ଦକ୍ଷିଣଂ ରାଜତଂ ଚୈଵ ଶୃଙ୍ଗଂ ତୁ ସ୍ଫଟିକପ୍ରଭମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ରୂପା ଶିଖର, ଏବଂ ଏକଟି ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଛି।
ଏଵଂ କୂଟୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ ଶୈଲଃ ଶୃଙ୍ଗଵାନିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏଭଳି ତିନିଟି ଶିଖର ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ 'ଶୃଙ୍ଗବାନ୍' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଶରଦ୍ଵସଂତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯମାଂ ଗତିମାସ୍ଥିତଃ
ଶରତ ଓ ବସନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ମଧ୍ୟମ ଗତି ଧରିଥାଏ।
ଅନୁଲିପ୍ତା ଇଵାଭାନ୍ତି ପଦ୍ମରକ୍ତୈର୍ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର କିରଣରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ମୁହୂର୍ତ୍ତା ଦଶ ପଞ୍ଚୈଵ ଅହୋ ରାତ୍ରିଶ୍ଚ ତାଵତୀ
ଦଶଟି ଓ ପାଞ୍ଚଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ ।
ଵିଶାଖାନାଂ ତଦା ଜ୍ଞେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥାଂଶ ନିଶାକରଃ
ସେ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ତଦା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍କୃତ୍ତିକାଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍
ତାହାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ଵିଷୁଵଂ ତଂ ଵିଜାନୀଯାଦେଵମାହୁର୍ମହର୍ଷଯଃ
ଏହି ସମୟକୁ ବିଷୁବ ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି ।
ସମା ରାତ୍ରିରହଶ୍ଚୈଵ ଯଦା ତଦ୍ଵିଷୁଵଂ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ ହୁଏ, ସେତିକି ବିଷୁବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ମୁଖମେତତ୍ତୁ ଦୈଵତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କର ମୁଖ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ରାକା ଚାନୁମତିସ୍ତଥା
ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା ଓ ଅନୁମତି —
ନଭୋନଭସ୍ଯାଵିଷଊର୍ଜସଂଜ୍ଞୌ ସହଃସହସ୍ଯାଵିତି ଦକ୍ଷିଣଂ ସ୍ଯାତ୍
ନଭୋ, ନଭସ୍ୟ, ଅବିଷ, ଊର୍ଜା, ସହ, ସହସ୍ୟ — ଏମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ।
ଆର୍ତଵାଶ୍ଚ ତତୋ ଜ୍ଞେଯା ପଞ୍ଚାବ୍ଦା ବ୍ରହ୍ମଣାଃ ସୁତାଃ
ତାପରେ ଆର୍ତ୍ତବ ନାମକ ପାଞ୍ଚଟି ବର୍ଷ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ।
ତସ୍ମାଦୃତୁମୁଖୀ ଜ୍ଞେଯା ଅମାଵାସ୍ଯାସ୍ଯ ପର୍ଵଣଃ
ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମାବାସ୍ୟାକୁ ଋତୁମୁଖ ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ପର୍ଵ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ମୁହ୍ଯେତ ପିତ୍ର୍ଯେ ଦୈଵେ ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବ ସମୟ ଜଣାଯାଏ, ସେଠାରେ ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଣିଷ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଆଲୋକାତ୍ତୁ ସ୍ମୃତୋ ଲୋକୋ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଆଲୋକରୁ ଏହି ଲୋକ ସ୍ମରଣ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତିଷ୍ଟନ୍ତ୍ଯାଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍
ଏଠାରେ ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତାର ବନ୍ୟାରୁ ଉଭା ଅଛନ୍ତି ।
ହିରଣ୍ଯରୋମା ପର୍ଜନ୍ଯଃ କେତୁମାନ୍ରାଜସଶ୍ଚ ଯଃ
ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟରୋମା, ପର୍ଜନ୍ୟ, କେତୁମାନ୍ ଓ ରାଜସ ।
ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଥିତା ହ୍ଯେତେ ଲୋକାଲୋକେ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍
ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଚାରି ଦିଗରେ ଥିବା ଲୋକାଲୋକର ଲୋକପାଳ ।
ପିତୃଯାନଃ ସ ଵୈ ପନ୍ଥା ଵୈଶ୍ଵାନରପଥାଦ୍ଵହିଃ
ପିତୃମାନେ ଯିଏଁ ପଥ, ସେଟି ବୈଶ୍ୱାନର ପଥର ବାହାରେ ଅଛି ।
ଲୋକସ୍ଯ ସଂତାନକରାଃ ପିତୃଯାନପଥେ ସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ସଂସାରର ଚଳାଚଳ ଯେଉଁମାନେ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃୟାନ ପଥରେ ଅଛନ୍ତି ।
ପ୍ରାରଭନ୍ତେ ଲୋକକାମାସ୍ତେଷାଂ ପନ୍ଥାଃ ସ ଦକ୍ଷିଣାଃ
ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରି ଯେଉଁମାନେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପଥ ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣ ।
ସଂତପ୍ତାସ୍ତପସା ଚୈଵ ମର୍ଯାଦାଭିଃ ଶ୍ରୁତେନ ଚ
ସେମାନେ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମାଶ୍ଚୈଵ ପୂର୍ଵେଷାଂ ଜାଯନ୍ତେ ନିଧନେଷ୍ଵପି
ପରବର୍ତ୍ତୀମାନେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀମାନଙ୍କଠାରୁ, ତାଙ୍କର ଶେଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଋଷୀମାଙ୍ଗୃହମେଧିନାମ୍
ଅଠାସି ହଜାର ଗୃହସ୍ଥ ଋଷି ଅଛନ୍ତି।
କ୍ରିଯାଵତାଂ ପ୍ରସଂଖ୍ଯୈଷା ଯେ ଶ୍ମଶାନାନି ଭେଜିରେ
ଏହି ଗଣନା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା କରି ଶ୍ମଶାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଇଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ମୈଥୁନୋପଗମେନ ଵୈ
ଇଚ୍ଛା, ଦ୍ୱେଷ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଏତୈସ୍ତୈଃ କାରଣୈଃ ସିଦ୍ଧା ଯେ ଶ୍ମଶାନାନି ଭେଜିରେ
ଏହି ବିଭିନ୍ନ କାରଣରେ, ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶ୍ମଶାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ନାଗଵୀଥ୍ଯୁତ୍ତରୋ ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତର୍ଷିଗଣଦକ୍ଷିଣଃ
ନାଗବୀଥିର ଉତ୍ତରେ ଏକ ଅଛି, ଏବଂ ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଛି।
ଯତ୍ର ତେ ଵାସିନଃ ସିଦ୍ଧା ଵିମଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଲୋକମାନେ ବାସ କରନ୍ତି।