ଗୋପାଯତି ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଜଡ ପଣ୍ଡିତାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଜନ୍ମା, ମୂଢ଼ ଓ ପଣ୍ଡିତ, ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଚିଵୋ ଦେଵଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ସେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସଚିବ, ଦେବତା, ପିତା ଓ ପିତାମହ।
ଷଡ୍ରସଂ ସୁମହାଵୀର୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ତୁ ପ୍ରଜାଃ ସଦା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ଛଅ ପ୍ରକାରର ରସ, ଯାହା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦକଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟ୍ଯ ତମ୍
ମିଠା ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏହାକୁ ଘେରି ରହିଛି।
କାଞ୍ଚନୀ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଭୂମିଃ ସର୍ଵାହ୍ଯେକଶିଲୋପମା
ସୁନା ମାଟି, ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଏକଟି ପାଥର ଭଳି ଅଛି।
ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାହାକି ଏହା ଅଂଶେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅଂଶେ ଅନ୍ଧକାର।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ ସମୃତଃ
ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଲୋକୋ ଲୋକଵୃତ୍ତିସ୍ଥୋ ନିରାଲୋକୋ ହ୍ଯଲୌକିକଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି, ସେଠି ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନାହିଁ, ସେଠି ଲୋକମାନେ ନାହାନ୍ତି।
ଲୋକଵିସ୍ତାରମାତ୍ରଂ ତୁ ହ୍ଯଲୋକଃ ସର୍ଵତୋ ବହିଃ
ଅନ୍ଧକାର ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୀମାର ବାହାରେ ଅଛି।
ଆଲୋକାତ୍ପରତଶ୍ଚାପି ହ୍ଯଣ୍ଡମା ଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଞ୍ଚଳର ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘେରି ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରହିଛି।
ଭୂର୍ଲୋକୋ ଽଥ ଭୁଵର୍ଲ୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋ ଽଥ ମହସ୍ତଥା
ତାପରେ ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଏବଂ ମହର୍ଲୋକ ଅଛି।
ଏତାଵାନେଵ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଲୋକାନ୍ତଶ୍ଚୈଵ ଯଃ ପରଃ
ଏହିଠାରେ ଯେତେ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହି ସୀମାକୁ ଏବଂ ତାହାର ପରିଧିକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଆଦିତଃ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଵପୁଶ୍ଚାଣ୍ଡସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଧମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକୃତି ଏଭଳି ଅଛି।
ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧୋ ଵାପି କାରଣସ୍ଯାଵ୍ଯଯାତ୍ମନଃ
ଏହା ଚାହେଁ ଆଡ଼େ, ଉପରେ କିମ୍ବା ତଳେ ହେଉ, ଏହା ଅବିନାଶୀ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ।
ଦଶାଧିକ୍ଯେନ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଧାରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଅନ୍ୟଏକକୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଅଧିକ ହୋଇ ଧାରଣ କରେ।
ଅଣ୍ଡସ୍ଯାସ୍ଯ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟୋ ଘନୋଦଧିଃ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘନ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଘେରି ରହିଛି।
ବାହ୍ଯତୋ ଘନତୋ ଯସ୍ଯ ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍
ବାହାରୁ ଏହାର ଘନତା ଏବଂ ଏହାର ମଣ୍ଡଳ ଆଡ଼େ ଓ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଅଯୋଗୁଡନିଭୋ ଵାହ୍ନଃ ସମନ୍ତା ନ୍ମଣ୍ଡଲାକୃତିଃ
ଅଗ୍ନିର ଅଞ୍ଚଳ ଚାରିପାଖରେ ଲୋହା ଗୁଡ଼ିକ ଭଳି ଗୋଲାକାର।
ଘନଵାତଂ ତଥାକାଶୋ ଦଧାନଃ ଖଲୁ ତିଷ୍ଠତି
ଏହା ଘନ ବାୟୁ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି।
ମହାଶ୍ଚ ସୋ ଽପ୍ଯନନ୍ତେନ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତେନ ତୁ ଧାର୍ଯତେ
ସେଇ ମହା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅସୀମ ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛି।
ଅନନ୍ତମ କୃତାତ୍ମାନମନାଦିନିଧନଂ ଚ ଯତ୍
ସେ ଅସୀମ, ନିଜେ ନିଜକୁ ଗଠନ କରିଥିବା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।
ନୈକଯୋଜନସାହସ୍ରଂ ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟମନାଵୃତମ୍
ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅସୀମ।
ଦେଵାନାମପ୍ଯଵିଦିତଂ ଵ୍ଯଵହାରଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ-କଳାପରୁ ପରେ।
ମର୍ଯାଦାଯାମନନ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍
ଏହା ହେଉଛି ଅସୀମ ଦେବତାଙ୍କର ମହାନ ନିବାସ ସୀମା।
ମହତୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମର୍ଯାଦା ଯା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ସୀମାଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଠାରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତେ ଲୋକା ଇତ୍ଯଭିହିତା ଜଗତସ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିଗୁଡିକୁ ଜଗତର ଲୋକମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସପ୍ତସ୍କନ୍ଧସ୍ତଥା ଵାଯୋଃ ସବ୍ରହ୍ମସଦନା ଦ୍ଵିଜାଃ
ସପ୍ତଟି ପରତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରମାଣମେତଜ୍ଜଗତ ଏଷ ସଂସାରସାଗରଃ
ଏହା ହେଉଛି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମାପ, ଏହି ହେଉଛି ସଂସାର ସାଗର।
ଵିଚିତ୍ରା ଜଗତଃ ସା ଵୈ ପ୍ରକୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥିତା
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜଗତର ସ୍ୱଭାବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯେର୍ମହାଭାଗୈଃ ସିଦ୍ଧୈରପି ନ ଲକ୍ଷିତଃ
ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।