ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ
ତିନି କୋଟି ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତାପଯନ୍ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସୂର୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଖାଦିତୁମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାପରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମମାଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
ଓଙ୍କାରବ୍ରହ୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଚାଭିମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ଓଁକାର ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ସାର ଦ୍ୱାରା ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ପୁନର୍ମହାତେଜା ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ତାପରେ ପୁନି, ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ,
ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିର୍ଧୃତାର୍ଚିଃ ସମରୀଚିଭିଃ
ବାଳଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ତାଙ୍କର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ,
ତ୍ରିଂଶତ୍କଲାଶ୍ଚାପି ଭଵେନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୈସ୍ତ୍ରିଂଶତା ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ସମେତେ
ତ୍ରିଶି କଳା ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏମିତି ତ୍ରିଶି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ତ୍ଵହର୍ଭାଗୈର୍ଦିଵସାନାଂ ଯଥାକ୍ରମାତ୍
ଦିନର ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦିନମାନେ କ୍ରମେ ବଢ଼େ ଓ କମେ।
ଲେଖାପ୍ରଭୃତ୍ଯଥାଦିତ୍ଯେ ତ୍ରିମୁହୂର୍ତ୍ତଗତେ ତୁ ଵୈ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଲେଖା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯାଉଥିବାବେଳେ,
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାତସ୍ତନାତ୍କାଲାତ୍ର୍ରିମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୁ ସଂଗଵଃ
ସେଇ ପ୍ରଭାତ ସମୟରୁ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟକୁ ସଂଗବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମଧ୍ଯନ୍ଦିନାତ୍କାଲାଦପରାହ୍ଣ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ସେଇ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସମୟକୁ ଅପରାହ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅପରାହ୍ଣେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ କାଲଃ ସାଯାହ୍ନ ଉଚ୍ଯତେ
ଅପରାହ୍ଣ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେଇ ସମୟକୁ ସାୟାହ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦଶପଞ୍ଚମୁହୂର୍ତ୍ତ ଵୈ ହ୍ଯହର୍ଵୈଷୁଵତଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଦଶମ ଓ ପଞ୍ଚମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ବିଷୁବ ସମୟର ଦିନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଅହସ୍ତୁ ଗ୍ରସତେ ରାତ୍ରିଂ ରାତ୍ରିଶ୍ଚ ଗ୍ରସତେ ତ୍ଵହଃ
ଦିନ ରାତିକୁ ଗିଲେ, ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟ ଦିନକୁ ଗିଲେ।
ଅହୋରାତ୍ରେ କଲାଶ୍ଚୈଵ ସମଂ ସୋମଃ ସମଶ୍ନୁତେ
ଦିନ ଓ ରାତିର କଳା ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମଭାଗରେ ଭୋଗ କରେ।
ଦ୍ଵୌଚ ପକ୍ଷୌଭଵେନ୍ମାସୋ ଦ୍ଵୌମାସାଵର୍କଜାଵୃତୁଃ
ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ମିଶି ଏକ ମାସ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ମାସ ମିଶି ଏକ ଋତୁ ହୁଏ।
ନିମେଷା ଵିଦ୍ଯୁତଶ୍ଚୈଵ କାଷ୍ଟାସ୍ତା ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ
ନିମେଷ, ବିଦ୍ୟୁତ ଏବଂ କାଷ୍ଠା — ଏହି ସବୁ ମିଶି ମୋଟ ପନ୍ଦରଟି ହୁଏ।
ସପ୍ତୈକା ଦ୍ଵ୍ଯଧିକା ତ୍ରିଶନ୍ମାତ୍ରା ଷଟତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରା
ସାତ, ଏକ, ଦୁଇ ଏବଂ ତିରିଶ — ଏମିତି ମିଶି ସତେଇଟି ମାତ୍ରା ହୁଏ।
ଚତ୍ଵାରି ଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ ଵିଦ୍ଯୁତଃ
ଚାରି ହଜାର ଏବଂ ଆଠଶେ ବିଦ୍ୟୁତ ଅଛି।
ଚତ୍ଵାର୍ଯେଵ ଶତାନ୍ଯାହୁର୍ଵିଦ୍ଯୁତେ ଦ୍ଵେ ଚ ସଂଯୁତେ
ଚାରିଶେ ଓ ଦୁଇଟି ମିଶି ମୋଟ ଚାରିଶେ ଦୁଇଟି ବିଦ୍ୟୁତ ଥିବା କୁହାଯାଏ।
ସଂଵତ୍ସରାଦଯଃ ପଞ୍ଚ ଚତୁର୍ମାନଵିକଲ୍ପିତାଃ
ବର୍ଷ ଆଦି ପାଞ୍ଚଟି ଭାଗ, ଚାରି ମନୁଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପରିଵତ୍ସରଃ
ପ୍ରଥମଟିକୁ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ପରିବତ୍ସର।
ପଞ୍ଚମୋଵତ୍ସରସ୍ତେଷାଂ କାଲସ୍ତୁ ଯୁଗସଂହିତଃ
ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚମଟିକୁ ବତ୍ସର କୁହାଯାଏ; ଏହି ସମୟ ଯୁଗ ସହିତ ଗଣାଯାଏ।
ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟାଦଶ ତ୍ରିଂଶଦୁଦଯାଦ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଚ
ଏଠାରେ ଏକ ହଜାର ଆଠଶେ ତିରିଶଟି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅଛି।
ପଞ୍ଚ ଚ ତ୍ରିଶତଂ ଚାପି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଂ ଚ ଭାସ୍କରମ୍
ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତିନିଶେ ପଞ୍ଚ ଦଶି ଅର୍ଥାତ୍ ତିନିଶେ ପঁଚଷଠି ବର୍ଷ ଅଛି।
ଏକଷଷ୍ଟି ତ୍ଵହୋରାତ୍ରମୃତୁରେକୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଏକଷଷ୍ଠି ଅର୍ଥାତ୍ ଏକଷଠି ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶି ଗୋଟିଏ ଋତୁ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ମାନଂ ତଚ୍ଚିତ୍ରଭାନୋସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯମଯନସ୍ଯ ହ
ଏହା ହେଉଛି ଚିତ୍ରଭାନୁର ମାପ, ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ମାନାନ୍ଯେତାନି ଚତ୍ଵାରି ଯୈଃପୁରାଣେ ହି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହି ଚାରିଟି ମାପ ଦ୍ୱାରା ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତି ହୁଏ।
ତ୍ରୀଣିତସ୍ଯ ତୁ ଶୃଙ୍ଗାଣି ସ୍ପୃଶନ୍ତୀଵ ନଭସ୍ତଲମ୍
ତାହାର ତିନିଟି ଶିଖର ମାନେ ମଣେ ହୁଏ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଉଛନ୍ତି।
ଏକଶ୍ଚ ମାର୍ଗଵିଷ୍କଂଭଵିସ୍ତାରଶ୍ଚାସ୍ଯ କୀର୍ତିତଃ
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ପଥର ପ୍ରସ୍ଥ ଅଛି, ତାହାର ବ୍ୟାପକତା ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।