ସଂଵତ୍ସରାଦଯଃ ପଞ୍ଚ ଚତୁର୍ମାନଵିକଲ୍ପିତାଃ
ବର୍ଷ ଆଦି ପାଞ୍ଚଟି ଭାଗ, ଚାରି ମନୁଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପରିଵତ୍ସରଃ
ପ୍ରଥମଟିକୁ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ପରିବତ୍ସର।
ପଞ୍ଚମୋଵତ୍ସରସ୍ତେଷାଂ କାଲସ୍ତୁ ଯୁଗସଂହିତଃ
ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚମଟିକୁ ବତ୍ସର କୁହାଯାଏ; ଏହି ସମୟ ଯୁଗ ସହିତ ଗଣାଯାଏ।
ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟାଦଶ ତ୍ରିଂଶଦୁଦଯାଦ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଚ
ଏଠାରେ ଏକ ହଜାର ଆଠଶେ ତିରିଶଟି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅଛି।
ପଞ୍ଚ ଚ ତ୍ରିଶତଂ ଚାପି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଂ ଚ ଭାସ୍କରମ୍
ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତିନିଶେ ପଞ୍ଚ ଦଶି ଅର୍ଥାତ୍ ତିନିଶେ ପঁଚଷଠି ବର୍ଷ ଅଛି।
ଏକଷଷ୍ଟି ତ୍ଵହୋରାତ୍ରମୃତୁରେକୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଏକଷଷ୍ଠି ଅର୍ଥାତ୍ ଏକଷଠି ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶି ଗୋଟିଏ ଋତୁ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ମାନଂ ତଚ୍ଚିତ୍ରଭାନୋସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯମଯନସ୍ଯ ହ
ଏହା ହେଉଛି ଚିତ୍ରଭାନୁର ମାପ, ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ମାନାନ୍ଯେତାନି ଚତ୍ଵାରି ଯୈଃପୁରାଣେ ହି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହି ଚାରିଟି ମାପ ଦ୍ୱାରା ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତି ହୁଏ।
ତ୍ରୀଣିତସ୍ଯ ତୁ ଶୃଙ୍ଗାଣି ସ୍ପୃଶନ୍ତୀଵ ନଭସ୍ତଲମ୍
ତାହାର ତିନିଟି ଶିଖର ମାନେ ମଣେ ହୁଏ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଉଛନ୍ତି।
ଏକଶ୍ଚ ମାର୍ଗଵିଷ୍କଂଭଵିସ୍ତାରଶ୍ଚାସ୍ଯ କୀର୍ତିତଃ
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ପଥର ପ୍ରସ୍ଥ ଅଛି, ତାହାର ବ୍ୟାପକତା ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଦକ୍ଷିଣଂ ରାଜତଂ ଚୈଵ ଶୃଙ୍ଗଂ ତୁ ସ୍ଫଟିକପ୍ରଭମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ରୂପା ଶିଖର, ଏବଂ ଏକଟି ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଛି।
ଏଵଂ କୂଟୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ ଶୈଲଃ ଶୃଙ୍ଗଵାନିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏଭଳି ତିନିଟି ଶିଖର ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ 'ଶୃଙ୍ଗବାନ୍' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଶରଦ୍ଵସଂତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯମାଂ ଗତିମାସ୍ଥିତଃ
ଶରତ ଓ ବସନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ମଧ୍ୟମ ଗତି ଧରିଥାଏ।
ଅନୁଲିପ୍ତା ଇଵାଭାନ୍ତି ପଦ୍ମରକ୍ତୈର୍ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର କିରଣରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ମୁହୂର୍ତ୍ତା ଦଶ ପଞ୍ଚୈଵ ଅହୋ ରାତ୍ରିଶ୍ଚ ତାଵତୀ
ଦଶଟି ଓ ପାଞ୍ଚଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ ।
ଵିଶାଖାନାଂ ତଦା ଜ୍ଞେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥାଂଶ ନିଶାକରଃ
ସେ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ତଦା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍କୃତ୍ତିକାଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍
ତାହାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ଵିଷୁଵଂ ତଂ ଵିଜାନୀଯାଦେଵମାହୁର୍ମହର୍ଷଯଃ
ଏହି ସମୟକୁ ବିଷୁବ ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି ।
ସମା ରାତ୍ରିରହଶ୍ଚୈଵ ଯଦା ତଦ୍ଵିଷୁଵଂ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ ହୁଏ, ସେତିକି ବିଷୁବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ମୁଖମେତତ୍ତୁ ଦୈଵତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କର ମୁଖ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ରାକା ଚାନୁମତିସ୍ତଥା
ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା ଓ ଅନୁମତି —
ନଭୋନଭସ୍ଯାଵିଷଊର୍ଜସଂଜ୍ଞୌ ସହଃସହସ୍ଯାଵିତି ଦକ୍ଷିଣଂ ସ୍ଯାତ୍
ନଭୋ, ନଭସ୍ୟ, ଅବିଷ, ଊର୍ଜା, ସହ, ସହସ୍ୟ — ଏମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ।
ଆର୍ତଵାଶ୍ଚ ତତୋ ଜ୍ଞେଯା ପଞ୍ଚାବ୍ଦା ବ୍ରହ୍ମଣାଃ ସୁତାଃ
ତାପରେ ଆର୍ତ୍ତବ ନାମକ ପାଞ୍ଚଟି ବର୍ଷ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ।
ତସ୍ମାଦୃତୁମୁଖୀ ଜ୍ଞେଯା ଅମାଵାସ୍ଯାସ୍ଯ ପର୍ଵଣଃ
ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମାବାସ୍ୟାକୁ ଋତୁମୁଖ ବୋଲି ଜଣାଯିବ ।
ପର୍ଵ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ମୁହ୍ଯେତ ପିତ୍ର୍ଯେ ଦୈଵେ ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବ ସମୟ ଜଣାଯାଏ, ସେଠାରେ ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଣିଷ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଆଲୋକାତ୍ତୁ ସ୍ମୃତୋ ଲୋକୋ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଆଲୋକରୁ ଏହି ଲୋକ ସ୍ମରଣ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତିଷ୍ଟନ୍ତ୍ଯାଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍
ଏଠାରେ ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତାର ବନ୍ୟାରୁ ଉଭା ଅଛନ୍ତି ।
ହିରଣ୍ଯରୋମା ପର୍ଜନ୍ଯଃ କେତୁମାନ୍ରାଜସଶ୍ଚ ଯଃ
ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟରୋମା, ପର୍ଜନ୍ୟ, କେତୁମାନ୍ ଓ ରାଜସ ।
ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଥିତା ହ୍ଯେତେ ଲୋକାଲୋକେ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍
ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଚାରି ଦିଗରେ ଥିବା ଲୋକାଲୋକର ଲୋକପାଳ ।
ପିତୃଯାନଃ ସ ଵୈ ପନ୍ଥା ଵୈଶ୍ଵାନରପଥାଦ୍ଵହିଃ
ପିତୃମାନେ ଯିଏଁ ପଥ, ସେଟି ବୈଶ୍ୱାନର ପଥର ବାହାରେ ଅଛି ।