ପ୍ରୋକ୍ତୌ ତୌ ଶ୍ରୀପୁରୀସ୍ଥେଷୁ ତେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଚକ୍ରତୁଃ
ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରୀପୁରୀର ମହଲା ଭିତରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ।
କଥଯାମ୍ଯହମାଧାର୍ଯ ଲୋପାମୁଦ୍ରାପତେ ଶୃଣୁ
ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଏବେ ମୁଁ କଥା କହିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଚତୁର୍ଦଶଜଗଚ୍ଚକ୍ରସଂପ୍ରୋତନିଜଵିଗ୍ରହଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦେହ ସତରେ ଚୌଦ ଜଗତକୁ ଚକ୍ରର ଭଳି ବିସ୍ତାର କରିଛି।
ମଧ୍ଯସ୍ଥଲେଷୁ ଜାତାନି ପ୍ରୋଚ୍ଛ୍ରାଯସ୍ତେଷୁ କଥ୍ଯତେ
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତାରଂ ତେଷୁ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯୋ ମତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନୋଟି ଲୋକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଏତେଷାଂ ଗୃହଵିନ୍ଯାସାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଵସରାନ୍ତରେ
ସେମାନଙ୍କ ଘରବାଡ଼ିର ବିନ୍ୟାସ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କହିବି।
ଚତୁଃଶତଂ ଯୋଜନାନାମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଵିସ୍ତୃତଂ ତଥା
ଏହା ଚାରିଶଏ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ସେଇପରି ଚଉଡ଼ା।
ଚତୁଃଶତଂ ଯୋଜନାନାଂ ଵିସ୍ତୃତ କୁମ୍ଭସଂଭଵ
ଘଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହା ଚାରିଶଏ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ପ୍ରାକାରଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାଲାଯସଵିନିର୍ମିତଃ
ପ୍ରଥମ ପ୍ରାକାର କଳାୟସ ରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଦ୍ଵାର୍ଯୁତଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ଚାରିଦିଗରେ ଶତ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରି ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ।
ଶାଲାଗ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଗଵ୍ଯୂତେର୍ନଦ୍ଧଵାତାଯନଂ ପୃଥକ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶାଳାର ମୁଣ୍ଡରେ, ଗୋଖାଟି ଛାଡ଼ି, ଅଲଗା ଭାବରେ ଜାଲି ଦିଆ ଜନେଲା ଅଛି।
ଦ୍ଵାରେଦ୍ଵାରେ କପାଟେ ଦ୍ଵେ ଗଵ୍ଯୂତ୍ଯର୍ଧପ୍ରଵିସ୍ତରେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇଟି କପାଟ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକର ଚଉଡ଼ା ଗୋଖାଟିର ଅର୍ଧ।
ଉଭଯୋରର୍ଗଲା ଚେତ୍ଥମର୍ଧକ୍ରୋଶସମାଯତା
ଉଭୟ ପଟିରେ ଅର୍ଗଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ରଖାଯାଇଛି।
ଗୋପୁରସ୍ଯ ତୁ ସଂସ୍ଥାନଂ କଥଯେ କୁଂଭସଂଭଵ
ମଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୋପୁରର ଗଠନ ବିବରଣୀ କହେଉଛି।
ପାର୍ଶ୍ଵଦ୍ଵଯେ ଯୋଜନେ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ସମାଦାଯ ନିର୍ମିତେ
ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ଦୁଇ ଯୋଜନ ନେଇ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି।
ପାର୍ଶ୍ଵଦ୍ଵଯଂ ଯୋଜନେ ଦ୍ଵେ ମଧ୍ଯେ ଶାଲସ୍ଯ ଯୋଜନମ୍
ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଶାଳା ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନ ରହିଛି।
ପାର୍ଶ୍ଵଦ୍ଵଯେନ ସାର୍ଧେନ କ୍ରୋଶଯୁଗ୍ମେନ ସଂଯୁତମ୍
ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଡେଢ଼ ଯୋଜନ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଦୁଇ କ୍ରୋଶ ଯୋଗ ହୋଇଛି।
ଏଵଂ ପ୍ରାକାରତସ୍ତତ୍ର ଗୋପୁରଂ ରଚିତଂ ମୁନେ
ଏଭଳି, ମୁନି, ପ୍ରାକାର ଛାଡ଼ି ଗୋପୁର ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
ଉପର୍ଯୁପରି ଵେଷ୍ଟସ୍ଯ ହ୍ରାସ ଏଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଗୋପୁରର ପ୍ରତିଟି ତଳା ଉପରେ ଉପରେ ଆକାର କମିବା ନିୟମ ରହିଛି।
ଯୋଜନେଯୋଜନେ ଦ୍ଵାରଂ ସକପାଟଂ ମନୋହରମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଜନରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦ୍ୱାର ସହିତ ପଟି ଲଗାଯାଇଛି।
ଗୋପୁରାଗ୍ରସ୍ଯ ନିସ୍ତାରୋ ଯୋଜନଂ ହି ସମାଶ୍ରିତଃ
ଗୋପୁରର ଶୀର୍ଷଭାଗର ଅଗ୍ରଭାଗ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଛି।
ମୁକୁଟସ୍ଯ ତୁ ଵିସ୍ତାରଃ କ୍ରୋଶମାନୋ ଘଟୋଦ୍ଭଵ
ମଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମୁକୁଟର ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ କ୍ରୋଶ ମାପିତ।
ମୁକୁଟସ୍ଯାନ୍ତରେ କ୍ଷୋଣୀ କ୍ରୋଶାର୍ଧେନ ଚ ସଂମିତା
ମୁକୁଟ ଭିତରେ ମାଟି ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ମାପରେ ରହିଛି।
ଦକ୍ଷୋତ୍ତରସ୍ତୁ ମୁକୁଟାଃ ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଗୋପୁରେ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରର ଗୋପୁରରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁକୁଟ ରହିଛି।
ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଵତ୍ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରେ ମୁକୁଟକଲ୍ପନା
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରର ଭଳି, ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ମଧ୍ୟ ମୁକୁଟ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଥାଏ।
ଅନ୍ତରେ କାଂସ୍ଯଶାଲସ୍ଯ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଗୋପୁରୋ ଽନ୍ଵିତଃ
କାଂସ୍ୟ ଶାଳା ଭିତରେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଗୋପୁର ରହିଛି।
କାଂସ୍ଯଶାଲୋ ଽପି ପୂର୍ଵାଦିଦିକ୍ଷୁ ଦ୍ଵାରସମନ୍ଵିନ୍ତଃ
କାଂସ୍ୟ ଶାଳାରେ ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦ୍ୱାର ରହିଛି।
କାଲାଯସସ୍ଯ କାଂସ୍ଯସ୍ଯ ଯୋଂଽତର୍ଦେଶଃ ସମନ୍ତତଃ
ଲୋହା ଓ କାଂସ୍ୟ ମଧ୍ୟର ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରିଛି।
ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜାଦ୍ଯଂ ଯାଵଦସ୍ତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ର ଵର୍ତତେ
ପୃଥିବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଏବଂ ଏପରି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସେଠାରେ ଅଛି।
ସଦାପଲ୍ଲଵଶୋଭାଢ୍ଯାଃ ସଦା ସୌରଭସଂକୁଲାଃ
ସଦା ତରୁଣ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସଦା ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।