କୁଲାଲଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ତୁ ଯଥା ମନ୍ଦଂ ପ୍ରସର୍ପତି
ମଟି କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ହଳୁକ ଗତିରେ ଘୁଞ୍ଚେ,
ତସ୍ମା ଦ୍ଦୀର୍ଘେନ କାଲେନ ଭୂମିଂ ସ୍ଵଲ୍ପାନି ଗଚ୍ଛତି
ସେହିପରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲାଗିଲେ ମାତ୍ର କିଛି ଦୂର ମାଟି ଉପରେ ଚାଲିପାରେ।
ଅହୋ ଭଵତି ତଚ୍ଚାପି ଚରତେ ମନ୍ଦଵିକ୍ରମଃ
ତଥାପି, ସେହି ଗତି ମଧ୍ୟ ଅତି ଧୀରେ ହୁଏ।
ମୁହୂର୍ତୈସ୍ତାଵଦୃକ୍ଷାଣି ନକ୍ତଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଶ୍ଚରନ୍
ରାତିବେଳେ, ସେ ଦ୍ଵାଦଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାରାମାନଙ୍କୁ ଚାଲିଯାଏ।
ମୃତ୍ପିଣ୍ଡ ଇଵ ମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଧ୍ରୁଵୋ ଭ୍ରମତି ଵୈ ତଥା
ଯେପରି ମଟିର ଗୋଲା ମଧ୍ୟରେ ରହି ଘୂରେ, ଧ୍ରୁବ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଘୂରେ।
ଉଭଯୋଃ କାଷ୍ଠଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଭ୍ରମତେ ମଣ୍ଡଲାନି ତୁ
ଦୁଇଟି କାଠର ମଧ୍ୟରେ ମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକ ଘୂରେ।
ଧ୍ରୁଵସ୍ତଥା ହି ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ରୈଵ ପରୀଵର୍ତ୍ତତେ
ଧ୍ରୁବକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ସେ ସେଠିଏ ଘୂରେ।
ଦିଵାନକ୍ତଂ ଚ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ଦା ଶୀଘ୍ରା ଚ ଵୈ ଗାତିଃ
ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି କେବେ ଧୀରେ, କେବେ ତେଜ।
ତଥୈଵ ଚ ପୁନର୍ନକ୍ତଂ ଶୀଘ୍ରା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଗାତିଃ
ଏଭଳି, ପୁଣି ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଳାଚଳ ତେଜ ହୁଏ।
ଗତିଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ନକ୍ତଂ ଚ ମନ୍ଦା ଚୈଵ ଗତିସ୍ତଥା
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ରାତିରେ ଧୀରେ ହୁଏ, ଏହିପରି ତାହାର ଚଳାଚଳ।
ତଜାପି ସଂଚରନ୍ମାର୍ଗଂ ସମେନ ଵିଷମେଣ ଚ
ତଥାପି, ସେ ତାହାର ପଥରେ କେବେ ସମ, କେବେ ଅସମ ଭାବରେ ଚାଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚରତେ ତେଷାମୁପରିଷ୍ଟାଜ୍ଜଵେନ ତୁ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ତେଜ ଗତିରେ ଚାଲନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣେ ନାଗଵୀଥ୍ଯାସ୍ତୁ ଲୋକାଲୋକସ୍ଯ ଚୋତ୍ତରେ
ସାପର ଦକ୍ଷିଣ ପଥରେ ଏବଂ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ।
ପୃଷ୍ଟେ ଯାଵତ୍ପ୍ରଭା ସୌରୀ ପୁରସ୍ତାତ୍ସଂପ୍ରକାଶତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ପଛରେ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସାମ୍ନାରେ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶକଂ ତୁଚ୍ଛ୍ରିତୋ ଗିରିଃ
ପର୍ବତଟି ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିଛି।
ନକ୍ଷତ୍ରଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଗ୍ରହୈସ୍ତାରାଗଣୈଃ ସହ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାରାମାନଙ୍କ ସହିତ।
ଏତାଵାନେଵ ଲୋକସ୍ତୁ ନିରାଲୋକସ୍ତତଃ ପରମ୍
ଏହିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଉଛି ଜଗତର ସୀମା; ଏହାଠାରୁ ପରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ।
ଲୋକାଲୋକଂ ତୁ ସଂଧତ୍ତେ ଯସ୍ମାତ୍ସୁର୍ଯପରିଗ୍ରହମ୍
ଲୋକାଲୋକ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ରହିଛି।
ଉଷା ରାତ୍ରିଃ ସ୍ମୃତା ଵିପ୍ରୈର୍ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଶ୍ଚାପି ତ୍ଵହଃ ସ୍ମୃତମ୍
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଉଷାକୁ ଏବଂ ରାତିକୁ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ଉଷା ପରେ ଯେ ସମୟ ଆସେ, ସେହି ସମୟକୁ ଦିନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରଜାପତିନିଯୋଗେନ ଶାପସ୍ତ୍ଵେଷାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାପରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ
ତିନି କୋଟି ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତାପଯନ୍ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସୂର୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଖାଦିତୁମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାପରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମମାଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
ଓଙ୍କାରବ୍ରହ୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଚାଭିମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ଓଁକାର ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ସାର ଦ୍ୱାରା ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ପୁନର୍ମହାତେଜା ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ତାପରେ ପୁନି, ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ,
ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିର୍ଧୃତାର୍ଚିଃ ସମରୀଚିଭିଃ
ବାଳଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ତାଙ୍କର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ,
ତ୍ରିଂଶତ୍କଲାଶ୍ଚାପି ଭଵେନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୈସ୍ତ୍ରିଂଶତା ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ସମେତେ
ତ୍ରିଶି କଳା ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏମିତି ତ୍ରିଶି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ତ୍ଵହର୍ଭାଗୈର୍ଦିଵସାନାଂ ଯଥାକ୍ରମାତ୍
ଦିନର ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦିନମାନେ କ୍ରମେ ବଢ଼େ ଓ କମେ।
ଲେଖାପ୍ରଭୃତ୍ଯଥାଦିତ୍ଯେ ତ୍ରିମୁହୂର୍ତ୍ତଗତେ ତୁ ଵୈ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଲେଖା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯାଉଥିବାବେଳେ,
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାତସ୍ତନାତ୍କାଲାତ୍ର୍ରିମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ତୁ ସଂଗଵଃ
ସେଇ ପ୍ରଭାତ ସମୟରୁ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟକୁ ସଂଗବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।