ଅନନ୍ତମ କୃତାତ୍ମାନମନାଦିନିଧନଂ ଚ ଯତ୍
ସେ ଅସୀମ, ନିଜେ ନିଜକୁ ଗଠନ କରିଥିବା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।
ନୈକଯୋଜନସାହସ୍ରଂ ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟମନାଵୃତମ୍
ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅସୀମ।
ଦେଵାନାମପ୍ଯଵିଦିତଂ ଵ୍ଯଵହାରଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ-କଳାପରୁ ପରେ।
ମର୍ଯାଦାଯାମନନ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍
ଏହା ହେଉଛି ଅସୀମ ଦେବତାଙ୍କର ମହାନ ନିବାସ ସୀମା।
ମହତୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମର୍ଯାଦା ଯା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ସୀମାଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଠାରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତେ ଲୋକା ଇତ୍ଯଭିହିତା ଜଗତସ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିଗୁଡିକୁ ଜଗତର ଲୋକମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସପ୍ତସ୍କନ୍ଧସ୍ତଥା ଵାଯୋଃ ସବ୍ରହ୍ମସଦନା ଦ୍ଵିଜାଃ
ସପ୍ତଟି ପରତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରମାଣମେତଜ୍ଜଗତ ଏଷ ସଂସାରସାଗରଃ
ଏହା ହେଉଛି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମାପ, ଏହି ହେଉଛି ସଂସାର ସାଗର।
ଵିଚିତ୍ରା ଜଗତଃ ସା ଵୈ ପ୍ରକୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥିତା
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜଗତର ସ୍ୱଭାବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯେର୍ମହାଭାଗୈଃ ସିଦ୍ଧୈରପି ନ ଲକ୍ଷିତଃ
ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାନସସ୍ଯ ତୁ ଦେହସ୍ଯ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ଅସୀମଙ୍କର ମନସିକ ଦେହ।
ଅନନ୍ତ ଏଷ ସର୍ଵତ୍ର ଏଵଂ ଜ୍ଞାନେଷୁ ପଠ୍ଯତେ
ଏହି ଅସୀମ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏଭଳି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥାଏ।
ଯଃ ପଦ୍ମନାଭନାମ୍ନା ତୁ ତତ୍କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମନାଭ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେଠି ଏହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଭୂମୌ ରସାତଲେ ଚୈଵ ଆକାଶେ ପଵନେ ଽନଲେ
ଭୂମିରେ, ପାତାଳରେ, ଆକାଶରେ, ପବନରେ, ଅଗ୍ନିରେ—
ତଥା ତମସି ଵିଜ୍ଞେଯ ଏଷ ଏଵ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତେଣୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭାବେ ଜଣାଯିବା।
ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଲୋକେଶ ଇଜ୍ଯତେ ବହୁଧା ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ପ୍ରଭୁ।
ଆଧାରାଧେଯଭାଵେନ ଵିକାରାସ୍ତେ ଽଵିକାରିଣଃ
ଆଧାର ଓ ଆଧେୟ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳଙ୍କୁ ଅନୁସରେ।
ପରସ୍ପରଧିକାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପରସ୍ପର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପ୍ରାଗାସନ୍ନଵିଶେଷାସ୍ତୁ ଵିଶେଷୋ ଽନ୍ଯଵିଶେଷଣାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ସବୁ ଅବସ୍ଥା ଅଲଗା ହୋଇନଥିଲେ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଅଲଗାପଣାରୁ ଭିନ୍ନତା ଆସିଥାଏ।
ଗୁଣୋପଚଯସାରେଣ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ଵିଶେଷତଃ
ଗୁଣମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜମା ହୁଏ, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପୃଥକତା ହୁଏ।
ଭୂତେଭ୍ଯଃ ପରତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଲୋକା ସା ଧରା ସ୍ମୃତା
ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରୁ ଆଉ ଉପରେ ଯେ ଆଲୋକ ଅଛି, ସେହିଠାକୁ ଧରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ପାତ୍ରେ ମହତି ପାତ୍ରାଣି ଯଥୈଵାନ୍ତର୍ଗତାନି ତୁ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ଛୋଟ ପାତ୍ରମାନେ ରହିଥାନ୍ତି,
ତଥା ହ୍ଯାଲୋକ ଆକାଶେ ଭେଦାସ୍ତ୍ଵନ୍ତର୍ଗତା ମତାଃ
ସେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଆଲୋକର ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଯାଵଦେତାନି ଭୂତାନି ତାଵଦୁତ୍ପତ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂତମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯା ଖ୍ଯାଯ ତୁ ଭୂତାନି କାର୍ଯୋତ୍ପର୍ତ୍ତିନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଭୂତମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।
କାରଣାତ୍ମକାସ୍ତଥୈକ ସ୍ଯୁର୍ଭେଦା ଯେ ମହଦାଦଯଃ
ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ମହତ୍ ଆଦି ରୂପରେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଏକତା ଅଟୁଟ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଡ୍ଯୋ ଯାଥାତଥ୍ଯନ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ଅଛି, ସେହିପରି ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅଛି।
ଵୈଶ୍ଵରୂପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିଣାମୈକଦେଶିକଃ
ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ଅଂଶରେ ମାତ୍ର ପରିଣାମ ଘଟେ।
ଏଵଂଭୂତଗଣାଃ ସପ୍ତ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ସାତଟି ଭୂତଗଣ ଏକାଠି ରହିଛନ୍ତି।
ଏତାଵଦେଵ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସଂନିଵେଶେ ତୁ ପାର୍ଥେଵେ
ପୃଥିବୀର ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଏତିକି ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ।