ପ୍ରଣାଶଂ ଗଚ୍ଛତେ ଯତ୍ର ତେଷାମସ୍ତଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ତାହାର ଅସ୍ତ କୁହାଯାଏ।
ଵିଦୂରଭାଵାଦର୍କସ୍ଯ ଭୂମିଲେଖାଵୃତସ୍ଯ ଚ
ଅନ୍ଧାର ଦୂର ଥିବା ଓ ପୃଥିବୀର ସୀମା ଢାକି ରହିବା ଦ୍ୱାରା,
ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରସୋମାନାଂ ଦର୍ଶନଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଚ
ଗ୍ରହ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହୁଏ।
ଶୁକ୍ଲଚ୍ଛାଯୋ ଽଗ୍ନିରା ପଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣଚ୍ଛାଯା ଚ ମେଦିନୀ
ଅଗ୍ନିର ଛାୟା ଧଳା ଓ ପୃଥିବୀର ଛାୟା କଳା।
ରକ୍ତଭାଵୋ ଵିରଶ୍ମତ୍ଵାଦ୍ରକ୍ତତ୍ଵାଚ୍ଜାପ୍ଯନୁଷ୍ଣତା
ଏହାର ଲାଲ ରୂପ ତାଳ ନଥିବା, ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ତାପ ନଥିବାରୁ ହୁଏ।
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ଶାତସହସ୍ର ତୁ ଯୋଜନାନାଂ ସ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହା ଶତ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଗ୍ନିମାଵିଶତେ ରାଦ୍ରୌ ତସ୍ମାଦ୍ଦୂରାତ୍ପ୍ରକାଶତେ
ଅଗ୍ନି ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଦୂରରୁ ଏହା ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ସଂଯୁକ୍ତୋ ଵହ୍ନିନା ସୂର୍ଯସ୍ତପତେ ତୁ ତତୋ ଦିଵା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦିନକୁ ତାପିତ କରେ।
ପରସ୍ପରାନୁପ୍ରଵେଶାଦ୍ଦୀପ୍ଯେତେ ତୁ ଦିଵାନିଶମ୍
ଏମିତି ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଉଁଥିବାରୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁହିଁବେଳେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି ତଥା ସୂର୍ଯେ ରାତ୍ରିରାଵିଶତତ୍ଵପଃ
ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିଲେ ରାତି ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଅସ୍ତଂ ଯାତି ପୁନଃ ସୂର୍ଯେ ଦିନମାଵିଶତେ ତ୍ଵଷଃ
ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ ଦିନ ତାରାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଏତେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ଭୂମ୍ଯର୍ଦ୍ଧେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ଏହି କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୃଥିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଅର୍ଦ୍ଧରେ,
ଦେନଂ ସୂର୍ଯପ୍ରକାଶାଖ୍ଯଂ ତାମସୀ ରାତ୍ରିରୂଚ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ନଥିବାକୁ 'ତାମସୀ ରାତି' ବୋଲାଯାଏ।
ଏଵଂ ପୁଷ୍କରମଧ୍ଯେନ ଯଦା ସର୍ପତି ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗତି କରିଥିବାବେଳେ,
ଯୋଜନାଗ୍ରାନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ଯ ଇହ ସଂଖ୍ଯାଂ ନିବୋଧତ
ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କେତେ ଯୋଜନ ଚାଲିଯାଏ ତାହା ଜାଣ।
ପଞ୍ଚାଶତ୍ତୁ ତଥାନ୍ଯାନି ସହସ୍ରାଣ୍ଯଧିକାନି ଚ
ପଞ୍ଚାଶି ଏବଂ ତା'ଠାରେ ଅଧିକ କିଛି ହଜାର ଅଛି।
ଏତେନ ଗତିଯୋଗେନ ଯଦା କାଷ୍ଠାଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏହି ଗତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ,
ମଧ୍ଯେନ ପୁଷ୍କରସ୍ଯାଥ ଭ୍ରମତେ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ତେବେ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଘୂରେ।
ସର୍ପତେ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ତୁ କାଷ୍ଠାଯାଂ ଵୈ ନିବୋଧତ
ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ବିଷୟରେ ଜାଣ।
ତଥା ଶତସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ପଞ୍ଚ ଚ
ଏଭଳି ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଚାଳିଶି ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଅଛି।
ଦକ୍ଷିଣାଦ୍ଵିନିଵୃତ୍ତୋ ଽସୌ ଵିଷୁଵସ୍ଥୋ ଯଦା ରଵିଃ
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଫେରି ବିଷୁବ ରେ ରହେ,
ମଣ୍ଡଲଂ ଵିଷୁଵତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଜନୈସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ
ବିଷୁବ ସମୟରେ ତାହାର ମଣ୍ଡଳ କେତେ ଯୋଜନ ହୁଏ ତାହା ଜାଣ।
ତଥା ଶତସହସ୍ରାଣାମଶୀତ୍ଯେକାଧିକା ପୁନଃ
ଏହିପରି, ପୁଣି ଏକାଅଶୀ ହଜାର ଥରେ ଥରେ ଅଛି।
ଶାକଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଷଷ୍ଠସ୍ଯ ଉତ୍ତରାତୋ ଦିଶଶ୍ଚରନ୍
ଷଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଯୋଜନାଗ୍ରାତ୍ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତା କୋଟିରେକା ତୁ ସ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆରମ୍ଭ ଥିଏଁ ମାପିଲେ ଏହାର ଦୂରତା ଏକ କୋଟି ଯୋଜନା।
ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତଂ ଚଵ ଯୋଜନାନ୍ଯଧିକାନି ତୁ
ଏହା ସହିତ ଅଧିକ ଅଠାଉଁଚାଳିଶି ଯୋଜନା ଯୋଗ ହୁଏ।
ମୂଲଂ ଚୈଵ ତଥାଷାଢେ ତ୍ଵଜଵୀଥ୍ଯୁଦଯାସ୍ତ୍ରଯଃ
ମୂଳ, ଷଷ୍ଠ ଏବଂ ଅଜବୀଥିର ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପଥ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
କାଷ୍ଠଯୋରନ୍ତରଂ ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେଯଜନୈଃ ପୁନଃ
ଦୁଇଟି କାଠର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର ମୁଁ ପୁଣି ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କହିବି।
ତ୍ରଯଃ ଶତାଧିକାଶ୍ଚନ୍ଯେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଯୋଜନୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ତିନି ଶହ ତିରିଶି ତିନି ଯୋଜନା ଅଛନ୍ତି।
କାଷ୍ଠଯୋର୍ଲେଖଯୋଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯନ୍ତରଂ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦୁଇଁ ପଟେ କାଠ ଓ ରେଖାର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର।