କୁଶଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ସ ତୁ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ
କୁଶଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା ଅଛି।
ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କ୍ରୈଞ୍ଚସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ଗିରିଃ
ସେଇ ଦ୍ୱୀପରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ କ୍ରଞ୍ଚ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଅନ୍ଧକାରାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ଦିଵାଵୃନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ
ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଦିବାବୃନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଦ୍ଵିଵିଦାତ୍ପରତଶ୍ଚାପି ପୁଣ୍ଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ
ଦ୍ୱିବିଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଏତେ ରତ୍ନମଯାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୈଞ୍ଚଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପର୍ଵତାଃ
ଏହି ସପ୍ତଟି କ୍ରଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଵିସ୍ତୃତା ହର୍ଷଵର୍ଦ୍ଧନାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଏ।
କ୍ରୈଞ୍ଚସ୍ଯ କୁଶଲୋ ଦେଶୋ ଵାମନସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ
କ୍ରଞ୍ଚର ଦେଶ ଦକ୍ଷ ଓ ବାମନର ଦେଶ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପୀଵରକଃ ପୀଵରାଦନ୍ଧକାରକଃ
ଉଷ୍ଣ ପରେ ପୀବରକ ଓ ପୀବର ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ଅଛି।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେଶ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ତତ୍ରାପି ନଦ୍ଯଃ ସପ୍ତୈଵ ପ୍ରତିଵର୍ଷ ସ୍ମୃତାଃ ଶୁଭାଃ
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ ପରିଚିତ ଓ ଶୁଭ ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି।
ଖ୍ଯାତିଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକା ଚ ଗଙ୍ଗାଃ ସପ୍ତଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକା, ଏବଂ ସପ୍ତପ୍ରକାର ଗଙ୍ଗାକୁ ଲୋକେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅଭିଗଚ୍ଛନ୍ତି ତାଃ ସର୍ଵା ଵିପୁଲାଃ ସୁବହୂଦକାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରଚୁର ପାଣି ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି।
ଆଵୃତଃ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କ୍ରୈଞ୍ଚଦ୍ଵୀପସମେନ ତୁ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛି, ଏହା କ୍ରଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପ ପରି ପ୍ରମାଣରେ।
ତେଷାଂ ନିସର୍ଗୋଦ୍ଵୀପାନାମାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ନିସର୍ଗୋ ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ତୁ ସଂହାରୋ ଯଶ୍ଚ ତାସୁ ଵୈ
ସେହି ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସଂହାର ଘଟେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତୁ ଯଥାତଥ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ଯଥାର୍ଥଵତ୍
ମୋ ମୁଖରୁ ଯଥାଯଥ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପରିଵାର୍ଯ ସମୁଦ୍ରଂ ସ ଦଧିମଣ୍ଡୋଦକଂ ସ୍ଥିତଃ
ସେହି ଦ୍ୱୀପ ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ଦହି ପରି ଜଳ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
କୁତ ଏଵ ଚ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ଜରାଵ୍ଯାଧିଭଯଂ କୁତଃ
କେଉଁଠୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସେ, ଏବଂ କେଉଁଠୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗର ଭୟ ଆସେ?
ରତ୍ନାକରାସ୍ତଥା ନଦ୍ଯସ୍ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କର ରତ୍ନଖନି ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ।
ପ୍ରାଗାଯତଃ ସ ସୌଵର୍ଣୋ ହ୍ଯୁଦଯୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୁନାର ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି।
ତସ୍ଯାପରେଣ ସୁମହାଞ୍ଜଲଧାରୋ ମହାଗିରିଃ
ତାହା ପରେ ବଡ଼ ଜଳଧାରା ଥିବା ସୁମହାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି।
ତତୋ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭଵତି ଵର୍ଷାକାଲେ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ
ସେଠାରୁ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ରେଵତୀ ଦିଵି ନକ୍ଷତ୍ରଂ ପିତାମହକୃତୋ ଵିଧିଃ
ରେବତୀ ଆକାଶରେ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର, ଏହା ପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ଯାମତ୍ଵମାପନ୍ନାଃ ପ୍ରଜାଃ ପୂର୍ଵମିମାଃ କିଲ
ଏହି କାରଣରୁ ପୂର୍ବକାଳର ପ୍ରଜାମାନେ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାପରେ ଚାଂବିକେଯୋ ଦୁର୍ଗଶୈଲୋ ମହାଗିରିଃ
ତାହା ପରେ ଅମ୍ବିକେୟ ଦୁର୍ଗ ପର୍ବତ, ଏକ ବଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଅଛି।
କେସରୀ କେସରଯୁତୋ ଯତୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
କେସରୀ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଜଲଧାରସ୍ଯ ସୁକୁମାରମିତି ସ୍ମୃତମ୍
ଜଳଧାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ ସୁକୁମାର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।
ଅସ୍ତସ୍ଯାପି ଶୁଭଂ ଵର୍ଷଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ କୁସୁମୋତ୍ତରମ୍
ଏହାର ଶୁଭ ବର୍ଷାକୁ କୁସୁମୋତ୍ତର ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।
ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପରିମାଣଂ ତୁ ହ୍ରସ୍ଵଦୀର୍ଘତ୍ଵମେଵ ଚ
ଦ୍ୱୀପଟିର ଆକାର, ତାହାର ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ମାପ ଏହିପରି ଅଛି।
ଶାକୋ ନାମ ମହୋତ୍ସେଧସ୍ତସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯା ମହାନୁଗାଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶାକ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଆଦରିତ।