ଅନୂପାସ୍ତୁଣ୍ଡିକେରାଶ୍ଚ ଵୀତିହୋତ୍ରା ହ୍ଯଵନ୍ତଯଃ
ଅନୂପ, ତୁଣ୍ଡିକେର, ବୀତିହୋତ୍ର ଓ ଅବନ୍ତି ଲୋକମାନେ,
ଅତୋ ଦେଶାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପର୍ଵତାଶ୍ରଯିଣଶ୍ଚ ଯେ
ଏବେ ମୁଁ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ଦେଶଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଅପପ୍ରାଵ ରଣାଶ୍ଚୈଵ ଊର୍ଣା ଦର୍ଵାଃ ସହୂହୁକାଃ
ଅପପ୍ରା, ରଣ, ଊର୍ଣ୍ଣା, ଦର୍ବା ଏବଂ ସହୁହୁକା—
ଚତ୍ଵାରି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଯୁଗାନି ଋଷଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍
ଭାରତ ଦେଶରେ ଚାରିଟି ଯୁଗ ଅଛି ବୋଲି ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ନିସର୍ଗଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଉପରିଷ୍ଟାଦଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି।
ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କୀର୍ତ୍ତିତଂ ଭାରତଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଯେଉଁଭଳି ଭାରତ ବିଷୟରେ କହିଛ, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଆମକୁ ଏକଥା କହ।
ପ୍ଲକ୍ଷଖଣ୍ଡଃ କିଂପୁରୁଷେ ସୁମହାନ୍ନନ୍ଦନୋପମଃ
କିମ୍ପୁରୁଷ ଦେଶର ପ୍ଲକ୍ଷଖଣ୍ଡ ବହୁତ ବଡ଼, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ।
ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଃ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ପମାଃ
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ସୁବৰ্ণ ରଙ୍ଗର, ଜନନୀମାନେ ଦେବାଙ୍ଗନା ପରି।
ଜାଯନ୍ତେ ମାନଵାସ୍ତତ୍ର ନିସ୍ତପ୍ତକନକପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଭଳି ଚମକ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ କିଂପୁରୁଷାଃ ସର୍ଵେ ଽପିବନ୍ ହି ରସମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିମ୍ପୁରୁଷ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରସ ପିଉଥାନ୍ତି।
ମହାରଜତସଂକାଶା ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ବଡ଼ ଚାନ୍ଦି ଭଳି ଚମକ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ହରିଵର୍ଷେ ନରାଃ ସର୍ଵେ ପିବନ୍ତୀକ୍ଷୁରସଂ ଶୁଫମ୍
ହରିବର୍ଷରେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଶୁଦ୍ଧ ଇଖ ରସ ପିଉଥାନ୍ତି।
ହରିଵର୍ଷେ ତୁ ଜୀଵନ୍ତି ସର୍ଵେ ମୁଦିତମାନସାଃ
ହରିବର୍ଷରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ମଧ୍ଯମଂ ଯନ୍ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାମ୍ନା ଵର୍ଷମିଲାଵୃତମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ମଧ୍ୟଭାଗ ବିଷୟରେ କହିଛି, ସେଠିର ନାମ ଇଲାବୃତ।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୈ ସନକ୍ଷତ୍ରୌ ନ ପ୍ରକାଶାଵିଲା ଵୃତେ
ସେଠିରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାରାମାନେ ଆଲୋକ ଦେଇ ଚମକୁନାହାନ୍ତି।
ପଦ୍ମପତ୍ରସୁଗନ୍ଧାଶ୍ଚ ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ମନସ୍ଵିନୋ ଭୁକ୍ତଭୋଗାଃ ସତ୍କର୍ମଫଲଭୋଗିନଃ
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭଲ କାମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତ୍ରଯୋଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ
ସେଠିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନେ ତ୍ରୟୋଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି।
ମେରୋଃ ପ୍ରତିଦିଶଂ ଯଚ୍ଚ ନଵସାହସ୍ରଵିସ୍ତୃତମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହା ନଉ ହଜାର ଚଉଡ଼ାରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଯତୁରସ୍ରଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ଶରାଵାକାରସଂସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ପାଖରେ ଚାରିକୋଣା ଏବଂ ଚାଉଳ ଭାଣ୍ଡା ପରି ଆକୃତିର।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଗନ୍ଧମାଦନପର୍ଵତଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତର ଆକାର ଚଉତିଶ ହଜାର ମାପରେ ଅଛି।
ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ପରିଵୃଦ୍ଧୋ ମହୀତଲାତ୍
ଏହା ପୃଥିବୀର ଉପରୁ ଚାଳିଶ ହଜାର ମାପରେ ବଢିଛି।
ପୂର୍ଵେଣ ମାଲ୍ଯଵାଞ୍ଛୈଲସ୍ତତ୍ପ୍ରମାଣଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମାଲ୍ୟବନ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ଆକାର ଏହିପରି ଅଟୁଟ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାମେରୁଃ ସ୍ଵୈଃ ପ୍ରମାଣୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ନିଜ ଆକାରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି।
ଵିସ୍ତରସ୍ତତ୍ପ୍ରମାଣଃ ସ୍ଯାଦାଯାମୋ ନିଯୁତଂ ସ୍ମୃତଃ
ଏହାର ପ୍ରସ୍ତ ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏହାର ଲମ୍ବ ଏକ ନିୟୁତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଛି।
ଆଯାମାଃ ପରିହୀଯନ୍ତେ ଚତୁରସ୍ରସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଲମ୍ବ ହ୍ରାସ ପାଉଛି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଚତୁରସ୍ର ଆକୃତିରେ ମନେ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରଭିନ୍ନାଞ୍ଜନସଂକାଶା ଜମ୍ବୂରସଵତୀ ନଦୀ
ଜମ୍ବୁ ନଦୀ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ଭାଙ୍ଗା ଓ କାଜଳ ଭଳି ଅନ୍ଧାର ଦେଖାଯାଏ।
ସୁଦର୍ଶନୋ ନାମ ମହାଞ୍ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷଃ ସନାତନଃ
ଏଠାରେ ଏକ ମହା ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ସୁଦର୍ଶନ ଏବଂ ଏହା ଚିରକାଳୀନ।
ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସମା ଖ୍ଯାତୋ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପୋ ଵନସ୍ପତେଃ
ସେଇ ଗଛର ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଛି।
ଉତ୍ସେଧୋ ଵୃକ୍ଷରାଜସ୍ଯ ଦିଵଂ ସ୍ପୃଶତି ସର୍ଵତଃ
ଗଛର ଉଚ୍ଚତା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଏ।