ଦକ୍ଷିଣାଦ୍ଵିନିଵୃତ୍ତୋ ଽସୌ ଵିଷୁଵସ୍ଥୋ ଯଦା ରଵିଃ
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଫେରି ବିଷୁବ ରେ ରହେ,
ମଣ୍ଡଲଂ ଵିଷୁଵତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଜନୈସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ
ବିଷୁବ ସମୟରେ ତାହାର ମଣ୍ଡଳ କେତେ ଯୋଜନ ହୁଏ ତାହା ଜାଣ।
ତଥା ଶତସହସ୍ରାଣାମଶୀତ୍ଯେକାଧିକା ପୁନଃ
ଏହିପରି, ପୁଣି ଏକାଅଶୀ ହଜାର ଥରେ ଥରେ ଅଛି।
ଶାକଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଷଷ୍ଠସ୍ଯ ଉତ୍ତରାତୋ ଦିଶଶ୍ଚରନ୍
ଷଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଯୋଜନାଗ୍ରାତ୍ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତା କୋଟିରେକା ତୁ ସ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆରମ୍ଭ ଥିଏଁ ମାପିଲେ ଏହାର ଦୂରତା ଏକ କୋଟି ଯୋଜନା।
ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତଂ ଚଵ ଯୋଜନାନ୍ଯଧିକାନି ତୁ
ଏହା ସହିତ ଅଧିକ ଅଠାଉଁଚାଳିଶି ଯୋଜନା ଯୋଗ ହୁଏ।
ମୂଲଂ ଚୈଵ ତଥାଷାଢେ ତ୍ଵଜଵୀଥ୍ଯୁଦଯାସ୍ତ୍ରଯଃ
ମୂଳ, ଷଷ୍ଠ ଏବଂ ଅଜବୀଥିର ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପଥ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
କାଷ୍ଠଯୋରନ୍ତରଂ ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେଯଜନୈଃ ପୁନଃ
ଦୁଇଟି କାଠର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର ମୁଁ ପୁଣି ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କହିବି।
ତ୍ରଯଃ ଶତାଧିକାଶ୍ଚନ୍ଯେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଯୋଜନୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ତିନି ଶହ ତିରିଶି ତିନି ଯୋଜନା ଅଛନ୍ତି।
କାଷ୍ଠଯୋର୍ଲେଖଯୋଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯନ୍ତରଂ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦୁଇଁ ପଟେ କାଠ ଓ ରେଖାର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର।
ଏକୈକମନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ ଵିଯୁତାନ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ତର ଏକାଉଁସତି କମ୍।
ଲେଖଯୋଃ କାଷ୍ଠଯୋଶ୍ଚୈଵ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଯୋଃ ସ୍ମୃତମ୍
ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁଇଁ ପଟରେ ରେଖା ଓ କାଠର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ବାହ୍ଯତୋ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ସତତଂ ତୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ବାହାରୁ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ପଟରେ ସବୁବେଳେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ।
ଚରତେ ଦକ୍ଷିଣେ ଚାପି ତାଵଦେଵ ଵିଭାଵସୁଃ
ଦକ୍ଷିଣ ପଟରେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସେଇପରି ଚଳିଥାଏ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତାଦଶ ସମାସତଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଜନା ସଂଖ୍ୟା ସତର ହଜାର।
ଏକଵିଂଶତିଭିଶ୍ଚୈଵ ଯୋଜନୈରଧିକୈର୍ହି ତେ
ଏହା ସହିତ ଏକୋଇଶି ଯୋଜନା ଅଧିକ ଯୋଗ ହୁଏ।
ଵିଷ୍କଂଭୋ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯାଥ ତିର୍ଯକ୍ ସ ତୁ ଵିଧୀଯତେ
ମଣ୍ଡଳର ଚୌଡ଼ାଇ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
କୁଲାଲଚକ୍ରପର୍ଯନ୍ତୋ ଯଥା ଶୀଘ୍ରଂ ନିଵର୍ତ୍ତତେ
ଯେପରି ମାଟି କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକା ଶୀଘ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ, ସେପରି।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଂ ଭୂମିଂ ତୁ କାଲେନାଲ୍ପେନ ଗଚ୍ଛତି
ସେଥିପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭୂମିକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ତ୍ରଯୋଦଶାର୍ଦ୍ଧମୃକ୍ଷାଣାମହ୍ନା ତୁ ଚରତେ ରଵିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ତେର ଅଧା ନକ୍ଷତ୍ର ମାନେ ଚଳନ କରେ।
କୁଲାଲଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ତୁ ଯଥା ମନ୍ଦଂ ପ୍ରସର୍ପତି
ମଟି କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ହଳୁକ ଗତିରେ ଘୁଞ୍ଚେ,
ତସ୍ମା ଦ୍ଦୀର୍ଘେନ କାଲେନ ଭୂମିଂ ସ୍ଵଲ୍ପାନି ଗଚ୍ଛତି
ସେହିପରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲାଗିଲେ ମାତ୍ର କିଛି ଦୂର ମାଟି ଉପରେ ଚାଲିପାରେ।
ଅହୋ ଭଵତି ତଚ୍ଚାପି ଚରତେ ମନ୍ଦଵିକ୍ରମଃ
ତଥାପି, ସେହି ଗତି ମଧ୍ୟ ଅତି ଧୀରେ ହୁଏ।
ମୁହୂର୍ତୈସ୍ତାଵଦୃକ୍ଷାଣି ନକ୍ତଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଶ୍ଚରନ୍
ରାତିବେଳେ, ସେ ଦ୍ଵାଦଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାରାମାନଙ୍କୁ ଚାଲିଯାଏ।
ମୃତ୍ପିଣ୍ଡ ଇଵ ମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଧ୍ରୁଵୋ ଭ୍ରମତି ଵୈ ତଥା
ଯେପରି ମଟିର ଗୋଲା ମଧ୍ୟରେ ରହି ଘୂରେ, ଧ୍ରୁବ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଘୂରେ।
ଉଭଯୋଃ କାଷ୍ଠଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଭ୍ରମତେ ମଣ୍ଡଲାନି ତୁ
ଦୁଇଟି କାଠର ମଧ୍ୟରେ ମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକ ଘୂରେ।
ଧ୍ରୁଵସ୍ତଥା ହି ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ରୈଵ ପରୀଵର୍ତ୍ତତେ
ଧ୍ରୁବକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ସେ ସେଠିଏ ଘୂରେ।
ଦିଵାନକ୍ତଂ ଚ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ଦା ଶୀଘ୍ରା ଚ ଵୈ ଗାତିଃ
ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି କେବେ ଧୀରେ, କେବେ ତେଜ।
ତଥୈଵ ଚ ପୁନର୍ନକ୍ତଂ ଶୀଘ୍ରା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଗାତିଃ
ଏଭଳି, ପୁଣି ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଳାଚଳ ତେଜ ହୁଏ।
ଗତିଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ନକ୍ତଂ ଚ ମନ୍ଦା ଚୈଵ ଗତିସ୍ତଥା
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ରାତିରେ ଧୀରେ ହୁଏ, ଏହିପରି ତାହାର ଚଳାଚଳ।