ବିଭେତ୍ଯଲ୍ପଶ୍ରୁତାଦ୍ଵେଦୋ ମାମଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯତି
ଅଳ୍ପ ଶ୍ରୁତି ଥିବା ଲୋକକୁ ବେଦ ଭୟ କରେ, ଭାବେ—‘ସେ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।’
ନାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁହ୍ଯେତ ଯଥେଷ୍ଟାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଗତିମ୍
ଏହି ପାଦକୁ ପାଇଁ, ଜଣେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ଚାହିଁଥିବା ଗତିକୁ ପାଇଁ।
ନିରୁକ୍ତମସ୍ଯ ଯୋ ଵେଦ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହାର ନିରୁକ୍ତି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସଂସର୍ଗକାଲେ ଽପି କରୋତି ମର୍ଗ ସଂହାର କାଲେ ଚ ନ ଵାସ୍ତି ଭୂଯଃ
ସଂସାର ଶେଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ପଥ ଦେଉଛି; ବିନାଶ ସମୟରେ ଆଉ ଫେରିବା ନାହିଁ।
କୁତ୍ର ସତ୍ରଂ ସମଭତ୍ତେଵଷାମଦ୍ଭୁତକର୍ମଣାମ୍
ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଭା କରିଥିଲେ?
ଆଚଚକ୍ଷେ ପୁରାଣଂ ଚ କଥଂ ତତ୍ସପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ
ଏଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ କିପରି ପୁରାଣ କଥା କହିଥିଲେ?
ଇତି ସଂଚୋଦିତଃ ସୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭଂ ଵଚଃ
ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସୂତ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯାଵନ୍ତଂ ଚାଭଵତ୍କାଲଂ ଯଥା ଚ ସମଵର୍ତତ
ଯେତେ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ କିପରି ହେଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା।
ସତ୍ରଂ ହି ତେ ଽତିପୁଣ୍ଯଂ ଚ ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସଭା ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଥିଲା ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା।
ଇଡାଯା ଯତ୍ର ପତ୍ନୀତ୍ଵଂ ଶାମିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଏଠାରେ, ଇଡା ଗୃହପତ୍ନୀ ହେଲେ ଓ ଶାମିତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ।
ଵିବୁଧାଶ୍ଚୋଷିରେ ତତ୍ର ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପିଇଥିଲେ।
କର୍ମଣା ତେନ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନୈମିଷଂ ମୁନିପୂଜିତମ୍
ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ନୈମିଷ ନାମଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ରୋହିଣୀ ସ ସୁତା ତତ୍ର ଗୋମତୀ ସାଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍
ସେଠାରେ ରୋହିଣୀ ଜଣେ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ଗୋମତୀ ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ରୁନ୍ଧତ୍ଯାଃ ସୁତାଯାତ୍ରାଦାନମୁତ୍ତମତେଜସଃ
ରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର କନ୍ୟାଠାରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯତ୍ର ଵୈରଂ ସମଭଵଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ପରାଭଵୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଜ୍ଞାନେ ହ୍ଯଵର୍ତ୍ତଯତ୍
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପରାଜୟ ହେଲା, କାରଣ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅବରୋଧିତ ହେଇଥିଲା।
ନୈମିଷଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଯସ୍ମାନ୍ନୈମିଷୀଯାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ନୈମିଷ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ, ସେଠାର ଲୋକମାନେ 'ନୈମିଷୀୟ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ପୁରୂରଵସି ଵିକ୍ରାନ୍ତେ ପ୍ରଶାସତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ପୁରୁରବା, ଶୂରବୀର ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ,
ତୁତୋଷ ନୈଵ ରତ୍ନାନାଂ ଲୋଭାଦିତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ରତ୍ନର ଅଧିକତାରେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଲୋଭୀ ନଥିଲେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଆଜହାର ଚ ତତ୍ସତ୍ରମୁର୍ଵଶ୍ଯା ସହ ସଂଗତଃ
ସେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଯଂ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵେ ଗଙ୍ଗା ପାଵକାଦ୍ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ଗଙ୍ଗା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ,
ହିରଣ୍ମଯଂ ତତଶ୍ଚକେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ସୁନାର ଯଜ୍ଞବେଦୀ ତିଆରି କଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତତଃ ସତ୍ରେ ତେଷାମମିତତେଜସାମ୍
ସେ ତାପରେ ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଦାଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍
ସେ ସୁନାର ଯଜ୍ଞବେଦୀକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ନୈମିଷେଯାସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଚୁକ୍ରୁଧୁର୍ନୃପତିଂ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ନୈମିଷୀୟମାନେ ରାଜା ଉପରେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତପୋନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ରାଜାନଂ ମୁନଯୋ ଦେଵଚୋଦିତାଃ
ତପସ୍ୟାରତ ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କଲେ।
ଔର୍ଵଶେଯୈସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରେ ନୃପୋ ଭୁଵି
ତାପରେ ରାଜା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ସହ ପୃଥିବୀରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ସ ତେଷ୍ଵଵଭୃଥେଷ୍ଵେଵ ଧର୍ମ୍ମଶୀଲୋ ମହୀପତିଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା, ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଶାନ୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ ତଦା ବ୍ରହ୍ମଵିଦସ୍ତଥା
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଯଥାଯଥିକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ବଭୂଵ ସତ୍ରେ ତେଷାଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେହି ଯଜ୍ଞସଭାରେ, ସେଇ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।