ଋଷଯୋ ନୈମିଷେଯାଶ୍ଚ ଦଯଯା ପରଯା ଯୁତାଃ
ନୈମିଷର ଋଷିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୟାରେ ଭରିଥିଲେ।
ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵ କୃତାତିଥ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଵିଧିଵତ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଦ୍ରୁତେ ରାଜନି ରାଜାନୁ ମଦ୍ରତେ ମୁନଯସ୍ତତଃ
ରାଜା ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖା ଦେଲେ।
ସନ୍ନିପାତଃ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ତଥା ଯଜ୍ଞେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ସଭା ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତଦା ଵୈ ନୈମିଷେଯାନାଂ ସତ୍ରେ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକେ
ସେ ସମୟରେ, ନୈମିଷ ମୁନିମାନଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା।
ଜନଯିତ୍ଵା ତ୍ଵରଣ୍ଯଂ ଵୈ ଯଦୁପୁତ୍ରମଥାଯୁତମ୍
ଯଦୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ୍ୱରଣ୍ୟ ଓ ଦଶ ହଜାର ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଇତି କୃତ୍ଯସମୁଦ୍ଦେଶଃ ପୁରାଣାଂଶୋପଵର୍ଣିତଃ
ଏଭଳି, କୃତ୍ୟ ଗୁଡିକର ଉଲ୍ଲେଖ ଓ ପୁରାଣର ସାର ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ସୁଖମର୍ଥଃ ସମାସେନ ମହାନପ୍ଯୁପଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ବଡ଼ ବିଷୟର ସାର ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସହଜ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ।
ପାଦମାଦ୍ଯମିଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଯୋ ଽଧୀତେ ଵିଜିତେଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି ଏହି ପ୍ରଥମ ପାଦକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢିଥାଏ, ସେ ଲାଭ ପାଉଥାଏ।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ସାଂଗୋପନିଷଦାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଚାରିଟି ବେଦ ତାଙ୍କ ସଂଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ଜାଣିଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବିଭେତ୍ଯଲ୍ପଶ୍ରୁତାଦ୍ଵେଦୋ ମାମଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯତି
ଅଳ୍ପ ଶ୍ରୁତି ଥିବା ଲୋକକୁ ବେଦ ଭୟ କରେ, ଭାବେ—‘ସେ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।’
ନାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁହ୍ଯେତ ଯଥେଷ୍ଟାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଗତିମ୍
ଏହି ପାଦକୁ ପାଇଁ, ଜଣେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ଚାହିଁଥିବା ଗତିକୁ ପାଇଁ।
ନିରୁକ୍ତମସ୍ଯ ଯୋ ଵେଦ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହାର ନିରୁକ୍ତି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସଂସର୍ଗକାଲେ ଽପି କରୋତି ମର୍ଗ ସଂହାର କାଲେ ଚ ନ ଵାସ୍ତି ଭୂଯଃ
ସଂସାର ଶେଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ପଥ ଦେଉଛି; ବିନାଶ ସମୟରେ ଆଉ ଫେରିବା ନାହିଁ।
କୁତ୍ର ସତ୍ରଂ ସମଭତ୍ତେଵଷାମଦ୍ଭୁତକର୍ମଣାମ୍
ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଭା କରିଥିଲେ?
ଆଚଚକ୍ଷେ ପୁରାଣଂ ଚ କଥଂ ତତ୍ସପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ
ଏଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ କିପରି ପୁରାଣ କଥା କହିଥିଲେ?
ଇତି ସଂଚୋଦିତଃ ସୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭଂ ଵଚଃ
ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସୂତ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯାଵନ୍ତଂ ଚାଭଵତ୍କାଲଂ ଯଥା ଚ ସମଵର୍ତତ
ଯେତେ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ କିପରି ହେଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା।
ସତ୍ରଂ ହି ତେ ଽତିପୁଣ୍ଯଂ ଚ ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସଭା ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଥିଲା ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା।
ଇଡାଯା ଯତ୍ର ପତ୍ନୀତ୍ଵଂ ଶାମିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଏଠାରେ, ଇଡା ଗୃହପତ୍ନୀ ହେଲେ ଓ ଶାମିତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ।
ଵିବୁଧାଶ୍ଚୋଷିରେ ତତ୍ର ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପିଇଥିଲେ।
କର୍ମଣା ତେନ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନୈମିଷଂ ମୁନିପୂଜିତମ୍
ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ନୈମିଷ ନାମଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ରୋହିଣୀ ସ ସୁତା ତତ୍ର ଗୋମତୀ ସାଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍
ସେଠାରେ ରୋହିଣୀ ଜଣେ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ଗୋମତୀ ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ରୁନ୍ଧତ୍ଯାଃ ସୁତାଯାତ୍ରାଦାନମୁତ୍ତମତେଜସଃ
ରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର କନ୍ୟାଠାରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯତ୍ର ଵୈରଂ ସମଭଵଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ପରାଭଵୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଜ୍ଞାନେ ହ୍ଯଵର୍ତ୍ତଯତ୍
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପରାଜୟ ହେଲା, କାରଣ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅବରୋଧିତ ହେଇଥିଲା।
ନୈମିଷଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଯସ୍ମାନ୍ନୈମିଷୀଯାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ନୈମିଷ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ, ସେଠାର ଲୋକମାନେ 'ନୈମିଷୀୟ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ପୁରୂରଵସି ଵିକ୍ରାନ୍ତେ ପ୍ରଶାସତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ପୁରୁରବା, ଶୂରବୀର ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ,
ତୁତୋଷ ନୈଵ ରତ୍ନାନାଂ ଲୋଭାଦିତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ରତ୍ନର ଅଧିକତାରେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଲୋଭୀ ନଥିଲେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଆଜହାର ଚ ତତ୍ସତ୍ରମୁର୍ଵଶ୍ଯା ସହ ସଂଗତଃ
ସେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।