ଦଶୋତ୍ତରାଣି ପଞ୍ଚୈଵ ହ୍ଯଙ୍ଗୁଲାନି ଶତାନି ଚ
ଏଠାରେ ଏକଶଏ ପନ୍ଦର ଅଙ୍ଗୁଳା ଅଛି।
ଦ୍ଵିରାପ୍କତ୍ଵାତ୍ସ୍ମୃତା ଦ୍ଵୀପାଃ ସର୍ଵତଶ୍ଚୋଦକାଵୃତାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପାଣି ଘେରିଥିବାରୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ 'ଦ୍ୱୀପ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅପର୍ଵାଣସ୍ତୁ ଗିରଯଃ ପର୍ଵଭିଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଶୃଙ୍ଗ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଶାଲ୍ମଲିଃ ଶାଲ୍ମଲେ ଦ୍ଵୀପେ ପୂଜ୍ଯତେ ସୁମହାଵ୍ରତୈଃ
ଶାଲ୍ମଲୀ ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲ୍ମଲୀ ଗଛକୁ ମହାବ୍ରତୀ ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
କ୍ରୈଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ଗିରିଃ କୈଞ୍ଚୋ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହ
କ୍ରଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ, କଞ୍ଚ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଏହି ଦେଶର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ତତ୍ରତ୍ଯୈଃ ସ ନମସ୍କୃତଃ
ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଗଛକୁ ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ନି ଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ସାଧ୍ଯୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ନାଥ ରହନ୍ତି।
ସ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ଚୈଵ ଦେଵେର୍ଦେଵୋତମୋତମଃ
ସେଠାରେ ସେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜିତ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ କ୍ରମତସ୍ତୁ ଵୈ
ସେସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ବଂଶ କ୍ରମକ୍ରମେ ଚାଲିଥାଏ।
ଆରୋଗ୍ଯଯୁଃପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରମାଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ
ସେଠାରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାପିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମାପ ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ।
ଗୋପାଯତି ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଜଡ ପଣ୍ଡିତାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଜନ୍ମା, ମୂଢ଼ ଓ ପଣ୍ଡିତ, ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଚିଵୋ ଦେଵଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ସେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସଚିବ, ଦେବତା, ପିତା ଓ ପିତାମହ।
ଷଡ୍ରସଂ ସୁମହାଵୀର୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ତୁ ପ୍ରଜାଃ ସଦା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ଛଅ ପ୍ରକାରର ରସ, ଯାହା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦକଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟ୍ଯ ତମ୍
ମିଠା ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏହାକୁ ଘେରି ରହିଛି।
କାଞ୍ଚନୀ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଭୂମିଃ ସର୍ଵାହ୍ଯେକଶିଲୋପମା
ସୁନା ମାଟି, ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଏକଟି ପାଥର ଭଳି ଅଛି।
ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାହାକି ଏହା ଅଂଶେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅଂଶେ ଅନ୍ଧକାର।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ ସମୃତଃ
ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଲୋକୋ ଲୋକଵୃତ୍ତିସ୍ଥୋ ନିରାଲୋକୋ ହ୍ଯଲୌକିକଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି, ସେଠି ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନାହିଁ, ସେଠି ଲୋକମାନେ ନାହାନ୍ତି।
ଲୋକଵିସ୍ତାରମାତ୍ରଂ ତୁ ହ୍ଯଲୋକଃ ସର୍ଵତୋ ବହିଃ
ଅନ୍ଧକାର ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୀମାର ବାହାରେ ଅଛି।
ଆଲୋକାତ୍ପରତଶ୍ଚାପି ହ୍ଯଣ୍ଡମା ଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଞ୍ଚଳର ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘେରି ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରହିଛି।
ଭୂର୍ଲୋକୋ ଽଥ ଭୁଵର୍ଲ୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋ ଽଥ ମହସ୍ତଥା
ତାପରେ ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଏବଂ ମହର୍ଲୋକ ଅଛି।
ଏତାଵାନେଵ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଲୋକାନ୍ତଶ୍ଚୈଵ ଯଃ ପରଃ
ଏହିଠାରେ ଯେତେ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହି ସୀମାକୁ ଏବଂ ତାହାର ପରିଧିକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଆଦିତଃ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଵପୁଶ୍ଚାଣ୍ଡସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଧମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକୃତି ଏଭଳି ଅଛି।
ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧୋ ଵାପି କାରଣସ୍ଯାଵ୍ଯଯାତ୍ମନଃ
ଏହା ଚାହେଁ ଆଡ଼େ, ଉପରେ କିମ୍ବା ତଳେ ହେଉ, ଏହା ଅବିନାଶୀ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ।
ଦଶାଧିକ୍ଯେନ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଧାରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଅନ୍ୟଏକକୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଅଧିକ ହୋଇ ଧାରଣ କରେ।
ଅଣ୍ଡସ୍ଯାସ୍ଯ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟୋ ଘନୋଦଧିଃ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘନ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଘେରି ରହିଛି।
ବାହ୍ଯତୋ ଘନତୋ ଯସ୍ଯ ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍
ବାହାରୁ ଏହାର ଘନତା ଏବଂ ଏହାର ମଣ୍ଡଳ ଆଡ଼େ ଓ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଅଯୋଗୁଡନିଭୋ ଵାହ୍ନଃ ସମନ୍ତା ନ୍ମଣ୍ଡଲାକୃତିଃ
ଅଗ୍ନିର ଅଞ୍ଚଳ ଚାରିପାଖରେ ଲୋହା ଗୁଡ଼ିକ ଭଳି ଗୋଲାକାର।
ଘନଵାତଂ ତଥାକାଶୋ ଦଧାନଃ ଖଲୁ ତିଷ୍ଠତି
ଏହା ଘନ ବାୟୁ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି।
ମହାଶ୍ଚ ସୋ ଽପ୍ଯନନ୍ତେନ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତେନ ତୁ ଧାର୍ଯତେ
ସେଇ ମହା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅସୀମ ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛି।