ଛନ୍ଦଜାସ୍ତୁ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସର୍ଗେ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯ ହ
ସ୍ୱାୟଂଭୁବଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରେ ତେତିସି ଜଣ ଚିନ୍ତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ଥିଲେ।
ଵିଭାସଶ୍ଚ କ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଯାତିର୍ଵିଶ୍ରୁତୋ ଦ୍ଯୁତିଃ
ବିଭାସ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରୟାତି, ବିଶ୍ରୁତ ଏବଂ ଦ୍ୟୁତି,
ଅସମଶ୍ଚୋଗ୍ରଦୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ସୁନଯୋ ଽଥ ଶୁଚିଶ୍ରଵାଃ
ଅସମ, ଉଗ୍ରଦୃଷ୍ଟି, ସୁନୟ ଏବଂ ଶୁଚିଶ୍ରବା,
ତୁରୀଯ ଇଦ୍ରଯୁକ୍ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ଗ୍ରାଵଜିତସ୍ତୁ ଵୈ
ତୁରୀୟ, ଇଦ୍ରୟୁକ୍ତ, ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଗ୍ରାବଜିତ,
ଜରୋ ଵିଭୁର୍ଵିଭାଵଶ୍ଚ ସ ଋଚୀକୋ ଽଥ ଦୁର୍ଦିହଃ
ଜର, ବିଭୁ, ବିଭାବ, ଋଚୀକ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦିହ,
ଆସନ୍ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯୈତେ ଚାନ୍ତରେ ସୋମପାଯିନଃ
ଏହେମାନେ ସ୍ୱାୟଂଭୁବଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୋମପାନ କରୁଥିବାମାନେ ଥିଲେ।
ତେଷାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ତଦ୍ଦା ହ୍ଯାସୀତ୍ପ୍ରଥମେ ଵିଶ୍ଵଭୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମହାପ୍ରଭୁ ଥିଲେ, ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ,
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେନ୍ତରେ ଽତୀତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତାସାଂ ମହସ୍ରଶଃ
ସ୍ୱାୟଂଭୁବଙ୍କ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଏହି ପ୍ରକାରର ଅନେକ ପ୍ରଜା ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଵିସ୍ତରାଦିହ ନୋଚ୍ଯନ୍ତେ ମାପ୍ରସଂଗୋ ଭଵେଦିହ
ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଉନାହିଁ, ଯେହেতୁ ଅନ୍ୟ କଥାକୁ ଆସିପାରେ।
ଅତୀତୋ ଵର୍ତମାନେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଵୈଵସ୍ଵତେ ନ ସଃ
ଯାହା ଅତୀତ ହୋଇଛି, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେଖିଯାଏ ନାହିଁ।
ତେଷାଂ ସର୍ପର୍ଷଯଃ ପୂର୍ଵମାସନ୍ଯେ ତାନ୍ନିବୋଧତ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ସର୍ପ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ।
ଅତ୍ରିଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଚ ସପ୍ତ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽତରେ
ଏହି ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ଯୁଗରେ ଅତ୍ରି ଓ ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ସାଥିରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ହଵ୍ଯଃ ସଵନଃ ସତ୍ତ୍ର ଏଵ ଚ
ଏହିପରି ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ ଓ ସତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଵାଯୁଵେଗା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଃ ପ୍ରଥମେଂଽତରେ
ବାୟୁ ଭଳି ଦ୍ରୁତ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଯୁଗର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସପିଶାଚମନୁଷ୍ଯଞ୍ଚ ସସୁପର୍ଣାପ୍ସରୋଗଣମ୍
ପିଶାଚ, ମଣିଷ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ବହୁତ୍ଵାନ୍ନାମଧେଯାନାଂ ସଂଖ୍ଯା ତେଷାଂ କୁତଃ କୁଲେ
ଏତେ ନାମ ଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କିପରି ଜଣାଯିବ?
କାଲେନ ମହତାତୀତା ଅଯନାବ୍ଦଯୁଗକ୍ରମୈଃ
ବଡ଼ ସମୟ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇଛି, ଅନେକ ଅୟନ, ବର୍ଷ ଓ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ।
କସ୍ଯ ଯୋନିଃ କିମାଦିଶ୍ଚ କିଂ ସତତ୍ତ୍ଵଃ କିମାତ୍ମକଃ
କାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି, କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ, କଣ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, କଣ ତାହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷଣ?
କିଂ ନାମଧେଯଂ କୋ ଽସ୍ଯାତ୍ମା ଏପ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
କଣ ନାମ, କଣ ସ୍ୱରୂପ, କଣ ତାହାର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ? ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହ।
ସୂର୍ଯଯୋନିର୍ନିମେଷାଦିଃ ସଂଖ୍ଯାଚକ୍ଷୁଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, କ୍ଷଣ ଗଣନାକାରୀ, ସଂଖ୍ୟା ଗଣନାକାରୀ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ସଂଵତ୍ସରଃ ସତତ୍ତ୍ଵଶ୍ଚ ନାମ ଚାସ୍ଯ କଲାତ୍ମକଃ
ସଂବତ୍ସର ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ତାହାର ନାମ ସମୟର ଅଂଶରେ ଗଠିତ।
ପଞ୍ଚଧା ପ୍ରଵିଭକ୍ତାଂ ତୁ କାଲାଵସ୍ଥାଂ ନିବୋଧତ
ଏବେ ସମୟର ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭାଗକୁ ବୁଝ।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ତୁ ପ୍ରଥମୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପରିଵତ୍ସରଃ
ସଂବତ୍ସର ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବତ୍ସର।
ପଞ୍ଚମୋ ଵତ୍ସରସ୍ତେଷାଂ କାଲଃସ ଯୁଗସଜ୍ଞିତଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ବତ୍ସର; ଏହି ସମୟକୁ ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କ୍ରତୁରଗ୍ନିସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ ତୁ ସଂଵତ୍ସରୋ ମତଃ
ଯେ କ୍ରତୁ ନାମକ ଅଗ୍ନି, ସେହି ସଂବତ୍ସର ବୋଲି ମନ୍ୟ।
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଗତିଶ୍ଚାପି ଅପାଂ ସାରମଯଃ ଖଗଃ
ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଗତି, ଓ ଜଳର ସାରରେ ଗଠିତ ପକ୍ଷୀ।
ଯଶ୍ଚାଯଂ ପଵତେ ଲୋକାଂସ୍ତନୁଭିଃ ସପ୍ତସପ୍ତଭିଃ
ଯିଏ ସେହି ସପ୍ତସପ୍ତ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି।
ଅହଙ୍କାରାଦୁଦଗ୍ରୁଦ୍ରଃ ସଂଭୂତୋ ବ୍ରହ୍ମଣାସ୍ତୁ ଯଃ
ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଉଗ୍ର ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ।
ସତତ୍ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯମି କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଏବେ କୁହିବି, ଯେପରି ଗୁଣଗାନ କରାଯାଏ, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।