କ୍ଷୀଣଂ ପଞ୍ଚଦଶାହଂ ତୁ ରଶ୍ମିନୈକେନ ଭାସ୍କରଃ
କ୍ଷୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ପନ୍ଦର ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କରେ।
ସୁଷୁମ୍ଣାପ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲା ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତି ଵୈ କଲାଃ
ସୁଷୁମ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର କଳାଗୁଡିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ସୂର୍ଯଵୀର୍ଯେଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାପ୍ଯାଯିତସ୍ତତଃ
ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵମାପ୍ଯାଯିତଃ ସୋମଃ ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷେ ଦିନକ୍ରମାତ୍
ଏଭଳି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ସୋମ ପୋଷିତ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଅନ୍ତି।
ଅପାଂ ସାରମଯସ୍ଯେନ୍ଦୋ ରସମାତ୍ରାତ୍ମକସ୍ଯ ତୁ
ଜଳର ତତ୍ତ୍ୱ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରର ମୂଳ ଉପାଦାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରସରୁ ଗଠିତ ।
ସଂଭୃତଂ ତ୍ଵର୍ଦ୍ଧମାସେନ ହ୍ଯମୃତଂ ସୂର୍ଯତେଜସା
ଅଧା ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଏହି ଅମୃତ ସଂଗ୍ରହ ହୁଏ ।
ଏକାଂ ରାତ୍ରିଂ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପିତୃଭିଃ ସର୍ଷିଭିଃ ସହ
ଏକ ରାତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପିତୃମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଏହା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ପ୍ରକ୍ଷୀଯନ୍ତେ ପିଦୃଦେଵୈଃ ପୀଯମାନାଃ କଲାଃ କ୍ରମାତ୍
ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଏହା ଖାଇବା ସହିତ, ଏହାର ଅଂଶ ଦୀରେ-ଦୀରେ କମିଯାଏ ।
ତ୍ରଯଶ୍ଚ ତ୍ରିସହସ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵାଃ ସୋମଂ ପିବନ୍ତି ଵୈ
ତିନି ଓ ତିନି ହଜାର ଦେବତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୋମ ପିଉନ୍ତି ।
କ୍ଷୀଯନ୍ତି ତସ୍ମାଚ୍ଛୁକ୍ଲାଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣା ଆପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ଚ
ଏହିପରି, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ କମିଯାଏ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ପୁନର୍ଭର୍ତି ହୁଏ ।
ପୀତ୍ଵାର୍ଦ୍ଧ ମାସଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାମାଵାସ୍ଯାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଅଧା ମାସ ପିଇବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ବିଦାୟ ନେନ୍ତି ।
ତତଃ ପଞ୍ଚଦଶେକାଲେ କିଞ୍ଚିଚ୍ଛିଷ୍ଟେ କଲାତ୍ମକେ
ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ, ଥୋଡ଼ା ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ,
ପିବନ୍ତି ଦ୍ଵିଲଵଂ କାଲଂ ଶିଷ୍ଟାସ୍ତସ୍ଯ କଲାସ୍ତୁ ଯାଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ଦୁଇ ଦିନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ପିଉନ୍ତି ।
ତାଂ ସ୍ଵଧାଂ ମାସତୃପ୍ତ୍ଯୈ ଚ ପୀତ୍ଵା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତେ ଽମୃତମ୍
ମାସର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ଵଧା ପିଇ ଏମାନେ ଅମୃତକୁ ଯାନ୍ତି ।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ସୁରୈସ୍ତଦ୍ଵତ୍ପୀଯତେ ଵୈ ସୁଧାମଯଃ
କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ, ସେହିପରି ଦେବତାମାନେ ସୁଧା ତତ୍ତ୍ୱ ପିଉନ୍ତି ।
କାଵ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଯେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପିତରଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ କାବ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ।
ସୌମ୍ଯାସ୍ତୁ ଋତୁଵୋ ଜ୍ଞେଯା ମାସା ବର୍ହିଷଦଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସାଧାରଣ ଋତୁମାନେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ମାସମାନେ ବର୍ହିଷଦ୍ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ପିତୃଭିଃ ପୀଯମାନସ୍ଯ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ କଲା ତୁ ଵୈ
ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ, ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ପିଉନ୍ତି,
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଦା ତସ୍ଯ ତତ ଆପୂର୍ଯତେ ପରଃ
ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ସେହି ଅଂଶ ପୁନର୍ଭର୍ତି ହୁଏ ।
ଏଵଂ ସୂର୍ଯନିମିତ୍ତୈଷ କ୍ଷଯୋଵୃଦ୍ଧିର୍ନିଶାକରେ
ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କାରଣରେ ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ।
ତେଯତେଜୋମଯଃ ଶୁଭ୍ରଃ ସୋମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ରଥଃ
ସୋମପୁତ୍ରର ରଥ ଚମକୁଥିବା, ଆଲୋକରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଧଳା ।
ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ରଥଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭଃ
ଭାର୍ଗବର ରଥ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ।
ଶ୍ଵେତଃ ପିଶଙ୍ଗଃ ସାରଙ୍ଗୋ ନୀଲଃ ପୀତୋ ଵିଲୋହିତଃ
ଧଳା, କାଠିଆ, ଚିହ୍ନିତ, ଗାଢ଼ ନୀଳ, ହଳଦିଆ ଓ ତେଜ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର।
ଦଶଭିସ୍ତୈର୍ମହାଭାଗୈରକୃଶୈର୍ଵାତରଂହସୈଃ
ଏହି ଦଶଟି ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ।
ଅସଂଗୈର୍ଲୋହିତୈରଶ୍ଵୈଃ ସର୍ଵଗୈରଗ୍ନିସଂଭଵୈଃ
ଅଲଗା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ସବୁଠାରେ ଥିବା, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ।
ତତଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦେଵାଚାର୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
ତାପରେ ଅଙ୍ଗିରାସ ବଂଶର ବିଦ୍ୱାନ୍ ଦେବ ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତି।
ଅବ୍ଜୈସ୍ତୁ ଵାଜିଭିର୍ଦିଵ୍ଯୈରଷ୍ଟଭିର୍ଵାତରଂହସୈଃ
ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆଠଟି ଦିବ୍ୟ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ।
ତତଃ ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଽପ୍ଯଶ୍ଵୈଃ ସବଲୈର୍ଵ୍ଯୋମସଂଭଵୈଃ
ତାପରେ ଶନି ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ସହ।
ସ୍ଵର୍ଭାନୋଶ୍ଚ ତଥୈଵାଶ୍ଵାଃ କୃଷ୍ଣା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ମନୋଜଵାଃ
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଆଠଟି ଘୋଡ଼ା କଳା ଏବଂ ମନର ଦ୍ରୁତତା ସମାନ।
ଆଦିତ୍ଯାନ୍ନିଃସୃତୋ ରାହୁଃ ସୋମଂ ଗଚ୍ଛତି ପର୍ଵସୁ
ରାହୁ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ବାହାରି, ସଂଧିବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟ କରେ।