ପରାଶରସ୍ଯ ପ୍ରଦ୍ଵେପୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିଂ ପ୍ରତି
ପରାଶରଙ୍କର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁତା ବିବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି।
ଦେଵେନ ଵିଧିନା ଵିପ୍ର ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରହିତୈଷିଣା
ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଥିଲା।
ଏକଂ ଵେଦଂ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ପୁନରୀଶ୍ଵରଃ
ଏକ ଚାରି ଭାଗ ଥିବା ବେଦକୁ ପ୍ରଭୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯପ୍ରଶିଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶାଖା ଵେଦାଯୁତାଃ କୃତାଃ
ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ବେଦର ଅନେକ ଶାଖା ତିଆରି କଲେ।
ପୃଷ୍ଟ ଵନ୍ତୋ ଵିଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ମୁନଯୋ ଧର୍ମକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିମାନେ ଧର୍ମ ଚାହିଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
ସୁନାଭଂ ଦିଵ୍ଯରୂପାଭଂ ସପ୍ତାଙ୍ଗଂ ଶୁଭଶଂସନମ୍
ସୁନାଭ, ଦିବ୍ୟ ରୂପର ସମାନ, ସାତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ—
ପୃଷ୍ଠତୋ ଯାତ ନିଯତାସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ପାଟିତମ୍
ସେଠି ନିୟମିତ ଭାବେ ପଛରେ ଯାଇ, ପଠନ ପାଇବେ।
ପୁଣ୍ଯଃ ସ ଦେଶୋ ମନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଦେଶ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗଙ୍ଗା ଗର୍ଭ ଯଵାହାରା ନୈମିଷେଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଗଙ୍ଗା, ଗର୍ଭ, ଯବାହାର ଓ ନୈମିଷେୟମାନେ—
ଈଶିରେ ଚୈଵ ସତ୍ରେଣ ମୁନଯୋ ନୈମିଷେ ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ନୈମିଷର ମୁନିମାନେ ବିଧିମତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଋଷଯୋ ନୈମିଷେଯାଶ୍ଚ ଦଯଯା ପରଯା ଯୁତାଃ
ନୈମିଷର ଋଷିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୟାରେ ଭରିଥିଲେ।
ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵ କୃତାତିଥ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଵିଧିଵତ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଦ୍ରୁତେ ରାଜନି ରାଜାନୁ ମଦ୍ରତେ ମୁନଯସ୍ତତଃ
ରାଜା ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖା ଦେଲେ।
ସନ୍ନିପାତଃ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ତଥା ଯଜ୍ଞେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ସଭା ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତଦା ଵୈ ନୈମିଷେଯାନାଂ ସତ୍ରେ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକେ
ସେ ସମୟରେ, ନୈମିଷ ମୁନିମାନଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା।
ଜନଯିତ୍ଵା ତ୍ଵରଣ୍ଯଂ ଵୈ ଯଦୁପୁତ୍ରମଥାଯୁତମ୍
ଯଦୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ୍ୱରଣ୍ୟ ଓ ଦଶ ହଜାର ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଇତି କୃତ୍ଯସମୁଦ୍ଦେଶଃ ପୁରାଣାଂଶୋପଵର୍ଣିତଃ
ଏଭଳି, କୃତ୍ୟ ଗୁଡିକର ଉଲ୍ଲେଖ ଓ ପୁରାଣର ସାର ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ସୁଖମର୍ଥଃ ସମାସେନ ମହାନପ୍ଯୁପଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ବଡ଼ ବିଷୟର ସାର ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସହଜ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ।
ପାଦମାଦ୍ଯମିଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଯୋ ଽଧୀତେ ଵିଜିତେଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି ଏହି ପ୍ରଥମ ପାଦକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢିଥାଏ, ସେ ଲାଭ ପାଉଥାଏ।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ସାଂଗୋପନିଷଦାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଚାରିଟି ବେଦ ତାଙ୍କ ସଂଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ଜାଣିଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବିଭେତ୍ଯଲ୍ପଶ୍ରୁତାଦ୍ଵେଦୋ ମାମଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯତି
ଅଳ୍ପ ଶ୍ରୁତି ଥିବା ଲୋକକୁ ବେଦ ଭୟ କରେ, ଭାବେ—‘ସେ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।’
ନାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁହ୍ଯେତ ଯଥେଷ୍ଟାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଗତିମ୍
ଏହି ପାଦକୁ ପାଇଁ, ଜଣେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ଚାହିଁଥିବା ଗତିକୁ ପାଇଁ।
ନିରୁକ୍ତମସ୍ଯ ଯୋ ଵେଦ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହାର ନିରୁକ୍ତି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସଂସର୍ଗକାଲେ ଽପି କରୋତି ମର୍ଗ ସଂହାର କାଲେ ଚ ନ ଵାସ୍ତି ଭୂଯଃ
ସଂସାର ଶେଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ପଥ ଦେଉଛି; ବିନାଶ ସମୟରେ ଆଉ ଫେରିବା ନାହିଁ।
କୁତ୍ର ସତ୍ରଂ ସମଭତ୍ତେଵଷାମଦ୍ଭୁତକର୍ମଣାମ୍
ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଭା କରିଥିଲେ?
ଆଚଚକ୍ଷେ ପୁରାଣଂ ଚ କଥଂ ତତ୍ସପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ
ଏଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ କିପରି ପୁରାଣ କଥା କହିଥିଲେ?
ଇତି ସଂଚୋଦିତଃ ସୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭଂ ଵଚଃ
ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସୂତ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯାଵନ୍ତଂ ଚାଭଵତ୍କାଲଂ ଯଥା ଚ ସମଵର୍ତତ
ଯେତେ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ କିପରି ହେଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା।
ସତ୍ରଂ ହି ତେ ଽତିପୁଣ୍ଯଂ ଚ ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସଭା ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଥିଲା ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା।
ଇଡାଯା ଯତ୍ର ପତ୍ନୀତ୍ଵଂ ଶାମିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଏଠାରେ, ଇଡା ଗୃହପତ୍ନୀ ହେଲେ ଓ ଶାମିତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ।