ଭୂତେଭ୍ଯଃ ପରତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଲୋକା ସା ଧରା ସ୍ମୃତା
ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରୁ ଆଉ ଉପରେ ଯେ ଆଲୋକ ଅଛି, ସେହିଠାକୁ ଧରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ପାତ୍ରେ ମହତି ପାତ୍ରାଣି ଯଥୈଵାନ୍ତର୍ଗତାନି ତୁ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ଛୋଟ ପାତ୍ରମାନେ ରହିଥାନ୍ତି,
ତଥା ହ୍ଯାଲୋକ ଆକାଶେ ଭେଦାସ୍ତ୍ଵନ୍ତର୍ଗତା ମତାଃ
ସେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଆଲୋକର ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଯାଵଦେତାନି ଭୂତାନି ତାଵଦୁତ୍ପତ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂତମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯା ଖ୍ଯାଯ ତୁ ଭୂତାନି କାର୍ଯୋତ୍ପର୍ତ୍ତିନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଭୂତମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।
କାରଣାତ୍ମକାସ୍ତଥୈକ ସ୍ଯୁର୍ଭେଦା ଯେ ମହଦାଦଯଃ
ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ମହତ୍ ଆଦି ରୂପରେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଏକତା ଅଟୁଟ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଡ୍ଯୋ ଯାଥାତଥ୍ଯନ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ଅଛି, ସେହିପରି ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅଛି।
ଵୈଶ୍ଵରୂପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିଣାମୈକଦେଶିକଃ
ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ଅଂଶରେ ମାତ୍ର ପରିଣାମ ଘଟେ।
ଏଵଂଭୂତଗଣାଃ ସପ୍ତ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ସାତଟି ଭୂତଗଣ ଏକାଠି ରହିଛନ୍ତି।
ଏତାଵଦେଵ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସଂନିଵେଶେ ତୁ ପାର୍ଥେଵେ
ପୃଥିବୀର ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଏତିକି ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ତାସ୍ତ୍ଵହଂ ପରିମାଣେନ ନଂ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହୋତ୍ସହେ
ମୁଁ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ପରିମାଣ କିମ୍ବା ସଂଖ୍ୟା କହିପାରିବିନାହିଁ।
ତାରକାସଂନିଵେଶଶ୍ଚ ଯାଵଦ୍ଦିଵ୍ଯାନୁମଣ୍ଡଲମ୍
ତାରାମାନଙ୍କର ବିନ୍ୟାସ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଥିଵ୍ଯା ଵୈ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରାକାଶମାପୋ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମମ୍
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାଣି ଏବଂ ଆଲୋକ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହେଉଛି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ।
ଜନନୀ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଧରା ଧରା
ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଜନନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବୋହି ରଖେ।
ନାନାନଦନଦୀଶୈଲା ନୈକଜାତିସମାକୁଲା
ଅନେକ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଥିବା, ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଜୀବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନଦୀନଦସସୁଦ୍ରସ୍ଥାସ୍ତନ୍ଥା କ୍ଷୁଦ୍ରାଶ୍ରଯସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଛୋଟ ନଦୀ, ଝରଣା ଓ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଏବଂ ନମ୍ର ଅବସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି।
ଆପୋ ଽନନ୍ତା ହି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତଥାଗ୍ନିଃ ସର୍ଵଲୋକଗଃ
ପାଣି ଅସୀମ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ବୋଲି ଜାଣ, ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ।
ତଥାକାଶମନାଲେଖ୍ଯଂ ରମ୍ଯଂ ନାନାଶ୍ରଯଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହିପରି, ଆକାଶକୁ ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଏହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆପଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମୁଦକେ ପୃଥିଵ୍ଯୁପରି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ପାଣି ମାଟିରେ, ପାଣିରେ ଏବଂ ମାଟି ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି।
ଏଵଂ ମତମନନ୍ତସ୍ଯ ଭୌତିକସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଅନନ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଉପରେ କୌଣସି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ମତ ନାହିଁ।
ଭୂମିର୍ଜଲମଥା କାଶମିତି ଯା ଯା ପରଂପରା
ମାଟି, ପାଣି, ତାପରେ ଆକାଶ—ଏହିପରି କ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ।
ଦଶଯୋଜନସାହସ୍ରମେକଂ ଭୌମଂ ରସାତଲମ୍
ଭୂମିରସାତଳ ଦଶ ଯୋଜନା ଦୀର୍ଘ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନା ପରିମାଣର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରଥମଂ ତତ୍ଵଲଂ ନାମ ସୁତଲଂ ତୁ ତତଃ ପରମ୍
ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଅତଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହା ପରେ ସୁତଳ ଅଛି।
ତତୋର୍ଽଵାକ୍ଚ ତଲଂ ନାମ ପରତଶ୍ଚ ରସାତଲମ୍
ତାହାଠାରୁ ତଳେ ତଳାତଳ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ତାହା ପରେ ରସାତଳ ଅଛି।
କୃଷ୍ଣଭୌମଶ୍ଚ ପ୍ରଥମୋ ଭୂମିଭାଗଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ଭୂମିର ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳକୁ କୃଷ୍ଣଭୂମି, ଅର୍ଥାତ୍ କଳା ମାଟି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ପୀତଭୌମଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ ଶର୍କରାମଯଃ
ଚତୁର୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ ପୀତଭୂମି, ଅର୍ଥାତ୍ ହଳଦିଆ ମାଟି ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅଞ୍ଚଳ କଣ୍କଡ଼ ଥିବା ମାଟି।
ପ୍ରଥମେ ଽସ୍ମିଂସ୍ତଲେ ଖ୍ଯାତମସୁରେଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ଦିରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଥମଟିରେ ଅସୁର ରାଜାଙ୍କର ମହଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁରଂ ଚ ଶଙ୍କୁକର୍ଣସ୍ଯ କବନ୍ଧସ୍ଯ ଚ ମନ୍ଦିରମ୍
ଏଠାରେ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ସହର ଓ କବନ୍ଧଙ୍କର ମହଳ ଅଛି।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ଭୀମସ୍ଯ ଶୂଲଦନ୍ତସ୍ଯ ଚାଲଯମ୍
ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସ ଭୀମ ଓ ଶୂଳଦନ୍ତଙ୍କର ଗୃହ ଅଛି।