ମାନସସ୍ଯ ତୁ ଦେହସ୍ଯ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ଅସୀମଙ୍କର ମନସିକ ଦେହ।
ଅନନ୍ତ ଏଷ ସର୍ଵତ୍ର ଏଵଂ ଜ୍ଞାନେଷୁ ପଠ୍ଯତେ
ଏହି ଅସୀମ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏଭଳି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥାଏ।
ଯଃ ପଦ୍ମନାଭନାମ୍ନା ତୁ ତତ୍କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମନାଭ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେଠି ଏହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଭୂମୌ ରସାତଲେ ଚୈଵ ଆକାଶେ ପଵନେ ଽନଲେ
ଭୂମିରେ, ପାତାଳରେ, ଆକାଶରେ, ପବନରେ, ଅଗ୍ନିରେ—
ତଥା ତମସି ଵିଜ୍ଞେଯ ଏଷ ଏଵ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତେଣୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭାବେ ଜଣାଯିବା।
ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଲୋକେଶ ଇଜ୍ଯତେ ବହୁଧା ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ପ୍ରଭୁ।
ଆଧାରାଧେଯଭାଵେନ ଵିକାରାସ୍ତେ ଽଵିକାରିଣଃ
ଆଧାର ଓ ଆଧେୟ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳଙ୍କୁ ଅନୁସରେ।
ପରସ୍ପରଧିକାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପରସ୍ପର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପ୍ରାଗାସନ୍ନଵିଶେଷାସ୍ତୁ ଵିଶେଷୋ ଽନ୍ଯଵିଶେଷଣାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ସବୁ ଅବସ୍ଥା ଅଲଗା ହୋଇନଥିଲେ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଅଲଗାପଣାରୁ ଭିନ୍ନତା ଆସିଥାଏ।
ଗୁଣୋପଚଯସାରେଣ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ଵିଶେଷତଃ
ଗୁଣମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜମା ହୁଏ, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପୃଥକତା ହୁଏ।
ଭୂତେଭ୍ଯଃ ପରତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଲୋକା ସା ଧରା ସ୍ମୃତା
ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରୁ ଆଉ ଉପରେ ଯେ ଆଲୋକ ଅଛି, ସେହିଠାକୁ ଧରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ପାତ୍ରେ ମହତି ପାତ୍ରାଣି ଯଥୈଵାନ୍ତର୍ଗତାନି ତୁ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ଛୋଟ ପାତ୍ରମାନେ ରହିଥାନ୍ତି,
ତଥା ହ୍ଯାଲୋକ ଆକାଶେ ଭେଦାସ୍ତ୍ଵନ୍ତର୍ଗତା ମତାଃ
ସେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଆଲୋକର ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଯାଵଦେତାନି ଭୂତାନି ତାଵଦୁତ୍ପତ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂତମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯା ଖ୍ଯାଯ ତୁ ଭୂତାନି କାର୍ଯୋତ୍ପର୍ତ୍ତିନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଭୂତମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।
କାରଣାତ୍ମକାସ୍ତଥୈକ ସ୍ଯୁର୍ଭେଦା ଯେ ମହଦାଦଯଃ
ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ମହତ୍ ଆଦି ରୂପରେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଏକତା ଅଟୁଟ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଡ୍ଯୋ ଯାଥାତଥ୍ଯନ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ଅଛି, ସେହିପରି ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅଛି।
ଵୈଶ୍ଵରୂପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିଣାମୈକଦେଶିକଃ
ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ଅଂଶରେ ମାତ୍ର ପରିଣାମ ଘଟେ।
ଏଵଂଭୂତଗଣାଃ ସପ୍ତ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ସାତଟି ଭୂତଗଣ ଏକାଠି ରହିଛନ୍ତି।
ଏତାଵଦେଵ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସଂନିଵେଶେ ତୁ ପାର୍ଥେଵେ
ପୃଥିବୀର ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଏତିକି ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ତାସ୍ତ୍ଵହଂ ପରିମାଣେନ ନଂ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହୋତ୍ସହେ
ମୁଁ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ପରିମାଣ କିମ୍ବା ସଂଖ୍ୟା କହିପାରିବିନାହିଁ।
ତାରକାସଂନିଵେଶଶ୍ଚ ଯାଵଦ୍ଦିଵ୍ଯାନୁମଣ୍ଡଲମ୍
ତାରାମାନଙ୍କର ବିନ୍ୟାସ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଥିଵ୍ଯା ଵୈ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରାକାଶମାପୋ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମମ୍
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାଣି ଏବଂ ଆଲୋକ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହେଉଛି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ।
ଜନନୀ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଧରା ଧରା
ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଜନନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବୋହି ରଖେ।
ନାନାନଦନଦୀଶୈଲା ନୈକଜାତିସମାକୁଲା
ଅନେକ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଥିବା, ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଜୀବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନଦୀନଦସସୁଦ୍ରସ୍ଥାସ୍ତନ୍ଥା କ୍ଷୁଦ୍ରାଶ୍ରଯସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଛୋଟ ନଦୀ, ଝରଣା ଓ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଏବଂ ନମ୍ର ଅବସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି।
ଆପୋ ଽନନ୍ତା ହି ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତଥାଗ୍ନିଃ ସର୍ଵଲୋକଗଃ
ପାଣି ଅସୀମ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ବୋଲି ଜାଣ, ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ।
ତଥାକାଶମନାଲେଖ୍ଯଂ ରମ୍ଯଂ ନାନାଶ୍ରଯଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହିପରି, ଆକାଶକୁ ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଏହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆପଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମୁଦକେ ପୃଥିଵ୍ଯୁପରି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ପାଣି ମାଟିରେ, ପାଣିରେ ଏବଂ ମାଟି ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି।