ଵିବୁଧାଶ୍ଚୋଷିରେ ତତ୍ର ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପିଇଥିଲେ।
କର୍ମଣା ତେନ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନୈମିଷଂ ମୁନିପୂଜିତମ୍
ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ନୈମିଷ ନାମଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ରୋହିଣୀ ସ ସୁତା ତତ୍ର ଗୋମତୀ ସାଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍
ସେଠାରେ ରୋହିଣୀ ଜଣେ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ଗୋମତୀ ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ରୁନ୍ଧତ୍ଯାଃ ସୁତାଯାତ୍ରାଦାନମୁତ୍ତମତେଜସଃ
ରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର କନ୍ୟାଠାରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯତ୍ର ଵୈରଂ ସମଭଵଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ପରାଭଵୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଜ୍ଞାନେ ହ୍ଯଵର୍ତ୍ତଯତ୍
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପରାଜୟ ହେଲା, କାରଣ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅବରୋଧିତ ହେଇଥିଲା।
ନୈମିଷଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଯସ୍ମାନ୍ନୈମିଷୀଯାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ନୈମିଷ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ, ସେଠାର ଲୋକମାନେ 'ନୈମିଷୀୟ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ପୁରୂରଵସି ଵିକ୍ରାନ୍ତେ ପ୍ରଶାସତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ପୁରୁରବା, ଶୂରବୀର ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ,
ତୁତୋଷ ନୈଵ ରତ୍ନାନାଂ ଲୋଭାଦିତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ରତ୍ନର ଅଧିକତାରେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଲୋଭୀ ନଥିଲେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଆଜହାର ଚ ତତ୍ସତ୍ରମୁର୍ଵଶ୍ଯା ସହ ସଂଗତଃ
ସେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଯଂ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵେ ଗଙ୍ଗା ପାଵକାଦ୍ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ଗଙ୍ଗା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ,
ହିରଣ୍ମଯଂ ତତଶ୍ଚକେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ସୁନାର ଯଜ୍ଞବେଦୀ ତିଆରି କଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତତଃ ସତ୍ରେ ତେଷାମମିତତେଜସାମ୍
ସେ ତାପରେ ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଦାଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍
ସେ ସୁନାର ଯଜ୍ଞବେଦୀକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ନୈମିଷେଯାସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଚୁକ୍ରୁଧୁର୍ନୃପତିଂ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ନୈମିଷୀୟମାନେ ରାଜା ଉପରେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତପୋନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ରାଜାନଂ ମୁନଯୋ ଦେଵଚୋଦିତାଃ
ତପସ୍ୟାରତ ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କଲେ।
ଔର୍ଵଶେଯୈସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରେ ନୃପୋ ଭୁଵି
ତାପରେ ରାଜା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ସହ ପୃଥିବୀରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ସ ତେଷ୍ଵଵଭୃଥେଷ୍ଵେଵ ଧର୍ମ୍ମଶୀଲୋ ମହୀପତିଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା, ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଶାନ୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ ତଦା ବ୍ରହ୍ମଵିଦସ୍ତଥା
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଯଥାଯଥିକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ବଭୂଵ ସତ୍ରେ ତେଷାଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେହି ଯଜ୍ଞସଭାରେ, ସେଇ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ଵୈଖାନସୈଃ ପ୍ରିଯସଖୈର୍ଵାଲ ଖିଲ୍ଯୈର୍ମରୀଚିଭିଃ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଓ ମରୀଚିମାନେ ଥିଲେ।
ଵିତୃଦେଵାପ୍ସରଃସିଦ୍ଧୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗଚାରଣୈଃ
ପିତୃଗଣ, ଦେବତା, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗୃହୈର୍ଦେଵାନ୍ପିତୄନ୍ପିତ୍ର୍ଯୈଶ୍ଚ କର୍ମଭିଃ
ସେମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ପିତୃୟଜ୍ଞ ନିମିତ୍ତେ ସ୍ତୋତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଗୃହ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।
ଆରାଧନେ ସ ସସ୍ମାର ତତଃ କର୍ମାନ୍ତରେଷୁ ଚ
ପୂଜାରେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଵ୍ଯାଜହ୍ରୁର୍ମୁନଯୋ ଵାଚଂ ଚିତ୍ରାକ୍ଷରପଦାଂ ଶୁଭାମ୍
ମୁନିମାନେ ଶୁଭ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅକ୍ଷର ଓ ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଵିତଣ୍ଡାଵଚନୈଶ୍ଚୈଵ ନିଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରତିଵାଦିନଃ
ବିବାଦମୟ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରତିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ।
ନ ତତ୍ର ହାରିତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଵିଶୁର୍ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସାଃ
ସେଠାରେ କିଛି ହାରାଯାଇନଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦରିଦ୍ରଂ ଚ ନ ତତ୍ର ସମଜାଯତ
ସେଠାରେ କେବେ ନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଲା, ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଖାଦେଲା।
ଏଵଂ ଚ ଵଵୃଧେ ସତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ମନୀଷିଣାମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ମନୀଷୀମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞସଭା ବାରଷ ବର୍ଷ ଧରି ଉନ୍ନତି ହେଲା।
ଵୃଦ୍ଧାଦ୍ଯା ଋତ୍ଵିଜୋ ଵୀରା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟୋମାନ୍ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ବୟସ୍କ ଆଦି ଋତ୍ବିଜମାନେ ଅଲଗା ଭାବରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ।