ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଋଷୀଣାମୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍
ଅଠାସି ହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଋଷି ଅଛନ୍ତି।
ତେ ସଂପ୍ରଯୋଗାଲ୍ଲୋକସ୍ଯ ମୈଥୁନସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଜନାତ୍
ସେମାନେ ଲୋକ ସହିତ ମିଳନ ଓ ମୈଥୁନରୁ ବିରତ ରହିଥିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚାକାମସଂଯୋଗାଚ୍ଛବ୍ଦାଦେର୍ଦେଷଦର୍ ଶନାତ୍
ପୁଣି, ଅଇଚ୍ଛିକ ମିଳନ ଓ ଶବ୍ଦ ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଦୋଷ ଦେଖି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗ ଅନୁସରିଥିଲେ।
ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵସ୍ଥାନାମମୃତତ୍ଵଂ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ବ୍ରୂଣହତ୍ଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯପାପକୃତୋ ଽପରେ
ଅନ୍ୟମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦ୍ୱାରା, ଶିଶୁହତ୍ୟା ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ମାଧ୍ୟମରେ, ପରିଚିତ।
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵୋତ୍ତରମୃଷିଭ୍ଯସ୍ତୁ ଧ୍ରୁଵୋ ଯତ୍ର ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ରୁବ ଥାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଧର୍ମଧ୍ରୁଵାଦ୍ଯାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯତ୍ର ତେ ଲୋକସାଧକାଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ସାଧକମାନେ ରହନ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯନୁକ୍ରମମ୍
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତ କ୍ରମରେ କହିବି।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋଶ୍ଚାରଂ ଗ୍ରହାଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଚଳନ।
ଅଵ୍ଯୂହେନ ଚ ସର୍ଵାଣି ତଥୈଵାସଂକରେଣ ଵା
ଏହି ସବୁକୁ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ କିମ୍ବା ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ବିନା କହିବି।
ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମସ୍ତନ୍ନୋ ନିଗଦ ସତ୍ତମ
ଏହି କଥା ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦୟାକରି, ହେ ଉତ୍ତମ, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମପି ଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ସଂମୋହଯତି ଯତ୍ପ୍ରଜାଃ
ଯାହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି—
ଉତ୍ତାନପାଦପୁତ୍ରୋ ଽସୌ ମେଢୀଭୂତୋ ଧ୍ରୁଵୋ ଦିଵି
ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଧ୍ରୁବ ଆକାଶରେ ଅଡିଗ ରହିଛନ୍ତି।
ଭ୍ରମନ୍ତମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ଚକ୍ରଵତ୍
ତାଙ୍କୁ ଘୂରିବା ସହିତ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଚକ୍ରର ଭଳି ଚାଲନ୍ତି।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ତାରା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହୈଃ ସହ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଗ୍ରହମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଗତି କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଯୋଗଶ୍ଚ ଭେଦଶ୍ଚ କାଲଶ୍ଚାରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ମିଶଣ, ବିଚ୍ଛେଦ, ଚଳାଚଳ ଏବଂ ସମୟରେ ଗତି—
ଵିଷୁଵଦ୍ଗ୍ରହଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଦ୍ରୁଵାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ବିଷୁବ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ—ସବୁ କିଛି ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଶୁଭାଶୁଭଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଧ୍ରୁଵାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତଦେଷ ଦୀପ୍ତ କିରଣଃ ସ କାଲଗ୍ନିର୍ଦିଵାକରଃ
ସେଇ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମୟର ଅଗ୍ନି।
ସୂର୍ଯଃ କିରମଜାଲେନ ଵାଯୁଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵଶଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣର ଜାଲି ସହିତ, ପବନ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜାଗାକୁ ବ୍ୟାପି ରହନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯପୀତଂ ସକଲଂ ସୋମଃ ସଂକ୍ରମତେ ଜଲମ୍
ସମସ୍ତ ପାଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଷିତ ହୋଇ, ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପହଁଚିଯାଏ।
ଯତ୍ସୋମାତ୍ସ୍ରଵତେ ହ୍ଯଂବୁ ତଦନ୍ନେଷ୍ଵେଵ ତିଷ୍ଠତି
ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଯେଉଁ ପାଣି ବହିଯାଏ, ସେହି ପାଣି ଗଛପଲାରେ ରହିଯାଏ।
ଏଵମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯତେ ଚୈଵ ପତତେ ଚାସକୃଜ୍ଜଲମ୍
ଏଭଳି, ପାଣି ବାରମ୍ବାର ଉପରକୁ ଉଠେ ଓ ପୁଣି ତଳକୁ ପଡ଼େ।
ସଂଧାରଣାର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ମାଯୈଷା ଵିଶ୍ଵନିର୍ମିତା
ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାୟା ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଲୋକକୃଦ୍ଦେଵଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ଲୋକମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା, ପ୍ରଜାପତି—
ସାର୍ଵଲୋକିକମଂଭୋ ଯତ୍ତତ୍ସୋମାନ୍ନଭସଶ୍ଵ୍ଯୁତମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକର ପାଣି, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆକାଶରୁ ଆସିଥାଏ—
ସୂର୍ଯାଦୁଷ୍ଣଂ ନିସ୍ରଵତେ ସୋମାଚ୍ଛୀତଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ତାପ ଆସେ, ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଶୀତଳତା ଆସେ।
ସୋମାଧାରା ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ପଵିତ୍ରା ଵିମଲୋଦକା
ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ।
ସର୍ଵଭୂତଶରୀରେଷୁ ହ୍ଯାପୋ ହ୍ଯନୁସୃତାଶ୍ଚ ଯାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ଯେଉଁ ପାଣି ଅଛି,
ଧୂମଭୂତାସ୍ତୁ ତା ହ୍ଯାପୋ ନିଷ୍କାମନ୍ତୀହ ସର୍ଵଶଃ
ସେହି ପାଣି ବାଷ୍ପରୂପେ ହୋଇ, କୌଣସି ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇଯାଏ ।