।
ଏତେ ଵାହା ଗ୍ରହାଣାଂ ଚ ହ୍ଯୁପାଖ୍ଯାତା ରଥୈଃ ସହ
ଏହିପରି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଯାନ ଓ ରଥ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।
ତପନ୍ତେ ବ୍ରାମ୍ଯମାଣାସ୍ତୁ ଯଥାଯୋଗଂ ଭ୍ରମନ୍ତି ଵୈ
ସେମାନେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ନିଜ ଅନୁସାରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପରିଭ୍ରମନ୍ତି ତଦ୍ବ୍ରଦ୍ଧାଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୁର୍ଯଗ୍ରହା ଦିଵି
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ସେଇ ପଥକୁ ଅନୁସରି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଥା ନହ୍ଯୁଦକେ ନୌସ୍ତୁ ସଲିଲେନ ସହୋ ହ୍ଯତେ
ଯେପରି ଜଳରେ ନୌକା ଜଳ ସହିତ ବାଧା ପାଉନାହିଁ,
ସର୍ପ୍ପମାଣା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଦେଵଗଣାସ୍ତୁ ତେ
ସେହିପରି ସର୍ପମାନେ ଭଳି ଚଳିଥିବା ସେଇ ଦେବମାନେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି।
ସର୍ଵା ଧ୍ରୁଵେ ନିବଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯୋ ଭ୍ରାମଯନ୍ତି ତାଃ
ସମସ୍ତେ ଧ୍ରୁବ ତାରାରେ ବାନ୍ଧା ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣାଇଥାନ୍ତି।
ତଥା ଭ୍ରମନ୍ତି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଵାତବଦ୍ଧାନି ସର୍ଵଶଃ
ଏହିପରି ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ବାୟୁରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯତୋ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଵହତେ ପ୍ରଵହସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ
ବାୟୁ ତାରାମାନେକୁ ବହିନେଇଥାଏ, ସେଇଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।
ସୈଷ ତାରାମଯୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶିଶୁମାରୋ ଧ୍ରୁଵୋ ଦିଵି
ଏହାକୁ ତାରାମୟ ଆକୃତି, ଶିଶୁମାର ଓ ଆକାଶରେ ଧ୍ରୁବ ତାରା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଯାଵତ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତାରାସ୍ତାଃ ଶିଶୁମାରାଶ୍ରିତା ଦିଵି
ଆକାଶରେ ଯେତେ ତାରା ଶିଶୁମାର ରାଶିରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛି,
ସାକାରଃ ଶିଶୁମାରଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ
ଶିଶୁମାରର ଆକୃତି ଏବଂ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଯଜ୍ଞଃ ପରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଧର୍ମୋ ମର୍ଦ୍ଧାନମାଶ୍ରିତଃ
ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଧର୍ମ ତାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ବିରାଜିତ।
ଵରୁଣଶ୍ଚାର୍ଯମା ଚୈଵ ପଶ୍ଚିମେ ତସ୍ଯ ସକ୍ଥିନୀ
ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଜଂଘାରେ ବରୁଣ ଓ ଅର୍ଯ୍ୟମାନ୍ ବିଦ୍ୟମାନ।
ପୁଚ୍ଛେ ଽଗ୍ନିଶ୍ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପୋ ଧ୍ରୁଵଃ
ପୁଛରେ ଅଗ୍ନି, ମହେନ୍ଦ୍ର, ମାରୀଚ, କଶ୍ୟପ ଓ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି।
ନକ୍ଷତ୍ରଚନ୍ଦ୍ରମୂର୍ଯାଶ୍ଚ ଗ୍ରହାସ୍ତାରାଗଣୈଃ ସହ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାରାମାଳା ସମେତ,
ଧ୍ରୁଵେଣାଧିଷ୍ଠିତାଶ୍ଚୈଵ ଧ୍ରୁଵମେଵ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେମାନେ ସବୁ ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ ଏବଂ ଧ୍ରୁବକୁ ଘେରି ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନୀନ୍ଦ୍ରକଶ୍ଯପାନାଂ ତୁ ଚରମୋ ଽସୌ ଧ୍ରୁଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବକୁ ଶେଷ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ମେରୁମାଲୋକଯତ୍ଯେଷ ପର୍ଯନ୍ତେ ହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ସଦା ମେରୁକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ସୀମାରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁରୁତ୍ତରଂ ଭୂଯସ୍ତଦା ତେ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।