ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ପରିଣାମଵିନିର୍ଣଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପରିଣାମର ନିର୍ଣ୍ଣୟ।
ଗତିରୂର୍ଦ୍ଧମଧଶ୍ଚୋକ୍ତା ଧର୍ମାଧର୍ମସମାଶ୍ରଯା
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଭିତିରେ ଉପର ଓ ତଳ ଗତି ବିବରଣା।
ଅସଂଖ୍ଯଯା ଚ ଦୁଃଖାନି ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚାପ୍ଯନିତ୍ଯତା
ଅସଂଖ୍ୟ ଦୁଃଖ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନିତ୍ୟତା।
ଦୁର୍ଲଭତ୍ଵଂ ଚ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ଦୋଷଦର୍ଶନାତ୍
ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଦେଖିବାରୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
ନାନାତ୍ଵଦର୍ଶନାଚ୍ଛୁଦ୍ଧସ୍ତଵସ୍ତତ୍ର ନିଵର୍ତ୍ତତେ
ବିଭିନ୍ନତାର ଦୃଷ୍ଟି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତୁମର ପବିତ୍ର ସ୍ବରୂପ ସେଠାରେ ଅପସାରି ଯାଏ।
ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ବିଭେତି କୁତଶ୍ଚନ
ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, କୌଣସି ଭୟ ରହି ନାହିଁ।
କୀର୍ତ୍ଯତେ ଜଗତଶ୍ଚତ୍ର ସର୍ଗପ୍ରଲଯଵିକ୍ରିଯାଃ
ଏଠାରେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
କୀର୍ତ୍ଯତେ ଋଷିଵର୍ଗସ୍ଯ ସର୍ଗଃ ପାପପ୍ରଣାଶନଃ
ଋଷିମାନଙ୍କର ସମୂହ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି।
ସୌଦାସାସ୍ଥିଗ୍ରହଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରକୃତେନ ତୁ
ସଉଦାସଙ୍କ ଅସ୍ଥିଗ୍ରହଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ କଥା ହେଉଛି।
ସଂଜଜ୍ଞେ ପିତୃକନ୍ଯାଯାଂ ଵ୍ଯାସଶ୍ଚାପି ମହାମୁନିଃ
ପିତୃର କନ୍ୟାରୁ ମହାମୁନି ବ୍ୟାସ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ପରାଶରସ୍ଯ ପ୍ରଦ୍ଵେପୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିଂ ପ୍ରତି
ପରାଶରଙ୍କର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁତା ବିବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି।
ଦେଵେନ ଵିଧିନା ଵିପ୍ର ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରହିତୈଷିଣା
ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଥିଲା।
ଏକଂ ଵେଦଂ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ପୁନରୀଶ୍ଵରଃ
ଏକ ଚାରି ଭାଗ ଥିବା ବେଦକୁ ପ୍ରଭୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯପ୍ରଶିଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶାଖା ଵେଦାଯୁତାଃ କୃତାଃ
ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ବେଦର ଅନେକ ଶାଖା ତିଆରି କଲେ।
ପୃଷ୍ଟ ଵନ୍ତୋ ଵିଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ମୁନଯୋ ଧର୍ମକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିମାନେ ଧର୍ମ ଚାହିଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
ସୁନାଭଂ ଦିଵ୍ଯରୂପାଭଂ ସପ୍ତାଙ୍ଗଂ ଶୁଭଶଂସନମ୍
ସୁନାଭ, ଦିବ୍ୟ ରୂପର ସମାନ, ସାତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ—
ପୃଷ୍ଠତୋ ଯାତ ନିଯତାସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ପାଟିତମ୍
ସେଠି ନିୟମିତ ଭାବେ ପଛରେ ଯାଇ, ପଠନ ପାଇବେ।
ପୁଣ୍ଯଃ ସ ଦେଶୋ ମନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଦେଶ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗଙ୍ଗା ଗର୍ଭ ଯଵାହାରା ନୈମିଷେଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଗଙ୍ଗା, ଗର୍ଭ, ଯବାହାର ଓ ନୈମିଷେୟମାନେ—
ଈଶିରେ ଚୈଵ ସତ୍ରେଣ ମୁନଯୋ ନୈମିଷେ ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ନୈମିଷର ମୁନିମାନେ ବିଧିମତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଋଷଯୋ ନୈମିଷେଯାଶ୍ଚ ଦଯଯା ପରଯା ଯୁତାଃ
ନୈମିଷର ଋଷିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୟାରେ ଭରିଥିଲେ।
ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵ କୃତାତିଥ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଵିଧିଵତ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଦ୍ରୁତେ ରାଜନି ରାଜାନୁ ମଦ୍ରତେ ମୁନଯସ୍ତତଃ
ରାଜା ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖା ଦେଲେ।
ସନ୍ନିପାତଃ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ତଥା ଯଜ୍ଞେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ସଭା ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତଦା ଵୈ ନୈମିଷେଯାନାଂ ସତ୍ରେ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକେ
ସେ ସମୟରେ, ନୈମିଷ ମୁନିମାନଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା।
ଜନଯିତ୍ଵା ତ୍ଵରଣ୍ଯଂ ଵୈ ଯଦୁପୁତ୍ରମଥାଯୁତମ୍
ଯଦୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ୍ୱରଣ୍ୟ ଓ ଦଶ ହଜାର ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଇତି କୃତ୍ଯସମୁଦ୍ଦେଶଃ ପୁରାଣାଂଶୋପଵର୍ଣିତଃ
ଏଭଳି, କୃତ୍ୟ ଗୁଡିକର ଉଲ୍ଲେଖ ଓ ପୁରାଣର ସାର ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ସୁଖମର୍ଥଃ ସମାସେନ ମହାନପ୍ଯୁପଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ବଡ଼ ବିଷୟର ସାର ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସହଜ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ।
ପାଦମାଦ୍ଯମିଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଯୋ ଽଧୀତେ ଵିଜିତେଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି ଏହି ପ୍ରଥମ ପାଦକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢିଥାଏ, ସେ ଲାଭ ପାଉଥାଏ।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ସାଂଗୋପନିଷଦାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଚାରିଟି ବେଦ ତାଙ୍କ ସଂଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ଜାଣିଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।